Sự chuyển mình của ngân hàng bán lẻ Việt Nam: Cơ hội trong tăng trưởng

 Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định, để chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa, các ngân hàng cần định hình chiến lược cụ thể, tăng cường quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, tiếp tục đổi mới và đẩy mạnh phát triển các mô hình ngân hàng số.

Chiều ngày 22/1, sự kiện "Diễn đàn lãnh đạo Việt Nam: Tương lai ngành Ngân hàng” do Blitz IT Consultants và FICO tổ chức đã diễn ra tại Hà Nội với sự đồng hành của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định, để chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa, các ngân hàng cần định hình chiến lược cụ thể, tăng cường quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, tiếp tục đổi mới và đẩy mạnh phát triển các mô hình ngân hàng số.

B ước chuyển mình mạnh mẽ của thị trường ngân hàng bán lẻ Việt Nam

Phát biểu tại diễn đàn, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, thị trường ngân hàng bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ từ số hóa dịch vụ sang trải nghiệm dựa trên AI, Big Data và đạt được kết quả đáng khích lệ với tỷ lệ trên 87% số người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng.

Dù đối mặt với nhiều thách thức về quản trị rủi ro, thanh khoản, cạnh tranh với các công ty công nghệ, thị trường vẫn bứt phá với tỷ lệ người dân có tài khoản đạt mức kỷ lục trên 87%. Tính đến ngày 26/12/2025, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Khoảng 22,14 triệu khách hàng cá nhân và 392 khách hàng tổ chức có ví điện tử đang hoạt động đã được thu thập, đối chiếu thông tin sinh trắc học với CCCD gắn chip thông qua ứng dụng ví điện tử.

Nhiều TCTD tại Việt Nam có tỷ lệ trên 95% giao dịch thực hiện trên kênh số. Trong 11 tháng năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tiếp tục tăng trưởng khá. Theo đó, giao dịch TTKDTM tăng 42,34% về số lượng và 22,59% về giá trị; qua kênh Internet tăng 52,91% về số lượng và 36,25% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 36,48% về số lượng và 20,48% về giá trị, qua QR code đạt tăng 54,45% về số lượng và 141,02% về giá trị, các tài khoản cá nhân và tổ chức về cơ bản đã được xác thực qua căn cước công dân gắn chips hoặc ứng ủng trên VNeID với hơn 143 triệu khách hàng là cá nhân và 1,5 khách hàng là tổ chức

Theo số liệu của NHNN thì tổng dư nợ đến ngày 31/12/2025 đạt trên 18 triệu tỷ đồng, tăng 19,1% so với năm 2024, trong đó dư nợ cho vay khách hàng cá nhân đạt 8,39 triệu tỷ đồng bao gồm 4,08 triệu tỷ, cho vay tiêu dùng tăng trưởng 14,6% và chiếm tỷ trọng 46% tổng dư nợ nền kinh tế, tỷ lệ cho vay tiêu dùng chiếm tỷ trọng 22,2% tổng dư nợ nền kinh tế, với tốc độ tăng trưởng 22,4% so 31/12/2024. Qua số liệu trên cho thấy nhu cầu vay tiêu dùng đã khởi sắc, dư nợ cho vay tiêu dùng tăng trưởng tốt hơn khi sức mua, thu nhập người dân được cải thiện.

“Hiện nay các ngân hàng tập trung xây dựng hệ sinh thái số, nhiều ngân hàng số bắt đầu hoạt động, từng bước có hiệu quả đồng thời đã có sự kết hợp giữa một số ngân hàng với các đơn vị Fintech. Đây chính là nền tảng vững chắc để kênh bán lẻ trở thành động lực tăng trưởng cho năm 2026 và những năm tiếp theo”, TS. Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ.

Công nghệ mới sẽ mang lại bước đột phá mới

Dù đang trên đà mở rộng mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội cho các ngân hàng, song TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động ngân hàng bán lẻ trong năm 2026 và thời gian tới tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn.

Thứ nhất, dù thu nhập bình quân đầu người tăng, sức mua vẫn bị ảnh hưởng bởi lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng. Điều này dẫn đến nhu cầu vay tiêu dùng chững lại, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu từ các sản phẩm tín dụng bán lẻ của các ngân hàng.

Thứ hai, các công ty Fintech tiếp tục trở thành đối thủ mạnh mẽ của các ngân hàng truyền thống. Các dịch vụ tài chính tiện lợi như ví điện tử, thanh toán trực tuyến và cho vay ngang hàng (P2P lending) đã thu hút một lượng lớn khách hàng trẻ. Điều này buộc các ngân hàng phải không ngừng đổi mới và cải thiện dịch vụ để cạnh tranh.

Thứ ba, nền kinh tế 2026 dự đoán vẫn còn gặp nhiều khó khăn, áp lực nợ xấu gia tăng vẫn còn hiện hữu. Đây là thách thức lớn đối với các ngân hàng trong việc duy trì chất lượng tín dụng và kiểm soát rủi ro.

“Để chuyển mình mạnh mẽ hơn, các ngân hàng cần định hình chiến lược cụ thể, dựa trên từng thế mạnh của mình, tăng cường quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố sống còn để duy trì chất lượng tín dụng, tiếp tục đổi mới và đẩy mạnh phát triển các mô hình ngân hàng số như Digital Banking, Neo-bank đến việc ứng dụng công nghệ hiện đại như AI, Blockchain, sinh trắc học vào quy trình vận hành”, TS. Nguyễn Quốc Hùng nhận định.

Theo báo cáo của Deloitte, các ngân hàng hàng đầu thế giới có thể cải thiện hiệu suất kinh doanh từ 27% đến 35% nhờ ứng dụng AI, với doanh thu trên mỗi nhân viên dự kiến tăng thêm đến 3,5 triệu USD vào năm 2026. Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng đã tiên phong triển khai các ứng dụng AI như chatbot, eKYC, phân tích dữ liệu dự đoán hành vi khách hàng, phát hiện gian lận, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả phục vụ khách hàng.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, việc sử dụng công nghệ AI và Big Data trong việc thẩm định khách hàng là bước đột phá, góp phần thay đổi diện mạo ngân hàng bán lẻ trên các phương diện cơ bản. Đó là:

Siêu cá nhân hóa hành trình khách hàng. AI không chỉ dừng lại ở việc gọi đúng tên khách hàng trong email. Trong kỷ nguyên AI, chúng ta có thể thiết kế hành trình “siêu cá nhân hóa” dựa trên ngữ cảnh thực tế. Ví dụ, khi một khách hàng vừa thực hiện giao dịch thanh toán tại một showroom ô tô, hệ thống AI của ngân hàng có thể ngay lập tức đưa ra quyết định phê duyệt một khoản vay trả góp hoặc bảo hiểm xe với lãi suất ưu đãi ngay trên ứng dụng di động. Đây chính là sự kết hợp giữa hiểu sâu hành vi và tương tác thời gian thực ở quy mô lớn.

Mở rộng tín dụng bằng Chấm điểm thế hệ mới (Next-gen Scoring). Một trong những cơ hội bứt phá tăng trưởng lớn nhất là phục vụ nhóm khách hàng chưa có lịch sử tín dụng (underbanked). Bằng cách ứng dụng AI để phân tích các nguồn dữ liệu thay thế (phí điện nước, hành vi mua sắm, dữ liệu viễn thông), ngân hàng có thể ra quyết định cho vay nhanh chóng mà vẫn đảm bảo quản trị rủi ro chủ động. Điều này giúp tăng trưởng chất lượng, mở rộng sử dụng sản phẩm mà vẫn kiểm soát được tỷ lệ nợ xấu.

Trợ lý ảo và sự kết hợp người - máy. AI không thay thế con người mà khuếch đại năng lực của họ. Chúng ta ứng dụng AI làm trợ lý cho đội ngũ quan hệ khách hàng, giúp họ có đầy đủ thông tin, gợi ý sản phẩm phù hợp nhất để tư vấn cho khách hàng. Sự kết hợp này đảm bảo dịch vụ vừa nhất quán, chân thực vừa mang tính nhân văn trong phục vụ.

“Diễn đàn hôm nay với sự tham gia của các chuyên gia từ Ngân hàng Nhà nước, FICO, CIC và các lãnh đạo ngân hàng, công ty tài chính sẽ mang lại những kinh nghiệm quý báu để mỗi tương tác số với khách hàng đều trở nên an toàn, cá nhân hóa và đáng tin cậy. Tôi hy vọng những thông tin thiết thực mà toạ đàm mang lại sẽ tạo cơ hội cho ngành Ngân hàng vươn mình trong kỷ nguyên số”, TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.