Ngày 14/6 tới, cử tri Thụy Sĩ sẽ tham gia cuộc trưng cầu dân ý về đề xuất giới hạn dân số quốc gia ở mức 10 triệu người. Đề xuất do đảng cánh hữu Swiss People's Party (SVP) khởi xướng đang gây tranh luận mạnh mẽ, khi những người ủng hộ cho rằng đây là cách bảo vệ chất lượng sống, trong khi giới doanh nghiệp cảnh báo nguy cơ tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế.
Theo đề xuất, nếu dân số vượt 9,5 triệu người – ngưỡng được dự báo có thể đạt vào khoảng năm 2031 – chính phủ sẽ phải áp dụng các biện pháp nhằm ngăn dân số chạm mốc 10 triệu người trước năm 2042. Nếu ngưỡng này bị vượt qua, chính quyền có thể phải xem xét chấm dứt các hiệp ước quốc tế được cho là góp phần thúc đẩy tăng dân số , trong đó đáng chú ý nhất là thỏa thuận tự do đi lại với European Union.
Những người ủng hộ cho rằng tốc độ gia tăng dân số đang tạo áp lực ngày càng lớn lên cơ sở hạ tầng, giao thông và thị trường nhà ở. Nghị sĩ Yvan Pahud nhận định Thụy Sĩ là quốc gia có diện tích hạn chế nhưng lại ghi nhận mức tăng dân số rất cao trong những năm gần đây.
Cùng quan điểm, nghị sĩ kiêm chuyên gia ngân hàng Thomas Matter cho rằng nhập cư cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo ông, việc gia tăng dân số chủ yếu dựa vào nhập cư đang làm suy giảm tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người và khiến sức ép lên hạ tầng ngày càng lớn.
Tuy nhiên, giới doanh nghiệp lo ngại đề xuất này có thể khiến Thụy Sĩ mất lợi thế cạnh tranh khi tiếp cận nguồn lao động quốc tế. Dân số nước này đã tăng từ 7,3 triệu người năm 2002 lên khoảng 9,1 triệu người vào cuối năm 2025, trong đó người nước ngoài chiếm gần 28%.
Hàng loạt tập đoàn lớn như Roche, Nestlé, ABB, UBS và Novartis đã công khai phản đối kế hoạch áp trần dân số . Đại diện Roche cho biết doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào lực lượng lao động có trình độ cao đến từ các nước EU.
Tại công ty công nghệ sinh học Molecular Partners ở Zurich, hơn một nửa trong số 120 nhân viên là người nước ngoài. Lãnh đạo công ty, ông Daniel Steiner, cảnh báo việc hạn chế tuyển dụng lao động quốc tế có thể buộc doanh nghiệp phải chuyển một phần hoạt động ra nước ngoài.
Ngành du lịch và khách sạn cũng bày tỏ lo ngại tương tự. Ông Martin von Moos, Chủ tịch Hiệp hội Khách sạn Thụy Sĩ, cho biết gần một nửa nhân viên tại các khách sạn do ông điều hành không mang quốc tịch Thụy Sĩ. Theo ông, nếu nguồn lao động nước ngoài bị thu hẹp, nhiều cơ sở lưu trú có thể đối mặt nguy cơ thiếu nhân sự nghiêm trọng.
Các chuyên gia kinh tế còn chỉ ra rằng Thụy Sĩ đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số . Theo dự báo của cơ quan thống kê nước này, tỷ lệ người trong độ tuổi lao động sẽ giảm từ 60% xuống 56% vào năm 2055, trong khi tỷ lệ người trên 65 tuổi tăng từ 21% lên 27%.
Ông Rudolf Minsch, nhà kinh tế trưởng của Hiệp hội Doanh nghiệp Thụy Sĩ, cho rằng việc áp đặt hạn ngạch dân số sẽ không giải quyết được tận gốc các vấn đề về nhà ở hay giao thông. Trong khi đó, nghiên cứu năm 2023 của Avenir Suisse cho thấy 39% người sáng lập doanh nghiệp tại Thụy Sĩ là người nước ngoài.
Ông Claude Maurer, nhà kinh tế trưởng của BAK Economics, ước tính nếu các thỏa thuận song phương với EU bị ảnh hưởng, quy mô nền kinh tế Thụy Sĩ giai đoạn 2028-2045 có thể giảm 7,1%, tương đương khoảng 685 tỷ franc Thụy Sĩ.
Các cuộc thăm dò trước ngày bỏ phiếu cho thấy xã hội Thụy Sĩ vẫn chia rẽ sâu sắc, với khoảng 47% cử tri ủng hộ và 52% phản đối đề xuất. Kết quả cuộc trưng cầu dân ý được đánh giá sẽ có tác động lớn đến chính sách nhập cư, quan hệ với EU và triển vọng kinh tế của quốc gia này trong nhiều năm tới.