Quốc gia BRICS ra 'đòn' trừng phạt chưa từng có với Mỹ trong 30 năm: Đặt 25 triệu tấn rồi 'quay xe', thương nhân 'kêu trời', nằng nặc muốn nước này lại mua hàng

“Vụ mùa năm nay với nông dân trồng đậu tương gần như đã mất trắng. Chúng tôi thu hoạch được rất nhiều nhưng lại không có bất kỳ đơn hàng nào từ Trung Quốc,” một nông dân tại bang Nebraska chia sẻ với điều kiện giấu tên.

Ông nói: “Điều chúng tôi muốn là quay trở lại những ngày ổn định, khi có đơn hàng đều đặn từ Trung Quốc và các nước khác vẫn chảy về, chứ không phải chịu thiệt hại vì chiến tranh thương mại .

Lời giãi bày của người nông dân này phản ánh thực trạng đang lan rộng tại các bang trung tâm trồng đậu tương của nước Mỹ như Iowa, Illinois, Nebraska hay Minnesota, nơi mà mùa thu hoạch sắp đạt đỉnh nhưng các kho chứa đang đầy ắp, không có lối ra.

Trong khi đó, Bắc Kinh - từng là thị trường lớn nhất thế giới cho đậu tương Mỹ - hiện vẫn chưa thực hiện bất kỳ đơn hàng mua lớn nào trong mùa xuất khẩu mới. Trong mùa vụ năm ngoái, quốc gia châu Á này đã đặt mua khoảng 6,5 triệu tấn đậu tương và trung bình mỗi năm khoảng 25 triệu tấn. Thay vào đó, Trung Quốc đang quay sang đặt hàng khối lượng kỷ lục từ Brazil.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm cho biết ông sẽ thảo luận trực tiếp vấn đề đậu tương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp song phương bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC dự kiến diễn ra tại Hàn Quốc vào cuối tháng này.

Trong thời gian chờ đợi, Washington tiếp tục kêu gọi các nước như Ấn Độ, Việt Nam, Nigeria… tăng cường nhập khẩu đậu tương Mỹ. Chính quyền Mỹ cũng đang cân nhắc gói hỗ trợ tài chính cho nông dân, trị giá từ 10 đến 14 tỷ USD, sử dụng nguồn thu từ thuế quan.

“Dù sao cũng tốt hơn là không có gì. Ông Trump đang cố gắng giúp chúng tôi,” người nông dân Nebraska nói thêm, đồng thời nhấn mạnh rằng chính phủ nên “buộc Trung Quốc quay lại mua nông sản Mỹ, hoặc biến gói cứu trợ thành chính sách dài hạn. Không còn con đường nào khác.”

Từ Illinois, Scott Gaffner, thành viên ban lãnh đạo Hiệp hội Đậu tương bang Illinois, cũng chung quan điểm: “Chúng tôi hy vọng tình hình sẽ cải thiện. Gói cứu trợ tài chính là chiếc phao cần thiết cho rất nhiều nông dân lúc này.”

Theo ông Gaffner, quy mô thị trường Trung Quốc là không thể thay thế. “Đa dạng hóa thị trường giúp chúng tôi cầm cự, nhưng chỉ khi nào thương mại với Trung Quốc ổn định trở lại, ngành nông nghiệp Mỹ mới thực sự hồi phục.”

Trong khi nông dân Mỹ ngóng chờ, nông dân Brazil đang gặt hái thành quả. Theo số liệu từ Anec - hiệp hội thương mại ngũ cốc Brazil, quốc gia này dự kiến xuất khẩu tới 102,2 triệu tấn đậu tương trước cuối tháng 10, vượt cả tổng khối lượng xuất khẩu của năm 2023 và 2024.

Trung Quốc chiếm tới 79,9% lượng xuất khẩu đậu tương Brazil trong năm nay, tăng mạnh so với mức 74% giai đoạn 2021-2024. Riêng tháng 9, Trung Quốc nhập khẩu 6,5 triệu tấn đậu tương từ Brazil, tương đương 93% tổng lượng đậu tương xuất khẩu của quốc gia Nam Mỹ này trong tháng.

Tuy vậy, niềm hy vọng vẫn chưa tắt với nông dân Mỹ. “Nhu cầu đậu tương làm thức ăn chăn nuôi và dầu ăn của Trung Quốc là cực kỳ lớn. Chúng tôi là một trong những quốc gia có năng lực sản xuất cao nhất thế giới, sản phẩm của chúng tôi vẫn rất được đánh giá cao về chất lượng”, Gaffner nói.

Ông cho rằng hiện tại, yếu tố chính trị đang chi phối thị trường, nhưng cuối cùng “kinh tế học cơ bản sẽ quay lại làm chủ”. Nói cách khác, dù bị gián đoạn bởi các căng thẳng thương mại, quan hệ giữa người bán Mỹ và người mua Trung Quốc sẽ vẫn là sợi dây khó bứt bỏ trong cán cân cung cầu toàn cầu.

Tham khảo SCMP