Quốc gia ASEAN và ‘đại gia’ dầu mỏ nộp đơn gia nhập khối liên kết kinh tế lớn thứ 3 thế giới, có Việt Nam là thành viên

Philippines và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE ) đã nộp đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP ), Nikkei Asia dẫn nguồn tin từ Chính phủ Nhật Bản cho biết.

Theo đó, tháng 8, 2 quốc gia này đã gửi hồ sơ tới New Zealand – nước đóng vai trò trung tâm hành chính của hiệp định. Đây là 2 đơn xin gia nhập đầu tiên kể từ khi Indonesia nộp đơn vào tháng 9/2024.

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ – Trung thúc đẩy chủ nghĩa bảo hộ trên toàn cầu, CPTPP đang nổi lên như một trụ cột quan trọng của thương mại tự do.

CPTPP là khối liên kết kinh thế lớn thứ 3 thế giới. CPTPP xóa bỏ thuế quan trên diện rộng và thống nhất các quy tắc về sở hữu trí tuệ cùng nhiều lĩnh vực khác. Các thành viên hiện tại gồm Việt Nam, Singapore, Brunei, Malaysia, Australia, New Zealand, Nhật Bản, Canada, Mexico, Peru, Chile và Anh. Costa Rica đang trong quá trình đàm phán gia nhập.

Ngoài Philippines và UAE , các nước Trung Quốc, Đài Loan, Ecuador, Uruguay và Indonesia cũng đã nộp đơn xin gia nhập.

Để bắt đầu đàm phán, cả 12 thành viên hiện tại phải đồng ý. Cuộc họp các bộ trưởng CPTPP tiếp theo, dự kiến diễn ra vào cuối năm nay, có thể đưa ra quyết định về các ứng viên mới. Các cuộc đàm phán sẽ bao gồm việc thỏa thuận mức độ cắt giảm thuế quan. Việc phê duyệt chỉ diễn ra khi có sự đồng thuận tuyệt đối. Với trường hợp của Anh, quá trình từ khi nộp đơn đến khi ký kết nghị định thư gia nhập kéo dài hơn 2 năm.

Giới doanh nghiệp Philippines từ lâu đã kêu gọi chính phủ tham gia CPTPP như một phản ứng trước chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. “Đây là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm tương lai kinh tế quốc gia trong bối cảnh phân mảnh thương mại toàn cầu và sự gia tăng các biện pháp bảo hộ từ các đối tác truyền thống”, Phòng Thương mại và Công nghiệp Philippines cho biết trong một tuyên bố gần đây.

Manila thời gian qua cũng đã thúc đẩy các hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định Đối tác Kinh tế với Nhật Bản. Một quan chức đàm phán thương mại Nhật đánh giá Philippines là ứng viên tiềm năng, xét cả về góc độ thương mại và ngoại giao.

Với UAE – quốc gia đầu tiên ở Trung Đông nộp đơn gia nhập CPTPP , động thái này nằm trong chương trình cải cách kinh tế nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ. Nước này đã ký một loạt hiệp định thương mại và đối tác kinh tế nhằm thúc đẩy thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài. Các hiệp định toàn diện với Australia và Malaysia đã có hiệu lực vào tháng 10, trong khi đàm phán với Nhật Bản đang được tiến hành.

Trong bối cảnh bất định thuế quan, khuôn khổ tự do thương mại của CPTPP trở nên hấp dẫn hơn. Hàn Quốc cũng cho biết vào tháng 9 rằng nước này đang xem xét gia nhập hiệp định, sau khi đạt được thỏa thuận với Washington tại hội nghị thượng đỉnh gần đây để giảm thuế xuống còn 15%.

Việc mở rộng CPTPP được dự báo sẽ mang lại thêm động lực tăng trưởng cho các thành viên. Theo ước tính của Nhật Bản năm 2017, CPTPP với 11 thành viên ban đầu có thể giúp GDP thực của nước này tăng 1,5%, nhờ thương mại tự do thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư. Hiện 12 thành viên của hiệp định chiếm khoảng 15% GDP toàn cầu.

Hiệp định tiền thân – TPP – được ký năm 2016 với sự tham gia của Mỹ, nhưng Washington rút lui dưới thời Tổng thống Trump vào năm 2017. Sau đó, hiệp định được đàm phán lại và đổi tên thành CPTPP , có hiệu lực từ năm 2018. Anh chính thức gia nhập vào năm 2024.

Tham khảo: Nikkei Asia