Quyết định 161/QĐ-TTg: Tư duy mới trong quản trị dòng chảy nguồn lực toàn cầu

Quyết định 161/QĐ-TTg không đơn thuần là một văn bản tổ chức thực hiện chính sách thị thực , mà là một cấu phần trong chiến lược thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thứ nhất, chính sách miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài diện đặc biệt thể hiện cách tiếp cận phát triển dựa trên “hạ tầng con người”: Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về chuyên gia công nghệ, nhà khoa học, nhà đầu tư chiến lược và nhân tài quốc tế ngày càng quyết liệt, các quốc gia không chỉ cạnh tranh bằng thuế hay đất đai mà còn bằng khả năng tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy tri thức. Việc miễn thị thực nhiều năm, nhập cảnh nhiều lần cho nhóm đối tượng đóng góp đặc biệt là thông điệp rõ ràng về một môi trường mở, chuyên nghiệp và hướng tới giá trị dài hạn.

ẢNH: NT

Thứ hai, điểm đáng chú ý của Nghị định 221/2025/NĐ-CP và Kế hoạch triển khai theo Quyết định 161 là tính chọn lọc, không đại trà: Chính sách chỉ áp dụng với nhóm “đối tượng đặc biệt cần ưu đãi”, qua đó bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu thu hút nguồn lực chất lượng cao và nhiệm vụ quản lý an ninh, trật tự xã hội. Đây là cách tiếp cận thận trọng nhưng hiện đại: ưu đãi có mục tiêu, có kiểm soát, gắn với lợi ích phát triển quốc gia.

Thứ ba, tác động tích cực đối với môi trường đầu tư là rất rõ nét: Đối với các tập đoàn lớn, chuyên gia cao cấp hay nhà đầu tư chiến lược, sự thuận tiện trong đi lại không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà là chỉ số phản ánh mức độ thân thiện và chuyên nghiệp của môi trường kinh doanh. Khi rào cản thị thực được giảm thiểu, quá trình khảo sát, điều hành dự án, chuyển giao công nghệ và kết nối mạng lưới quốc tế sẽ linh hoạt hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút vốn, công nghệ và tri thức.

Thứ tư, chính sách này có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành du lịch - dịch vụ, một trong những lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp từ dòng di chuyển quốc tế chất lượng cao: Nhóm đối tượng được miễn thị thực theo diện đặc biệt thường là chuyên gia, nhà quản lý cấp cao, nhà đầu tư, học giả và doanh nhân quốc tế - đây cũng chính là nhóm khách có khả năng chi tiêu cao, yêu cầu dịch vụ tiêu chuẩn quốc tế và có tần suất di chuyển thường xuyên. Khi việc nhập cảnh trở nên thuận lợi, Việt Nam không chỉ thu hút họ đến làm việc, mà còn kéo theo nhu cầu về lưu trú cao cấp, hội nghị - hội thảo (MICE), dịch vụ ẩm thực, nghỉ dưỡng, y tế chất lượng cao và các dịch vụ đô thị cao cấp.

Chính sách này, vì vậy, góp phần mở rộng phân khúc khách quốc tế giá trị cao cho du lịch Việt Nam, chuyển dịch dần từ mục tiêu tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Đồng thời, sự hiện diện thường xuyên của chuyên gia và nhà đầu tư quốc tế cũng thúc đẩy hình thành các hệ sinh thái dịch vụ hiện đại xung quanh các trung tâm kinh tế lớn, tạo hiệu ứng lan tỏa tới thương mại, vận tải hàng không, bất động sản dịch vụ và kinh tế đêm.

Tuy nhiên, để Quyết định 161/QĐ-TTg thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện một số nội dung như sau: Một là, sớm cụ thể hóa bộ tiêu chí xác định “đối tượng đặc biệt” một cách minh bạch và định lượng: Việc chuẩn hóa tiêu chuẩn cho từng nhóm như chuyên gia công nghệ cao, nhà đầu tư chiến lược, học giả quốc tế, nhà quản lý cấp cao sẽ giúp chính sách đi đúng đối tượng và tránh áp dụng tùy nghi.

Hai là, đồng bộ hóa với hệ thống quản lý xuất nhập cảnh và dữ liệu cư trú theo hướng số hóa: Khi nhóm đối tượng ưu đãi gia tăng, quản lý cũng phải hiện đại tương ứng, bảo đảm kiểm soát rủi ro mà vẫn giữ được tính thuận lợi cho doanh nghiệp và người được mời. Ba là, xem chính sách bị này như một mắt xích trong hệ sinh thái thu hút nhân lực chất lượng cao: Miễn thị thực giúp thuận lợi di chuyển, nhưng để thu hút và giữ chân lâu dài còn cần môi trường sống, làm việc, giáo dục, y tế và dịch vụ đạt chuẩn quốc tế. Khi các chính sách này liên kết với nhau, hiệu quả thu hút nguồn lực mới thực sự bền vững.

Tổng thể, Quyết định 161/QĐ-TTg triển khai Nghị định 221/2025/NĐ-CP là bước đi phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phát triển dựa trên thu hút nguồn lực chất lượng cao toàn cầu. Nếu được thực thi minh bạch, đồng bộ và có cơ chế đánh giá hiệu quả định kỳ, đây sẽ là một công cụ chính sách quan trọng hỗ trợ Việt Nam bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.