Quốc gia cạnh tranh với Việt Nam về xuất khẩu gạo có thể phải đối mặt với mức tăng trưởng kinh tế yếu nhất trong 30 năm, điều gì đang xảy ra?

Theo tờ The Nation Thailand - nền kinh tế Thái Lan đang bước vào năm 2026 với những tín hiệu kém khả quan. Giới chuyên gia cho rằng, "xứ chùa vàng" đang đứng trước nguy cơ tăng trưởng GDP thấp nhất trong vòng 30 năm.

Cụ thể, Ngân hàng Trung ương Thái Lan đưa ra kịch bản tăng trưởng sẽ chậm lại ở mức 1,6% vào năm 2026. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng vốn đã không cao của năm 2025 là 2,2%.

Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới cũng có chung quan điểm khi đưa ra mức dự báo lần lượt là 1,6% và 1,7%. Trung tâm Tình báo Kinh tế SCB đưa ra con số ở mức 1,5%, cho thấy nền kinh tế Thái Lan đang suy giảm khá mạnh so với các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á.

Vấn đề nan giải nhất đối với kinh tế nội địa của Thai Lan hiện nay là cuộc khủng hoảng nợ hộ gia đình. Tỷ lệ nợ trên thu nhập vẫn duy trì ở mức cao và đang có xu hướng lan rộng sang cả nhóm thu nhập trung bình và cao. Tình trạng thu nhập tăng chậm hơn chi phí sinh hoạt khiến người dân phải thắt chặt chi tiêu để ưu tiên trả nợ .

Xu hướng này làm suy yếu đáng kể tiêu dùng tư nhân, vốn là một trong những động lực chính của nền kinh tế . Các nhà kinh tế học dự báo áp lực nợ xấu dai dẳng sẽ tiếp tục kìm hãm sức mua của thị trường trong suốt năm 2026.

Trong khi tiêu dùng nội địa suy yếu, hoạt động đầu tư tư nhân cũng không cho thấy nhiều tín hiệu bứt phá. Mặc dù dòng vốn FDI vẫn đổ vào các lĩnh vực mới như trung tâm dữ liệu và điện tử, nhưng lợi ích lan tỏa thực tế cho nền kinh tế Thái Lan lại bị hạn chế.

Nguyên nhân là do các ngành này có hàm lượng nhập khẩu linh kiện rất cao, đặc biệt từ Trung Quốc, khiến giá trị gia tăng tạo ra trong nước không đáng kể. Ngược lại, đầu tư vào máy móc và xây dựng của các doanh nghiệp nội địa liên tục sụt giảm do nhu cầu thị trường yếu và gánh nặng nợ doanh nghiệp ngày càng lớn.

Bên cạnh lĩnh vực sản xuất, ngành du lịch vốn là động lực tăng trưởng ổn định cũng không còn duy trì được sự bứt phá như kỳ vọng. Mặc dù lượng khách quốc tế dự kiến vẫn đạt khoảng 34,1 triệu người vào năm 2026, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại đáng kể.

Ngành công nghiệp không khói của Thái Lan hiện phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia láng giềng trong khu vực. Thêm vào đó, những lo ngại về chi phí du lịch gia tăng do tỷ giá và các vấn đề an ninh biên giới cũng góp phần làm giảm sức hút của điểm đến này đối với du khách nước ngoài.

Nguyên nhân cuối cùng được các chuyên gia chỉ ra đó là khó khăn trong hoạt động xuất khẩu của Thái Lan. Các nhà kinh tế học cảnh báo rằng kim ngạch xuất khẩu của Thái Lan có thể giảm 1,5% trong năm 2026.

Áp lực từ các chính sách thuế quan của Mỹ cùng với xu hướng phân mảnh thương mại toàn cầu đang tạo ra những rào cản lớn. Bên cạnh đó, sức mạnh của đồng Baht khiến hàng hóa Thái Lan trở nên đắt đỏ hơn, làm giảm khả năng cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ quốc tế. Ngành điện tử và hàng hóa quá cảnh được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong làn sóng bảo hộ thương mại này.

Chính phủ Thái Lan đã có nhiều nỗ lực, trong đó việc nới lỏng chính sách tiền tệ đang được kỳ vọng là đòn bẩy để hỗ trợ phục hồi. Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã hạ lãi suất xuống 1,25% vào cuối năm 2025 và có thể giảm tiếp xuống 1,0% trong nửa đầu năm 2026.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo việc giảm lãi suất đơn thuần là chưa đủ. Các ngân hàng thương mại hiện nay vẫn rất thận trọng trong việc giải ngân do tình hình tài chính của hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ đều bấp bênh. Do đó, khả năng tiếp cận vốn thực tế của thị trường vẫn là một dấu hỏi lớn.

Trước những thách thức mang tính hệ thống, giới chuyên gia cho rằng Thái Lan cần những cải cách cơ cấu quyết liệt để tránh rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài.