Người dân xem triển lãm Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Duy Phạm.
Cơ quan nào được công khai quy hoạch ?
Vừa qua, báo Tiền Phong có loạt bài phản ánh về “ma trận” dịch vụ check quy hoạch trên mạng đã nhận được sự quan tâm của dư luận sau khi TP Hà Nội công bố thông tin quy hoạch tầm nhìn 100 năm của Thủ đô.
Nhiều người đặt ra câu hỏi, hiện nay chưa có một trang web chính thức nào của cơ quan Nhà nước công bố chi tiết quy hoạch để người dân được biết, trong khi đó, các trang check quy hoạch online lại nở rộ như “nấm sau mưa”, dẫn đến nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân cũng như các giao dịch bất động sản.
Theo luật sư Trần Tuấn Anh – Đoàn luật sư TP Hà Nội, căn cứ theo điều 43 Luật Quy hoạch 2025 quy định về hình thức công bố, công khai quy hoạch thì hình thức công khai quy hoạch chỉ được thực hiện trên các hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch , trang thông tin điện tử của cơ quan tổ chức lập quy hoạch hoặc cơ quan lập quy hoạch .
“Nếu dữ liệu các trang này được lấy từ các nguồn thông tin cũ do cơ quan Nhà nước đã công bố, sau đó tổng hợp, số hóa và cung cấp dưới dạng công cụ tra cứu thì đây có thể được xem là hoạt động khai thác thông tin hợp pháp” – luật sư Tuấn Anh cho biết.
Luật sư Tuấn Anh cho rằng, trong trường hợp ngược lại, việc các trang web này tự ý công khai sai quy hoạch , tuyến đường, điều chỉnh ranh giới quy hoạch hoặc đăng tải thông tin chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, xác nhận mà lại thể hiện như thông tin chính thức thì đây là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định tại khoản 3 Điều 16 Luật Quy hoạch 2025.
“Với hành vi vi phạm này có thể bị xử phạt hành chính và phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ chứng minh lỗi, thiệt hại và mối quan hệ nhân quả của hành vi” – luật sư Tuấn Anh nói.
Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 70 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định về mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm về chế độ báo cáo và cung cấp thông tin quy hoạch thì việc cố ý cung cấp thông tin sai về quy hoạch và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 100 – 150 triệu đồng; đối với cá nhân mức phạt tiền từ 50 – 75 triệu đồng.
Ngoài ra, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm còn bị buộc đính chính thông tin về quy hoạch đối với hành vi vi phạm nói trên.
Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội khuyến cáo người dân cần thận trọng khi tra cứu tại các trang check quy hoạch trên mạng, dù các doanh nghiệp này có cơ sở nhất định nhưng thông tin không đầy đủ và không mang tính chính thống, chỉ nên dùng để tham khảo.
Triển lãm Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm thu hút đông đảo người dân. Ảnh: Duy Phạm.
Cần sớm hoàn thiện, công khai cơ sở dữ liệu quy hoạch chính thức
Về phản ánh một số trang web cung cấp các thông tin chưa xác thực gây ảnh hưởng đến người dân, luật sư Dương Thế Vũ - Công ty Luật Minh Bạch cho rằng, trước hết hành vi này có thể bị xử lý hành chính, buộc cải chính, bồi thường thiệt hại.
"Khi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm như giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự (tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" - PV) thì sẽ bị xem xét trách nhiệm hình sự" - luật sư Vũ thông tin.
Hoàn thiện cơ sở dữ liệu quy hoạch đồng bộ để tích hợp trực tiếp lên các nền tảng số chính thức của thành phố, đồng thời tăng cường hướng dẫn, nhanh chóng giải quyết yêu cầu từ người dân để tránh rủi ro phát sinh từ những nguồn thông tin không chính thống - luật sư Dương Thế Vũ.
Theo luật sư Vũ, thực tế cho thấy dù nhu cầu tra cứu quy hoạch của người dân là rất lớn nhưng hiện nay đang thiếu một hệ thống dữ liệu chính thức, thống nhất, dễ tiếp cận. Việc người dân muốn tìm kiếm thông tin thì phải gửi yêu cầu cung cấp thông tin quy hoạch đến UBND cấp xã hoặc Văn phòng Đăng ký Đất đai nơi có đất để xác minh trực tiếp, dẫn đến bất cập đối với người dân khi phải chờ rất lâu mới có phản hồi.
"Đây là một trong những nguyên nhân khiến người dân phải tìm đến các website, ứng dụng tra cứu quy hoạch của tư nhân. Mỗi nền tảng lại sử dụng nguồn dữ liệu, thời điểm cập nhật và cách thể hiện khác nhau, dẫn đến tình trạng cùng một thửa đất nhưng thông tin hiển thị có thể không thống nhất, gây hoang mang và tiềm ẩn rủi ro trong các giao dịch" - luật sư Vũ cho biết.
Luật sư Vũ cho rằng, việc các cơ quan Nhà nước sớm hoàn thiện, cập nhật và công khai cơ sở dữ liệu quy hoạch chính thức, thống nhất, dễ tiếp cận không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân, nâng cao tính minh bạch và hạn chế phát sinh tranh chấp trong thực tiễn.
Theo luật sư, trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong việc công bố, công khai quy hoạch được quy định tại Điều 41 Luật Quy hoạch 2025: “Quy hoạch phải được công bố, công khai ngay sau khi được cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt trừ nội dung thuộc bí mật nhà nước.
Việc công bố phải bảo đảm các nguyên tắc kịp thời, đầy đủ, thuận tiện để tổ chức, cá nhân tiếp cận; thông tin được xác thực, bảo đảm toàn vẹn, an toàn, an ninh mạng; đồng thời phải đồng bộ với hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch ”.