Tin vui: Từ hôm nay, Việt Nam có thể làm ngay một việc trong nước để thúc đẩy lĩnh vực 1.000 tỷ USD

Theo Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn SIA của Mỹ, doanh thu toàn cầu của ngành bán dẫn trong năm 2026 dự kiến đạt khoảng 1.000 tỷ USD. Đây là lĩnh vực rất tiềm năng với nền kinh tế thế giới, thu hút nhiều sự quan tâm và đầu tư của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Mới đây, nước ta vừa có bước tiến quan trọng.

Hôm nay (26/6), Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn. Theo đó, các doanh nghiệp, viện trường, cơ sở nghiên cứu của Việt Nam sẽ không còn phải ra nước ngoài sản xuất thử.

Đáng chú ý, đây chính là Trung tâm cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, đóng vai trò kết nối nhu cầu nghiên cứu, cũng như thiết kế chip trong nước với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu.

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ KH&CN) nhấn mạnh rằng, Việt Nam không phải là quốc gia bắt đầu từ con số không trong lĩnh vực bán dẫn. Trên thực tế, từ cuối thập niên 70, đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, Nhà máy Z181 đã từng sản xuất các linh kiện bán dẫn như diode, transistor, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang một số thị trường Đông Âu.

Tính đến nay, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Trong năm 2025, doanh thu ngành đạt trên 21 tỷ USD, thu hút hơn 14 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài với hơn 240 dự án, hình thành khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và đội ngũ hơn 7.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn.

Ông Nguyễn Khắc Lịch nhấn mạnh, trung tâm sẽ là một mắt xích mới nhưng rất quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, giúp các ý tưởng không chỉ dừng lại ở bản vẽ thiết kế, mô phỏng hay phòng thí nghiệm, mà có thể tiến thêm một bước quyết định để trở thành sản phẩm chip thật, được đo kiểm, đánh giá, hoàn thiện và từng bước đưa ra thị trường.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh phát triển ngành bán dẫn không thể dựa vào một đơn vị riêng lẻ mà cần sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Theo Bộ trưởng, trung tâm ra đời chính là một cầu nối, thể hiện vai trò của Nhà nước trong việc kết nối và hỗ trợ, để doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng viết nên câu chuyện phát triển ngành bán dẫn Việt Nam trong tương lai.

Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ làm gì?

Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ cung cấp công cụ thiết kế, hỗ trợ thẩm định, kiểm chứng thiết kế, làm đầu mối kết nối với các nhà máy chế tạo chip (foundry), đơn vị đóng gói, kiểm thử và các đối tác công nghệ quốc tế, nhằm tổ chức sản xuất thử cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW), đồng thời gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí.

Trung tâm được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí sản xuất thử và thúc đẩy sự ra đời của các sản phẩm chip "Make in Vietnam".

Đáng chú ý, chip sau khi được thiết kế cần sản xuất thử để tiến hành kiểm tra hoạt động trên silicon thật, phát hiện lỗi về hiệu năng, điện năng, nhiệt độ và quy trình sản xuất để hoàn thiện sản phẩm.

Theo Bộ KH&CN, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp thiết kế chip tại Việt Nam hiện phải đặt sản xuất thử tại nhà máy nước ngoài dưới dạng dự án riêng lẻ, qua đó làm tăng chi phí và kéo dài thời gian phát triển sản phẩm. Chi phí chuyển từ bản thiết kế sang sản xuất thử chip (tape-out) hiện dao động từ 30.000 - 200.000 USD cho mỗi thiết kế, và thời gian chờ sản xuất thường kéo dài từ 12 - 24 tháng.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, để đi sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, Việt Nam cần giải quyết một điểm nghẽn rất căn bản. Đó là năng lực hiện thực hóa bản thiết kế chip thành sản phẩm chip thực tế.

Đặc biệt là trong bối cảnh, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam đang phát triển nhanh, với khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế và 166 cơ sở giáo dục đại học triển khai các chương trình đào tạo về bán dẫn và lĩnh vực liên quan.

Đáng chú ý, theo thống kê ban đầu, đã có 12 đơn vị đăng ký nhu cầu sản xuất thử khoảng 30.000 chip.

Vì vậy, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn này.

Tại lễ ra mắt, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước. Trong đó có các tập đoàn công nghệ trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys; các đối tác cung ứng dịch vụ sản xuất như TSMC, GlobalFoundries; cùng với các trường đại học lớn như ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TP HCM, ĐH Bách khoa Hà Nội và các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Viettel, FPT, VSAP Lab.

Theo đó, các thỏa thuận tập trung vào nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử chip; chia sẻ hạ tầng kỹ thuật và kết nối chuyên gia.

Trung tâm cũng công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn chuyên môn gồm 21 chuyên gia uy tín trong lĩnh vực bán dẫn đến từ doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được phát triển theo 3 giai đoạn, bao gồm:

Thứ nhất, giai đoạn 2026 - 2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử nhằm thúc đẩy các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhóm thiết kế tham gia nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm sản phẩm chip; đồng thời từng bước hình thành năng lực vận hành mô hình MPW tại Việt Nam.

Thứ hai, giai đoạn 2028 - 2030, Trung tâm tiếp tục được hỗ trợ một phần chi phí sản xuất thử, hoàn thiện hạ tầng dùng chung, hệ thống phòng thí nghiệm, công cụ thiết kế, môi trường kiểm thử và các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu.

Giai đoạn ba, từ năm 2030 trở đi, Trung tâm hướng tới làm chủ các công nghệ tiên tiến, mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn có uy tín tại Đông Nam Á.