Phó Tổng Giám đốc AgriS: ESG giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu

ESG là "giấy thông hành" ra thị trường quốc tế

Trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam ngày càng phát triển "vươn" ra thị trường toàn cầu, bên cạnh các điều kiện truyền thống về chất lượng, giá cả và tiến độ giao hàng, các tiêu chí liên quan đến tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, tính minh bạch và trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi giá trị đang trở thành các yếu tố mang tính "bắt buộc" đối với các doanh nghiệp muốn xây dựng "chỗ đứng" trên thị trường quốc tế.

Những yêu cầu này không chỉ tạo ra áp lực về mặt chi phí, năng lực sản xuất, quản trị, khả năng phản ứng trước biến động thị trường mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, mô hình vận hành và cách tiếp cận thị trường để thích ứng với những tiêu chuẩn quốc tế cũng như yêu cầu sâu hơn từ đối tác và thị trường nhập khẩu.

Chia sẻ tại Hội thảo "Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026" do CafeF tổ chức, ông Nguyễn Đức Hùng Linh- Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS , MCK: SBT) cho biết, tác động lớn nhất từ thị trường quốc tế đối với hàng hóa Việt Nam hiện nay chính là các tiêu chuẩn xanh (ESG) và yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Đây được xem là hai yếu tố then chốt, không chỉ riêng với ngành nông nghiệp mà còn đối với tất cả các ngành nghề mong muốn duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.

Ông Linh phân tích, dù xu hướng ESG tại một số thị trường như Mỹ có dấu hiệu chững lại do thay đổi chính sách, nhưng trên bình diện toàn cầu, đặc biệt là châu Âu và nhiều khu vực khác, cam kết thực hiện bộ tiêu chuẩn này vẫn rất mạnh mẽ. "Đây là xu hướng dài hạn và khó có khả năng đảo chiều trong ngắn hạn", ông Linh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Linh, để đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp phải đối mặt với lộ trình chuyển đổi dài hơi, đòi hỏi nguồn vốn lớn cho công nghệ, hệ thống, tư vấn và đào tạo, cùng sự cam kết xuyên suốt từ ban lãnh đạo đến đội ngũ nhân sự. Thực tế cho thấy, doanh nghiệp cần ít nhất 3-5 năm để có thể tiệm cận và đáp ứng các tiêu chuẩn ở mức cơ bản, bởi quy trình sản xuất không thể chuyển đổi toàn diện ngay lập tức.

Bên cạnh đó, vị lãnh đạo AgriS cho rằng ứng dụng công nghệ số vào toàn bộ chuỗi sản xuất là yêu cầu mang tính bắt buộc. Các nhà nhập khẩu, đặc biệt tại châu Âu, có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ hồ sơ, dữ liệu sản phẩm chỉ trong thời gian rất ngắn. Nếu không đáp ứng được, điều đó đồng nghĩa hệ thống vận hành chưa sẵn sàng. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải đưa ra những quyết định mang tính chiến lược như tập trung hóa, chi tiết hóa và số hóa dữ liệu, kể cả việc chuyển đổi sang các nền tảng quản trị hiện đại và phù hợp hơn.

Song song với ESG, truy xuất nguồn gốc cũng ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc. Theo ông Linh, đối với các thị trường khó tính, yêu cầu này không chỉ dừng ở vấn đề an toàn thực phẩm mà còn mở rộng sang các yếu tố xã hội và môi trường như không phá rừng, sử dụng lao động địa phương và đảm bảo quyền lợi người lao động.

Bản thân việc truy xuất nguồn gốc gắn liền mật thiết với năng lực cung cấp dữ liệu nhanh chóng. Mốc thời gian yêu cầu hiện nay là 4 tiếng, nhưng trong tương lai, áp lực cạnh tranh có thể đẩy thời gian này xuống chỉ còn 1 tiếng. Thậm chí, doanh nghiệp có thể phải cung cấp nền tảng dữ liệu để khách hàng tự truy cập và khai thác thông tin trực tiếp mà không cần qua trung gian.

Từ yêu cầu kỹ thuật đến lợi thế cạnh tranh

Ở góc độ cạnh tranh, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ có "đường đua" thị phần trong nước mà còn phải "đối đầu" trực tiếp với các đối thủ lớn trên toàn cầu như Thái Lan hay Brazil – những quốc gia sở hữu chuỗi cung ứng rất phát triển. Trong cuộc cạnh tranh đó, bên cạnh bài toán truyền thống về chất lượng và giá cả, cùng với ESG, truy xuất nguồn gốc chính là lợi thế để hàng hóa Việt Nam cạnh tranh bền vững.

Liên hệ thực tiễn ngành mía đường, ông Nguyễn Đức Hùng Linh cho biết, doanh thu toàn ngành hiện đạt khoảng 28.000 tỷ đồng, trong đó hơn 11.000 tỷ đồng đến từ mảng đường và khoảng 80% sản lượng phục vụ xuất khẩu. Tuy nhiên, tương tự các mặt hàng nông sản khác như gạo hay cà phê, giá đường đang chịu sức ép cạnh tranh rất lớn trên thị trường toàn cầu; biên lợi nhuận của ngành nông nghiệp thường chỉ dao động quanh mức 10%.

Để giải bài toán quy mô lớn nhưng lợi nhuận thấp, vị lãnh đạo AgriS cho rằng doanh nghiệp cần chuyển hướng sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao (ví dụ điển hình là sản phẩm đường organic), đồng thời tập trung vào những ngành hàng có nhu cầu tăng trưởng mạnh trên thị trường quốc tế.

Thứ hai là mở rộng không gian sản xuất ra nước ngoài. Ông Linh nhận định, trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp trong nước ngày càng thu hẹp, việc đầu tư nông trường tại các thị trường khác là xu hướng tất yếu. Phó Tổng Giám đốc AgriS chia sẻ thêm, hiện doanh nghiệp này đã thiết lập nông trường tại Campuchia và Australia, đồng thời định hướng mở rộng sang Indonesia trong thời gian tới. Indonesia đã cam kết dành quỹ đất khoảng 200.000 ha để hợp tác sản xuất, phù hợp với chiến lược đảm bảo an ninh lương thực của quốc gia này.

Nhìn về dài hạn, ông Nguyễn Đức Hùng Linh cho rằng doanh nghiệp nông nghiệp không nên chỉ dừng lại ở vai trò cung ứng hàng hóa, mà cần từng bước chuyển sang cung cấp dịch vụ và giải pháp. "Không chỉ dừng lại ở cung cấp hàng hóa, chiến lược của chúng tôi là từng bước chuyển dịch sang cung cấp dịch vụ và giải pháp nông nghiệp, dựa trên triết lý "Smart – Sustainability – Solution", Phó Tổng Giám đốc AgriS chia sẻ.

Vị lãnh đạo này nói thêm, một mảng quan trọng khác là tài chính xanh (Green Finance). AgriS đã triển khai các sản phẩm tài chính chuỗi cung ứng (supply chain financing), được số hóa thành nền tảng phần mềm để nông dân và đối tác tiếp cận trực tiếp. Tất cả các dịch vụ này được tích hợp trên một hệ sinh thái mở, không chỉ phục vụ nội bộ mà còn hướng tới mở rộng ra thị trường.

"Việt Nam có hàng chục triệu nông dân nhưng hiện vẫn thiếu vắng một ứng dụng nền tảng chuyên biệt phục vụ riêng cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Đây chính là khoảng trống mà chúng tôi muốn lấp đầy", ông Linh bày tỏ.

Phó Tổng Giám đốc AgriS cho rằng, việc mang lại giá trị thực cho người nông dân – từ năng suất, tài chính đến quản trị chính là con đường kiến tạo tăng trưởng bền vững cho nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn.