'Nếu xử phạt quá thấp, người vi phạm có thể coi tiền phạt là một khoản chi phí trong hoạt động kinh doanh'

Chiều 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tổ về Dự án Luật An ninh dữ liệu; Dự án Luật định danh và xác thực điện tử và Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) .

Cần coi trọng các biện pháp buộc khắc phục hậu quả

Tham gia thảo luận về Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Tuyến (Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ) bày tỏ cơ bản thống nhất với định hướng kéo dài thời hiệu xử phạt đối với những lĩnh vực có tính chất phức tạp, khó phát hiện, cần nhiều thời gian để thanh tra, kiểm tra, xác minh.

“Tinh thần là không để lọt hành vi vi phạm, nhưng cũng không để việc kéo dài thời hiệu trở thành lý do làm chậm trách nhiệm xử lý của cơ quan nhà nước”, bà Tuyến nêu.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến cũng cho rằng, việc điều chỉnh nâng mức tiền phạt cần được xem xét trong bối cảnh quy mô nền kinh tế đã thay đổi, tính chất và hậu quả của nhiều hành vi vi phạm ngày càng nhiều, càng lớn.

“Có những vi phạm trong lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, tài chính hoặc xây dựng mà lợi ích thu được từ hành vi vi phạm có thể lớn hơn so với mức tiền phạt thì người ta có thể chấp nhận nộp tiền phạt để thực hiện. Nếu xử phạt quá thấp, người vi phạm có thể coi tiền phạt là một khoản chi phí trong hoạt động kinh doanh”, bà Tuyến phân tích.

Nữ đại biểu bày tỏ thống nhất việc nâng mức xử phạt tối đa được áp dụng trong các lĩnh vực: tiêu chuẩn, kỹ thuật đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; định danh và xác thực điện tử; bảo vệ môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm, đảm bảo phù hợp với những vi phạm như hiện nay.

Bà Tuyến cho rằng, cần xác định mức phạt dựa trên ba yếu tố: tính chất và mức độ vi phạm; hậu quả gây ra cho xã hội; và lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được. Đối với hành vi nghiêm trọng, cố ý, tái phạm nhiều lần, cần xử lý đủ sức răn đe. Nhưng đối với vi phạm lần đầu, ít nghiêm trọng, có khả năng khắc phục ngay thì cũng cần có sự phân hóa phù hợp.

“Đặc biệt, phải quan tâm đến khả năng thực thi. Nếu quy định mức phạt rất cao nhưng khó tổ chức thi hành, không thu được tiền phạt hoặc không khắc phục được hậu quả, thì hiệu quả thực tế vẫn còn hạn chế. Tôi đề nghị cùng với việc nâng mức phạt tiền tối đa, cần coi trọng hơn các biện pháp buộc khắc phục hậu quả, thu hồi lợi ích bất hợp pháp, đình chỉ hoạt động vi phạm và yêu cầu khôi phục lại tình trạng ban đầu”, bà Tuyến nói thêm, nhấn mạnh rằng, mục tiêu cuối cùng phải là ngăn chặn được vi phạm, khắc phục được thiệt hại, chứ không đơn thuần là thu được nhiều tiền.

Về bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, theo bà Tuyến, hiện nay, nhiều hoạt động kinh tế đã chuyển lên môi trường số. Có những tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm qua nền tảng điện tử, thậm chí từ nước ngoài, không có cơ sở hoạt động trực tiếp tại Việt Nam. Vì thế, nếu chỉ sử dụng các biện pháp cưỡng chế truyền thống thì có những trường hợp rất khó bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.

Do đó, việc nghiên cứu bổ sung các biện pháp như ngăn chặn truy cập, tạm dừng một số hoạt động trên hệ thống kỹ thuật, yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ có liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm là vấn đề cần được xem xét. “Tuy nhiên, tôi đề nghị quán triệt một nguyên tắc: cưỡng chế phải đúng đối tượng, đúng phạm vi, đúng mức độ và không gây thiệt hại không cần thiết cho người thứ ba”, bà Tuyến nói.

Còn điểm nghẽn xử lý tang vật tồn đọng hiện nay, nhất là xe máy

Cùng quan tâm về Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (đoàn Hà Nội) cho rằng, đối chiếu quy định của dự thảo luật với thực tiễn xử lý tang vật tồn đọng hiện nay, nhất là xử lý tang vật là xe máy, có 2 điểm nghẽn pháp lý.

Trong đó, quy định kéo dài thời hạn tạm giữ trong dự thảo luật đang tạo ra kẽ hở pháp lý cho việc giữ tài sản của công dân không có thời hạn tối đa.

Cụ thể, dự thảo luật quy định: đối với tang vật, phương tiện bị tạm giữ để xác minh tình tiết mà thời hạn tạm giữ đã hết nhưng chưa đủ căn cứ lập biên bản vi phạm hành chính thì "thời hạn tạm giữ được kéo dài đến khi lập biên bản vi phạm hành chính ".

Theo đại biểu, quy định này vô hình trung cho phép người có thẩm quyền tạm giữ tài sản của tổ chức, cá nhân vô thời hạn nếu chưa lập được biên bản, làm mất đi tính chế tài kiểm soát thời gian thi hành công vụ, trái với nguyên tắc bảo đảm quyền sở hữu tài sản và gây nguy cơ lạm quyền trên thực tế.

Hai là, việc trao thẩm quyền cho người lập biên bản vi phạm hành chính được quyền tự mình tạm giữ tang vật, phương tiện và thay thế quyết định tạm giữ bằng "biên bản tạm giữ" mà thiếu cơ chế ràng buộc áp dụng các biện pháp thay thế tạm giữ.

Theo số liệu tổng kết thực tiễn, tình trạng quá tải kho bãi giữ xe vi phạm, nguy cơ cháy nổ, hư hỏng làm giảm sút giá trị tài sản đang là vấn đề gây bức xúc xã hội kéo dài nhiều năm.

Tuy nhiên, dự thảo quy định việc giao phương tiện cho cá nhân, tổ chức tự bảo quản hoặc đặt tiền bảo lãnh dưới dạng tùy nghi: "có thể được giữ tang vật, phương tiện dưới sự quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền", có thể khiến lực lượng chức năng e ngại trách nhiệm, không dám áp dụng cơ chế bảo lãnh tiền hoặc giao tự bảo quản, làm trầm trọng thêm tình trạng quá tải kho bãi tạm giữ.