Mỹ giảm thuế suất từ 20% xuống 0%, cà phê Việt Nam đứng trước cơ hội vàng bứt phá tại thị trường lớn nhất thế giới?

Sau khi Tuyên bố chung Việt Nam - Mỹ về Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng được công bố, các doanh nghiệp Việt Nam đang chú ý đặc biệt đến quyết định của phía Mỹ về các mặt hàng có khả năng được hưởng thuế suất 0%.

Với những thông tin được công bố vừa qua, phía Mỹ cho biết, sẽ ưu tiên giảm thuế cho những mặt hàng mà nước này không thể trồng trọt hoặc sản xuất, cũng như các sản phẩm có nguồn cung khan hiếm, hoặc không đáp ứng đủ nhu cầu nội địa.

Trong bối cảnh đó, mặt hàng cà phê Việt Nam đang là trọng tâm bàn luận. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, cà phê nằm trong số các sản phẩm được đưa vào thỏa thuận thương mại mới với Việt Nam, theo đó sẽ miễn trừ mức thuế quan 20%.

Cụ thể, Mỹ duy trì mức thuế 20% với phần lớn hàng hóa Việt Nam, nhưng sẽ bãi bỏ thuế đối với một số sản phẩm cụ thể, trong đó đã xác định cà phê là một trong những mặt hàng đầu tiên được miễn thuế .

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam , trong tháng 9/2025, Việt Nam xuất khẩu 81.000 tấn cà phê, trị giá 462 triệu USD, tăng hơn 60% so với tháng 9/2024. Luỹ kế đến hết tháng 9/2025, xuất khẩu cà phê đạt gần 1,24 triệu tấn, trị giá 7,01 tỷ USD, tăng 12% về lượng và 62% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Con số này đã vượt xa mức 5,62 tỷ USD của cả năm 2024, đánh dấu cột mốc lịch sử mới cho ngành cà phê Việt Nam.

Giá cà phê trong nước và quốc tế đều tăng do nguồn cung toàn cầu khan hiếm. Các quốc gia sản xuất lớn như Brazil, Indonesia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời tiết cực đoan, trong khi lực mua từ các quỹ đầu tư tăng và chính sách thương mại ở nhiều nước thiếu ổn định. Trong bối cảnh đó, cà phê Robusta Việt Nam trở thành lựa chọn ưu tiên của các nhà nhập khẩu nhờ nguồn cung ổn định, giá cạnh tranh và chất lượng ngày càng cải thiện.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tuấn Việt , Tổng Giám đốc Công ty Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO, việc Mỹ đưa cà phê Việt Nam vào danh sách miễn thuế 20% là “cơ hội vàng nhưng cũng là phép thử năng lực” cho doanh nghiệp Việt.

“Lợi thế thuế chỉ là bước đầu. Cái chúng ta có và cái thị trường Mỹ cần hiện chưa khớp nhau. 85% sản lượng cà phê Việt Nam là Robusta - loại đậm, mạnh, hàm lượng caffeine cao, trong khi người Mỹ lại quen với Arabica. Nói cách khác, thuế giảm chưa chắc thành công tăng, nếu doanh nghiệp không nhanh chóng thích ứng,” ông Việt nhận định.

Ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng, để biến ưu thế này thành bước ngoặt lịch sử, ngành cà phê Việt cần chuyển mình mạnh mẽ trong ba hướng chính:

Thứ nhất, hợp tác sâu hơn với các nhà rang xay và công ty chế biến quốc tế - những đối tác hiểu khẩu vị người tiêu dùng Mỹ, có công nghệ hiện đại và hệ thống phân phối rộng khắp. “Chúng ta không chỉ bán hạt, mà cần bán sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn,” ông Việt nhấn mạnh.

Thứ hai, mở rộng vùng trồng Arabica là chiến lược dài hạn. Việt Nam có những vùng khí hậu phù hợp như Lâm Đồng, Sơn La hay Quảng Trị, hoàn toàn có thể phát triển song song hai dòng cà phê chính của thế giới - điều mà hiện chỉ vài quốc gia làm được.

Thứ ba, đầu tư vào xây dựng thương hiệu và kể câu chuyện văn hóa cà phê Việt. Người Mỹ không chỉ uống cà phê vì vị, mà còn vì câu chuyện đằng sau ly cà phê: ai trồng, trồng ở đâu, theo tiêu chuẩn nào. “Nếu muốn bước ra thế giới, cà phê Việt cần có câu chuyện về đất, về người, về hành trình từ nông trại đến tách cà phê buổi sáng,” ông Việt chia sẻ.

Tuy nhiên, theo ông, hiệu ứng tích cực sẽ không đến ngay lập tức. “Ngành cà phê là chuỗi liên kết dài, không thể chỉ sau một chính sách mà thay đổi toàn diện. Cần ít nhất 1–2 năm để doanh nghiệp Việt hoàn thiện hợp tác, chuẩn hóa quy trình chế biến, xây dựng hệ thống phân phối và niềm tin với đối tác Mỹ.”

Trong ngắn hạn, lượng xuất khẩu có thể tăng mạnh nhờ ưu đãi thuế và giá Robusta cao, nhưng để duy trì vị thế lâu dài, Việt Nam phải chuyển từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị, ông Việt nhấn mạnh:

“Đây không phải cuộc đua ngắn hạn. Để thực sự vươn lên, ngành cà phê Việt cần tái định vị mình từ ‘nhà cung cấp hạt cà phê’ thành ‘quốc gia cà phê’ - nơi hội tụ cả trồng trọt, chế biến, xuất khẩu và sáng tạo giá trị văn hóa,” ông Việt khẳng định.