Thiếu vật liệu ảnh hưởng đến tiến độ các dự án

Thời điểm này đang là giai đoạn nước rút của các công trình trọng điểm. Thế nhưng, vật liệu thô, đặc biệt là cát san lấp lại đang bị thiếu hụt rất lớn, gây áp lực lên tiến độ các dự án, nhất là các dự án công trình giao thông trọng điểm. Các bộ, ngành và các địa phương đang tìm nhiều giải pháp tăng nguồn cung, tận dụng vật liệu thay thế và đề xuất cơ chế điều phối thống nhất.

Trong năm 2026, các công trình giao thông trọng điểm do Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư thiếu hơn 73 triệu m³ cát san lấp; các công trình giao thông trọng điểm do địa phương làm chủ đầu tư thiếu gần 58 triệu m³; các công trình khác của địa phương thiếu gần 80 triệu m³. Mới đây, Chính phủ cũng đã ra yêu cầu Bộ Công Thương phải có trách nhiệm điều phối,hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố phục vụ công trình trọng điểm quốc gia. Đồng thời, có trách nhiệm rà soát số lượng, trữ lượng thực tế các mỏ và quyết định việc điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu giữa các địa phương.

34 tỉnh, thành phố hiện được chia thành 3 nhóm dựa trên khả năng cân đối nguồn vật liệu xây dựng thông thường: Nhóm 1 với 18 tỉnh, thành phố có khả năng tự đảm bảo nhu cầu và có thể cung cấp cho địa phương khác. Nhóm 2 có 10 tỉnh,thành phố - thiếu một số loại vật liệu nhưng có thể cân đối thông qua nâng công suất, mở rộng khai thác các mỏ hiện có và mỏ cấp mới. Nhóm 3 gồm 6 tỉnh, thành phố không thể tự cân đối và cần được hỗ trợ từ nơi khác.

Nhóm 6 tỉnh, thành phố không thể tự cân đối và phải tiếp nhận điều phối vật liệu xây dựng từ các nơi khác về bao gồm:TP Hà Nội , TP Cần Thơ, tỉnh Hưng Yên, Ninh Bình, Tây Ninh, Cà Mau. Thực trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng đã và đang tạo ra những tác động trực tiếp đến tiến độ và chi phí triển khai các công trình, dự án trọng điểm quốc gia, đặc biệt là hệ thống đường bộ cao tốc và vành đai lớn trên cả nước. Đến nay, nhiều dự án giao thông quan trọng như cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đang gặp khó khăn trong quá trình thi công vì thiếu vật liệu.

Cầu Hồng Hà và Cầu Mễ Sở thuộc tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội hiện tiến độ đều đạt trên 50% giá trị hợp đồng, nhanh nhất trong các dự án cầu vượt sông Hồng. Để đạt được khối lượng này, thành phố cũng phải xoay xở nhập vật liệu từ các tỉnh lân cận như Ninh Bình, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Tuyên Quang và thậm chí phải lấy từ các tỉnh xa như Nghệ An. Giá vật liệu cũng vì thế cao hơn, thế nhưng không phải lúc nào cũng đảm bảo đủ cho thi công.

Ông Kiều Hưng - Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng công trình giao thông TP Hà Nội thông tin: "Có những thách thức rất lớn, đó là toàn bộ các dự án của Hà Nội cũng như các tỉnh lân cận Hà Nội đồng loạt khởi công, gây nên tình trạng thiếu hụt cục bộ về nguồn vật liệu cũng như nguồn nhân lực phục vụ thi công."

Còn tại thành phố Cần Thơ những ngày qua, dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng dù đã đạt hơn 61% giá trị sản lượng thi công, nhưng nguồn vật liệu, đặc biệt là đá xây dựng và một phần cát san lấp vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu,gây áp lực lớn lên tiến độ dự án. Các nhà thầu phải liên tục điều phối, bố trí nhân lực, máy móc theo khối lượng cát được cung ứng.

Ông Hồ Tiến Dũng - tư vấn thiết kế công trường, Tổng Công ty Tư vấn Thiết kế Giao thông Vận tải cũng cho biết:"Với làm đường thì ảnh hưởng rất lớn. Các mỏ hiện nay trữ lượng không đủ, thứ hai là số lượng mỏ còn ít. Cho nên cần phải tìm kiếm thêm các mỏ vật liệu mới."

Đối với địa bàn Cần Thơ, ông Phan Minh Trí (Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ) cũng nêu lên giải pháp: "Thứ nhất là tăng cường các mỏ cát sông trên địa bàn TP Cần Thơ,những mỏ nào đủ điều kiện thì sớm đưa vào khai thác. Thứ hai là sử dụng mỏ cát biển đã được cấp trước đây cho nhà thầu của dự án thành phần 4, đồng thời cũng yêu cầu nâng công suất khai thác của mỏ cát biển này lên để đưa về các gói thầu."

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt về nguồn đất, cát cho những dự án này, theo chủ đầu tư, giải pháp trước mắt là tận dụng tối đa các nguồn tại chỗ để thi công trong khi chờ đợi thêm nguồn cung khác.