Nhìn lại những vụ ‘cá mập’ sa lưới pháp luật

Từ “ông trùm” giáo dục đến bị can trong vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang bùng nổ, các vụ bê bối liên quan đến những "shark" nổi tiếng trên chương trình Thương vụ bạc tỷ (Shark Tank Việt Nam) tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh. Từ Shark Nguyễn Ngọc Thủy (Chủ tịch Egroup) đến Shark Phạm Văn Tam (cựu Chủ tịch Asanzo), và mới đây là những lùm xùm quanh Shark Nguyễn Hòa Bình (NextTech Group), những câu chuyện thành công một thời nay trở thành bài học đắt giá về minh bạch, đạo đức kinh doanh và rủi ro pháp lý. Những vụ việc này không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư và cộng đồng.

Shark Nguyễn Ngọc Thủy – Chủ tịch Tập đoàn Egroup, người sáng lập hệ thống trung tâm tiếng Anh Apax Leaders – từng xuất hiện trên sóng truyền hình với hình ảnh một “Shark” hào sảng, sẵn sàng rót vốn cho các startup giáo dục. Nhưng đằng sau ánh hào quang ấy là một mạng lưới tài chính phức tạp, huy động vốn dày đặc và cam kết lợi nhuận “trên giấy”.

Theo kết quả điều tra, từ năm 2015 đến 2023, bị can Nguyễn Ngọc Thủy (hay “Shark Thủy”) – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Egroup đã sử dụng pháp nhân Công ty Egame để triển khai nhiều thủ đoạn gian dối như bán “cổ phần ma” của Egroup, thực chất không tồn tại trên thị trường chứng khoán ; Huy động vốn bằng hình thức đổi bất động sản lấy cổ phần; Vay mượn tiền của nhà đầu tư, thế chấp bằng số cổ phần phát hành khống.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái Egroup và Apax Holdings do ông Nguyễn Ngọc Khánh (người thân cận Shark Thủy) điều hành đã phát hành trái phiếu với giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Nhiều gói trái phiếu đến hạn nhưng không thanh toán được gốc, lãi, khiến hàng nghìn nhà đầu tư đứng trước nguy cơ mất trắng.

Quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Ngọc Thủy về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Đưa hối lộ”. Đến tháng 9/2025, vụ án tiếp tục được mở rộng với 19 bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Trong số những người bị khởi tố liên quan có nhiều người thân cận, trong đó có em ruột, em dâu và chồng em gái Shark Thủy.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cũng yêu cầu các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp có liên quan đến vụ án chủ động khai báo, phối hợp khắc phục hậu quả để được xem xét áp dụng chính sách hình sự theo quy định.

Không chỉ giới đầu tư, hàng nghìn phụ huynh học sinh của hệ thống Apax Leaders cũng bị ảnh hưởng khi trung tâm đóng cửa hàng loạt, dừng hoạt động hoặc chuyển sang dạy online. Nhiều người cho biết bị nợ học phí, giáo viên bị nợ lương, còn thương hiệu Apax – từng là biểu tượng của giáo dục hiện đại – thì gần như sụp đổ.

'Cá mập' lĩnh án vì cáo buộc trốn thuế, buôn lậu

Nếu vụ Shark Thủy khiến dư luận chú ý vì quy mô huy động vốn khổng lồ, thì vụ Shark Phạm Văn Tam (Shark Tam) - Chủ tịch Tập đoàn Asanzo lại bị cáo buộc liên quan đến hành vi trốn thuế và buôn lậu.

Theo tài liệu điều tra, ông Tam đã chỉ đạo ký kết các hợp đồng nguyên tắc với Công ty TNHH đầu tư thương mại Việt Tài, Công ty TNHH đầu tư sản xuất An Thiên…, từ đó không xuất hóa đơn và để ngoài sổ sách kế toán các khoản liên quan đến doanh thu bán hàng cho Công ty TNHH Điện lạnh Asanzo của Công ty Cổ phần Tập đoàn Asanzo.

Công ty cổ phần Tập đoàn Asanzo sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế nhằm mục đích trốn số tiền thuế phải nộp hơn 15,7 tỷ đồng.

Tại phiên tòa diễn ra vào tháng 9/2025, ngoài tội danh “Trốn thuế”, ông Phạm Văn Tam còn bị xét xử tội “Buôn lậu” với cáo buộc số tổng giá trị hàng hóa buôn lậu là 414 triệu đồng. Tuy nhiên, theo cáo trạng, tại Cơ quan CSĐT Công an TPHCM, đối với tội “Buôn lậu”, ông Tam không thừa nhận hành vi phạm tội.

HĐXX TAND TPHCM đã tuyên án sơ thẩm, phạt ông Phạm Văn Tam 4 năm 6 tháng tù về tội “Buôn lậu” và phạt 2 tỷ đồng về tội “Trốn thuế”...

"Shark Thủy", "Shark Tam" một thời từng được xem là những “ngôi sao” trong giới doanh nhân Việt Nam, góp phần truyền cảm hứng mạnh mẽ cho tinh thần khởi nghiệp, đặc biệt là người trẻ, được ngưỡng mộ nhờ những câu chuyện về ý chí, thành công và tầm nhìn. Tuy nhiên, chỉ vài năm sau, cả hai lại trở thành tâm điểm của các vụ án kinh tế gây chú ý. "Shark Thủy" bị điều tra liên quan đến sai phạm trong hoạt động tài chính – đầu tư, còn "Shark Tam" vướng vào vụ án gian lận thương mại, dán nhãn “Made in Vietnam” cho sản phẩm nhập lậu. Hai vụ án lớn đã để lại những bài học đắt giá trong giới doanh nhân và khởi nghiệp.