Chưa biết tra cứu ở đâu
Thời gian qua, cơ quan chức năng đã triển khai cấp mã định danh cho bất động sản (BĐS) như một bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa dữ liệu đất đai và nhà ở. Mỗi căn nhà, thửa đất được gắn một mã số riêng, giống như "căn cước công dân" của BĐS, nhằm phục vụ quản lý, giao dịch và kết nối dữ liệu. Tuy nhiên, theo ghi nhận, nhiều người dân tại TP.HCM và các địa phương lân cận cho biết chưa được thông báo về mã định danh của tài sản mình đang sở hữu.
Hiện nay người dân còn chưa nắm rõ về mã định danh bất động sản
Ảnh: Đình Sơn
Chị Nguyễn Thị Hoa (ngụ P.Cát Lái, TP.HCM) chia sẻ mới đây chị có mua một căn nhà và đã được cấp sổ hồng, nhưng trên cuốn sổ vẫn chỉ có những thông tin lâu nay như thông tin về căn nhà, thửa đất, thông tin cá nhân… chứ không thấy mã định danh . Trước đó, chị cứ hình dung khi căn nhà được cấp sổ hồng sẽ có mã định danh như số căn cước công dân và một BĐS khi được cấp mã định danh , cơ quan chức năng sẽ báo cho người dân biết để tiện giao dịch sau này.
"Nghe nói nhà đất có mã định danh rồi nhưng tôi không biết nhà mình có chưa, cũng không rõ phải tra cứu ở đâu. Khi lên hỏi phường thì cán bộ cũng không biết và chưa hướng dẫn cụ thể", chị Hoa cho hay.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều nơi khi người dân không tiếp cận được thông tin, trong khi các kênh tra cứu chính thức vẫn chưa được phổ biến rộng rãi. Đáng nói, theo thông tin từ chính quyền TP.HCM, đến nay toàn bộ thửa đất đã có mã định danh và mã này cũng được cập nhật trên VNeID. Tuy nhiên, người dân khi tra cứu ứng dụng lại không thấy nên không biết mã đó ở đâu và tra cứu như thế nào.
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, một trong những nguyên nhân chính khiến người dân "mù mờ" là do việc triển khai còn thiếu đồng bộ, đặc biệt là khâu công bố và hướng dẫn sử dụng. Hiện nay, dữ liệu định danh BĐS chủ yếu được quản lý trong hệ thống nội bộ của cơ quan nhà nước. Một số địa phương đã tích hợp lên cổng thông tin đất đai, nhưng giao diện, cách tra cứu và phạm vi dữ liệu còn hạn chế, chưa thân thiện với người dùng. Ngoài ra, chưa có một cổng thông tin quốc gia thống nhất để người dân dễ dàng truy cập, tra cứu bằng các thông tin cơ bản như số sổ đỏ, địa chỉ hay số tờ, số thửa đất. Việc người dân không nắm được mã định danh BĐS của mình không chỉ gây bất tiện mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách. Bởi mục tiêu của việc định danh là tạo nền tảng cho các giao dịch điện tử, giảm thủ tục hành chính, hạn chế tranh chấp và chống thất thu thuế. Tuy nhiên, nếu người dân không thể tiếp cận hoặc sử dụng mã định danh , thì những lợi ích này khó phát huy.
Cần nhanh chóng xây dựng một hệ thống tra cứu mã định danh BĐS thống nhất trên toàn quốc, tương tự như cổng thông tin về dân cư. Người dân nên được phép tra cứu thông tin cơ bản của tài sản thông qua các phương thức đơn giản như nhập số trên sổ hồng, mã QR hoặc định danh cá nhân.
Sớm tích hợp lên VNeID
Theo thông tin từ Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM, đến nay TP.HCM đã đồng bộ cơ sở dữ liệu của hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM về cơ sở dữ liệu quốc gia, với số tổng số hơn 3,8 triệu thửa đất (số xã đã đồng bộ là 168/168 xã) và đã tạo lập mã định danh cho hơn 4,2 triệu thửa đất. Từ mã định danh này, khi chủ đầu tư các dự án BĐS làm dự án căn hộ hay các dự án đất nền, nhà phố, biệt thự, người dân phân lô tách thửa sẽ có thêm các thông tin của căn nhà, nền đất để hình thành các mã định danh BĐS.
"Mã này toàn là chữ và số, với 12 ký tự để mã hóa các thông tin như vị trí thửa đất, thông tin BĐS... hiện nay đang phục vụ chủ yếu cho công tác quản lý về xây dựng, địa chính, tiến tới dùng mã này để thực hiện các giao dịch về BĐS. Dữ liệu thì đã có nhưng chưa mở cho người dân tra cứu rộng rãi. Việc này cần thêm thời gian để hoàn thiện hệ thống và đảm bảo an toàn thông tin", một đại diện từ Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM cho hay.
Trong khi đó, theo ông Nguyễn Tiến Hưởng, Trưởng phòng Quản lý nhà và thị trường BĐS (Sở Xây dựng TP.HCM), Nghị định 357 (hiệu lực từ ngày 1.3) quy định việc cấp mã định danh BĐS, bao gồm nhà ở và phần diện tích sàn trong các công trình xây dựng. Sở đang phối hợp với các sở, ngành và chủ đầu tư để cấp mã định danh BĐS ngay khi ban hành các văn bản liên quan. Cụ thể, Sở Xây dựng TP.HCM đã ban hành 2 thông báo và tạo 1 nhóm Zalo có sự tham gia của chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh BĐS trên địa bàn TP.HCM. Thông qua nhóm này, Sở đề nghị các chủ đầu tư, doanh nghiệp cung cấp thông tin để được bàn giao tài khoản trên hệ thống thông tin nhà ở và thị trường BĐS do Bộ Xây dựng quản lý. Sở Xây dựng TP.HCM đã tạo lập và bàn giao hơn 300 tài khoản cho hơn 200 chủ đầu tư và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ BĐS.
Song song, Sở Xây dựng TP.HCM tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành của TP.HCM để thu thập thông tin các chủ đầu tư dự án, từ đó cấp tài khoản và hoàn thiện cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường BĐS của TP. Hơn 600 tài khoản đã được tạo lập và bàn giao cho các cơ quan quản lý, chủ đầu tư, nhà đầu tư và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ BĐS. Sau khi được cấp, mã định danh BĐS sẽ được đăng tải trên hệ thống thông tin nhà ở và thị trường BĐS. Bộ Xây dựng sẽ cấp quyền khai thác dữ liệu cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu theo quy định.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS TP.HCM, thông tin tính đến nay trên toàn quốc đã cấp được khoảng 22 triệu mã định danh cho các thửa đất, trên tổng số khoảng 64 triệu thửa đất. Hiện nay Bộ Xây dựng cấp mã định danh cho nhà còn Bộ NN-MT cấp cho đất. Hai mã số của hai nơi nên bị phân tán. Do đó cần phải có cơ chế liên thông, tích hợp lại thành một. Để tháo gỡ vướng mắc, theo ông Lê Hoàng Châu, đơn giản nhất là tích hợp mã số định danh vào số nhà (nếu thửa đất có nhà, có công trình xây dựng). Khi đó chỉ cần gõ số nhà sẽ liên thông với mã định danh . Nếu thửa đất không có nhà, nhưng trên sổ hồng (bản giấy hay bản điện tử) có số hiệu thì chỉ cần bấm vào dãy số đó sẽ ra mã định danh mới. Còn về lâu dài cần tích hợp mã định danh vào VNeID và phải tích hợp với căn cước công dân để sau này điều hành đánh thuế căn nhà thứ hai và để người dân có thể tra cứu theo dõi nhà đất của mình được cấp như thế nào, tra cứu ở đâu.
"Cần nhanh chóng xây dựng một hệ thống tra cứu mã định danh BĐS thống nhất trên toàn quốc, tương tự như cổng thông tin về dân cư. Người dân nên được phép tra cứu thông tin cơ bản của tài sản thông qua các phương thức đơn giản như nhập số trên sổ hồng, mã QR hoặc định danh cá nhân. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu để người dân biết cách sử dụng. Bên cạnh đó, việc kết nối dữ liệu giữa các ngành như thuế, công chứng, ngân hàng… cũng cần được đẩy nhanh để mã định danh thực sự trở thành "chìa khóa số" trong mọi giao dịch BĐS", ông Châu nói.
Chủ trương cấp mã định danh BĐS là bước đi đúng đắn trong tiến trình chuyển đổi số. Việc hoàn thiện hạ tầng, công khai thông tin và hướng dẫn sử dụng rõ ràng sẽ là chìa khóa để chính sách này phát huy hiệu quả trong thực tế.