Nhà thờ đổ nổi tiếng ở Ninh Bình được quy hoạch lại, không hàng quán sát di tích

Hàng loạt nhà hàng, quán ăn và công trình xây dựng trái phép quanh khu vực nhà thờ đổ Hải Lý (xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình) đang được tháo dỡ, di chuyển để trả lại cảnh quan, phục vụ quy hoạch điểm du lịch vừa được UBND tỉnh công nhận.

Theo thống kê của địa phương, 23 công trình thuộc diện phải tháo dỡ, di chuyển, trong đó 12 công trình là nhà hàng, quán ăn tập trung quanh khu vực nhà thờ đổ Hải Lý. Những công trình còn lại chủ yếu phục vụ hoạt động nuôi trồng thủy sản.

Ông Mai Đức Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Tiến, cho biết địa phương đã tổ chức tuyên truyền, vận động các hộ dân từ tháng 7 đến hết tháng 8, yêu cầu các trường hợp thuộc diện giải tỏa tự nguyện tháo dỡ, di chuyển công trình và ký cam kết hoàn trả mặt bằng.

Theo kế hoạch ban đầu, việc tháo dỡ, di chuyển phải hoàn thành trước ngày 30/9. Đối với những trường hợp không chấp hành, địa phương sẽ xử lý theo quy định, đồng thời khôi phục hiện trạng khu vực sau giải tỏa và tăng cường kiểm tra, ngăn chặn tình trạng tái lấn chiếm.

Đến nay, việc tháo dỡ các công trình vi phạm cơ bản hoàn tất, không gian quanh nhà thờ đổ đang dần được trả lại hiện trạng. Một số hộ kinh doanh cũng đã chuẩn bị mặt bằng phía trong đê biển để di chuyển hoạt động kinh doanh.

Việc giải tỏa các công trình không phù hợp quy hoạch nhằm bảo vệ cảnh quan, hạn chế tình trạng xây dựng tự phát, đồng thời tạo điều kiện để địa phương sắp xếp lại không gian và phát triển điểm du lịch trong thời gian tới.

Nhà thờ đổ Hải Lý nằm trên doi đất nhô ra biển thuộc xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình, là dấu tích còn lại của Nhà thờ Trái Tim Chúa, gắn với lịch sử hình thành và phát triển làng chài Xương Điền xưa.

Công trình được xây dựng lần đầu năm 1877, có chiều dài 14m, rộng 7m, mái lợp bằng bổi. Do biển xâm thực, sau khoảng 40 năm, người dân phải di chuyển nhà thờ vào sâu trong đất liền khoảng 3km.

Năm 1917, nhà thờ được xây dựng lại tại vị trí hiện nay theo thiết kế của một kiến trúc sư người Pháp và hoàn thành năm 1927. Công trình có khuôn viên rộng khoảng 9.330m², dài 47m, rộng 15m, nổi bật với tháp chuông cao 27m, hệ thống cửa vòm và các hoa văn mang phong cách Gothic.

Tuy nhiên, tình trạng biển xâm thực tiếp tục đe dọa công trình, buộc người dân một lần nữa phải di chuyển nơi sinh hoạt tôn giáo vào phía trong đất liền.

Năm 2005, bão số 7 gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực ven biển, phá hủy tuyến đê bao phía ngoài, cuốn trôi nhiều nhà cửa làng chài và nhiều công trình tôn giáo.

Trong khi dấu tích của một số nhà thờ cũ bị sóng biển đánh đổ hoàn toàn, Nhà thờ Trái Tim Chúa vẫn còn lại tháp chuông, nền móng và một phần tường phía Bắc.

Trải qua nhiều thập kỷ chịu tác động của sóng biển, gió bão và thời tiết khắc nghiệt, phần còn lại của công trình không chỉ mang giá trị kiến trúc, lịch sử, tôn giáo mà còn trở thành chứng tích trực quan về sự biến đổi đường bờ biển.

Ngày 15/9/2026, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành quyết định công nhận Điểm du lịch Khu chứng tích biến đổi khí hậu Nhà thờ biển Hải Lý, giao UBND xã Hải Tiến tổ chức quản lý, khai thác và phát triển theo quy định.

Theo UBND tỉnh Ninh Bình , khu chứng tích có giá trị trong nghiên cứu, bảo tồn các dấu tích địa chất, địa mạo, ghi nhận quá trình biến đổi đường bờ biển dưới tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Việc công nhận điểm du lịch tạo cơ sở để địa phương quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị của khu chứng tích, đồng thời phục vụ hoạt động tham quan, nghiên cứu khoa học và giáo dục về môi trường, biến đổi khí hậu.

Cùng với việc tháo dỡ các công trình vi phạm, tỉnh Ninh Bình đang tính toán phương án quy hoạch, sắp xếp lại không gian du lịch quanh nhà thờ đổ Hải Lý.

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, cho biết sau khi hoàn tất di dời các nhà hàng, quán ăn và công trình dịch vụ tự phát, khu vực này sẽ được quy hoạch lại, sắp xếp không gian và chỉnh trang cơ sở vật chất nhằm bảo đảm tính đồng bộ, chuyên nghiệp cho điểm du lịch mới được công nhận.

Theo ông Mạnh, trước mắt sẽ không xây dựng thêm các công trình dịch vụ bám sát nhà thờ đổ. Việc bố trí nhà hàng, cơ sở lưu trú và các dịch vụ khác chỉ được xem xét sau khi hoàn thành di dời, sắp xếp các hộ dân và quy hoạch tổng thể.

Các khu dịch vụ dự kiến được bố trí trong bán kính 1 - 2km quanh nhà thờ . Tuyến đường ven biển hiện nay cũng có thể được sử dụng làm ranh giới giữa không gian bảo vệ điểm du lịch và khu vực kinh doanh dịch vụ.

Theo kế hoạch phát triển du lịch của tỉnh Ninh Bình, khu chứng tích nhà thờ đổ Hải Lý sẽ được kết nối với các tuyến du lịch ven biển từ Hải Thịnh - Thịnh Long đến Hải Tiến, cùng khu vực biển Giao Ninh, các làng nghề truyền thống, chùa và hệ thống nhà thờ Công giáo.

Qua đó, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa, di sản và đời sống cư dân ven biển, thay vì khai thác riêng lẻ từng điểm đến.