Ngành thuế giám sát dòng tiền của hộ kinh doanh thế nào?

Thuế không có quyền truy cập dữ liệu ngân hàng của người dân

Từ ngày 1.1, toàn bộ hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế, nộp thuế trên doanh thu thực. Nhiều hộ kinh doanh bày tỏ băn khoăn về cách cơ quan thuế có thể giám sát doanh thu , dòng tiền.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Trao đổi với Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích, theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, song có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế.

Có thể phân loại các dấu hiệu trực tiếp và gián tiếp đối với dòng tiền doanh thu của hộ kinh doanh mà cơ quan thuế dùng để xác định người nộp thuế có rủi ro cao về thuế.

Một trong những dấu hiệu trực tiếp khá rõ ràng là giao dịch trên nhiều tài khoản cá nhân khác nhau để chia nhỏ doanh thu . Khi cá nhân mở tài khoản ngân hàng, nhân viên ngân hàng đều yêu cầu cung cấp dữ liệu thông tin thống nhất dựa trên căn cước công dân. Dù cá nhân mở nhiều tài khoản ngân hàng để giao dịch thì dữ liệu vẫn tổng hợp dựa trên thông tin cá nhân này. Đây là dấu hiệu trực tiếp khi ngân hàng báo cáo thông tin về tài khoản ngân hàng cho cơ quan thuế.

Dấu hiệu tiếp theo là yêu cầu chuyển khoản vào nhiều tài khoản khác nhau của người thân hoặc nhân viên để né doanh thu tính thuế. Sau đó, dòng tiền được tập hợp, chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của chủ hộ kinh doanh hoặc chủ doanh nghiệp, hoặc giao tiền mặt cho chủ hộ kinh doanh hoặc chủ doanh nghiệp.

Khi có dấu hiệu rủi ro cao về thuế, những nhân viên sẽ được cơ quan chức năng xác minh và chắc chắn, người chủ thực sự sẽ lộ diện. Dấu hiệu này có thể được phát hiện thông qua việc cán bộ thuế hay công an kinh tế "ẩn danh vi hành" tại cửa hàng, nhà hàng.

Xử lý nghiêm hộ kinh doanh cố tình vi phạm

Về dấu hiệu gián tiếp, theo ông Tuấn, là kiểm tra dòng tiền tại các đơn vị vận chuyển như EMS, Viettel Post, Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh. Cơ quan thuế có thể sử dụng dữ liệu từ các đơn vị này để tổng hợp doanh thu của hộ kinh doanh .

Cạnh đó là báo cáo doanh thu , dòng tiền từ các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok shop... Các sàn thương mại điện tử đã có trách nhiệm khấu trừ thuế, nộp thuế thay hộ kinh doanh . Tuy nhiên, người nộp thuế có doanh thu trên 3 tỉ đồng có thể phải thực hiện quyết toán hàng năm theo lợi nhuận thực tế.

ẢNH: ĐAN THANH

"Ngoài ra, cơ quan thuế có thể đối chiếu doanh số mua vào. Khi mua hàng hóa, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh khác sẽ xuất hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh theo quy định. Cơ quan thuế sẽ xác định được doanh số mua vào thực tế của một hộ kinh doanh dựa trên dữ liệu tổng hợp hóa đơn điện tử trên hệ thống của cơ quan thuế", ông Tuấn nói.

Ngoài ra, khi nhận thấy người nộp thuế có dấu hiệu khai báo doanh thu thấp hơn thực tế, cơ quan thuế sẽ xác minh lại dòng tiền tài khoản cá nhân hoặc từ dữ liệu máy tính tiền.

Nhắc tới kiểm soát dòng tiền của hộ kinh doanh sau khi xóa thuế khoán, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng thuế TP.Hà Nội, khẳng định, cơ quan thuế có đầy đủ dữ liệu đối chiếu chéo với các nguồn cơ sở dữ liệu khác. Với trường hợp hộ kinh doanh thuộc diện rủi ro lớn, đã được tuyên truyền, nhắc nhở mà vẫn cố tình vi phạm thì sẽ bị xử lý nghiêm.

"Cơ quan thuế có đầy đủ công cụ, dữ liệu cần thiết để giám sát nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Hộ kinh doanh cần xác định bài toán kinh doanh lâu dài, dựa trên sự trung thực trong thực hiện nghĩa vụ thuế", ông Tuấn lưu ý.