Sầu riêng Việt mở thêm những cánh cửa mới

Mở cửa vào thị trường hơn 1,4 tỉ dân

Tỉnh Đắk Lắk hiện là vùng trồng sầu riêng lớn nhất cả nước. "Vựa sầu riêng" này còn hơn 2 tháng nữa mới vào vụ thu hoạch rộ. Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, cho biết: năm nay diện tích cho thu hoạch tăng và năng suất trên phần lớn các vườn cũng tốt, nhờ nhiều bà con nắm vững kỹ thuật canh tác. Dự kiến sản lượng sầu riêng của tỉnh trên 500.000 tấn, cao hơn năm trước khoảng 20%. Vụ sầu riêng ở Đắk Lắk và Tây nguyên nói chung cơ bản không bị "đụng hàng" với Thái Lan , cũng như không bị ảnh hưởng kim loại nặng nên tiêu thụ tốt. Quan trọng hơn là trước khi vào vụ thu hoạch rộ, sầu riêng VN sắp mở cửa thêm thị trường Ấn Độ. Đây là điều có ý nghĩa lớn về mặt thị trường trong việc đa dạng hóa đầu ra.

ẢNH: DUY TÂN

Theo Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật (Bộ NN-MT), dự kiến sầu riêng VN sẽ chính thức được xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ từ tháng 7.2026. Hiện tại, cơ quan chức năng 2 nước đang hoàn tất các thủ tục kỹ thuật cần thiết. Nếu mọi chuyện diễn ra đúng như kế hoạch, sầu riêng VN sẽ mở cửa thị trường hơn 1,4 tỉ dân này đầu tiên, trước cả Thái Lan . Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với ngành hàng sầu riêng trong nước.

Ông Lê Anh Trung kể, cách đây 2 năm, ông có tham gia đoàn công tác của UBND tỉnh Đắk Lắk sang Ấn Độ tìm hiểu thị trường. Thời điểm đó, sầu riêng là mặt hàng còn rất mới mẻ ở thị trường Ấn Độ. Thị trường này có sự phân tầng rất mạnh, nhưng có rất nhiều người khá và giàu, đủ khả năng chi tiêu cho những mặt hàng đắt đỏ. "Ở thời điểm này, còn khá sớm để đánh giá tương lai của sầu riêng VN sẽ ra sao nếu thành công mở cửa thị trường Ấn Độ. Tuy nhiên, điều chắc chắn là khi mở thêm một cánh cửa xuất khẩu đồng nghĩa với việc chúng ta có thêm một cơ hội thành công và giảm bớt sự rủi ro về việc phụ thuộc thị trường", ông Lê Anh Trung nhận định.

Có cùng góc nhìn trên, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN (VINAFRUIT), phân tích: việc Ấn Độ chuẩn bị mở cửa cho sầu riêng VN chắc chắn là tín hiệu đáng mừng, nhưng kỳ vọng kim ngạch tăng vọt ngay lập tức như với thị trường Trung Quốc thì hơi khó. Bởi Trung Quốc là thị trường "đang chờ hàng" nên kim ngạch xuất khẩu tăng vọt ngay khi mở cửa. Ngược lại, với Ấn Độ, VN đóng vai trò là người khai phá. Chúng ta phải tập cho người tiêu dùng hứng thú trải nghiệm để biến sầu riêng thành món ăn yêu thích.

"Thị trường Ấn Độ đối với sầu riêng VN mang tính chất chiến lược dài hạn hơn là một "mỏ vàng" có thể khai thác ngay lập tức. Trước mắt, Ấn Độ sẽ phù hợp cho các dòng sản phẩm chế biến sâu như sầu riêng cấp đông, sầu riêng sấy hơn là sầu riêng quả tươi nguyên trái, nhờ lợi thế bảo quản lâu", Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN nhận định.

Dù vậy, nhìn vào sự thành công của trái thanh long VN khi tham gia thị trường Ấn Độ những năm gần đây, chúng ta có quyền kỳ vọng sầu riêng sẽ sớm trở thành loại trái cây "gây ghiền" với người dân nước này. Bởi chỉ sau một thời gian ngắn, thị trường này chỉ xếp thứ 2 sau Trung Quốc trong việc tiêu thụ thanh long VN. Năm 2025, xuất khẩu thanh long VN vào Ấn Độ đạt kim ngạch 42 triệu USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ cần 5 - 10% dân số nước này "biết ăn" sầu riêng sẽ đồng nghĩa với việc mở ra một thị trường tiêu thụ khổng lồ.

Nhiều thị trường cao cấp cũng tăng mạnh

Nhìn lại 4 tháng đầu năm 2026, tuy xuất khẩu sầu riêng gặp không ít khó khăn khiến giá nội địa giảm sâu, nhưng số liệu hải quan đã cho thấy những tín hiệu rất tích cực. Lũy kế 4 tháng, kết quả xuất khẩu sầu riêng đạt 293 triệu USD, tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực với kim ngạch 256 triệu USD, tăng 143% so cùng kỳ. Bên cạnh đó, các thị trường quan trọng khác cũng tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước như Mỹ đạt gần 7 triệu USD (tăng 12%), đặc biệt là Hàn Quốc đạt 1 triệu USD (tăng 201%).

Ông Đặng Phúc Nguyên thông tin: VN chưa xuất khẩu sầu riêng tươi vào Hàn Quốc, sản phẩm hiện chỉ mới dừng ở dạng đông lạnh nguyên trái hoặc tách múi. Thời gian qua, xuất khẩu sầu riêng của VN vào Hàn Quốc tăng trưởng tốt, có giai đoạn thậm chí tăng đến 500% so với cùng kỳ. Tăng trưởng này có thể bắt đầu từ cộng đồng người Việt ở Hàn Quốc ngày càng đông đảo, từ kiều bào, du học sinh và người lao động VN. Đây là tệp khách hàng trung thành, đóng vai trò cầu nối văn hóa ẩm thực, thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Hàn Quốc tăng cao.

Hiện tại, nhiều thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc hay châu Âu, tiêu thụ sầu riêng về mặt con số tuyệt đối chưa cao nhưng đó là tiền đề cho sự phát triển trong thời gian tới. Bản thân Hàn Quốc là thị trường khắt khe về an toàn thực phẩm, việc mặt hàng sầu riêng đông lạnh đi trước "mở đường" giải quyết triệt để bài toán logistics, giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết nguồn cung mà không sợ hư hỏng như hàng tươi.

"Hàn Quốc áp dụng hệ thống quản lý danh mục thuốc bảo vệ thực vật nghiêm ngặt (PLS - Positive List System). Vì thế, kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng nhanh chứng tỏ các doanh nghiệp và nhà vườn VN đã có sự cải thiện vượt bậc về dư lượng hóa chất tối đa (MRL) và các biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS)", ông Đặng Phúc Nguyên nhận định.

Còn ông Lê Anh Trung nhận định trong thời gian qua, xuất khẩu sầu riêng của VN đã phát triển rất nhanh theo chiều rộng. Ở thời điểm hiện tại và trong tương lai gần, chúng ta vẫn phải tập trung khai thác một cách có hiệu quả nhất thị trường Trung Quốc.

"Để giữ vững thị phần tại Trung Quốc, VN cũng cần phải thay đổi tư duy quản lý ngành hàng. Sản phẩm phải thật sự truy xuất được nguồn gốc; không chỉ thể hiện qua con tem dán QR code mà phải là dữ liệu toàn chuỗi gồm vùng trồng, chăm sóc, vật tư, thu hoạch, logistics, kho lạnh, đóng gói và tiêu thụ. Song song với giữ vững và gia tăng thị phần ở Trung Quốc thì chúng ta cũng phải mở rộng sang các thị trường mới mà Ấn Độ là một nơi rất tiềm năng. Muốn vậy, Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ để phát triển vùng trồng sầu riêng bền vững và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, giảm thiểu rủi ro được mùa mất giá", ông Lê Anh Trung nhấn mạnh.