TP Hồ Chí Minh: Tăng tốc chuẩn bị các tuyến metro kết nối vùng

Những ngày qua, dọc trục đường quốc lộ 22 đi qua địa bàn các xã Hóc Môn, Xuân Thới Sơn, Củ Chi… (TPHCM) được nhiều nhóm kỹ sư, công nhân tiến hành khoan khảo sát địa chất để hoàn thành công tác chuẩn bị dự án metro kết nối với tỉnh Tây Ninh. Dự kiến, trong năm 2026 này, tuyến metro số 2 đoạn từ Tham Lương đi An Hạ và tuyến 2S từ An Hạ đi Khu đô thị Tây Bắc sẽ được khởi công. Đây là một trong những đoạn metro quan trọng của TPHCM, đi từ Tây Bắc sang phía Đông (liền mạch với Bến Thành-Tham Lương và Bến Thành-Thủ Thiêm-Long Thành).

TPHCM đã có thay đổi bằng định hướng kéo dài đoạn metro từ Khu đô thị Tây Bắc đi tới địa bàn tỉnh Tây Ninh (khu vực Trảng Bàng) với chiều dài thêm khoảng 10km. Việc dự kiến kéo dài thêm 10km này không làm thay đổi nhiều các mốc thời gian thực hiện với kế hoạch hoàn thành cuối năm 2030. Ngoài ra, trong quy hoạch tiếp theo, tuyến metro này sẽ kéo dài tới cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh). Vừa qua, ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM đã giao các sở, ban, ngành phối hợp với doanh nghiệp để tiến hành thực hiện công tác chuẩn bị cũng như nghiên cứu mô hình đô thị TOD của tuyến metro số 2, 2S để thực hiện một cách đồng bộ, khoa học. Việc TPHCM quyết định kéo dài và xây dựng metro tới tỉnh Tây Ninh nhằm mục đích tăng cường kết nối liên vùng, đáp ứng nhu cầu vận tải và mở ra định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị trong tương lai.

Nhưng quan trọng nhất trong nhóm các dự án metro liên kết vùng thời gian này là 3 đoạn metro kết nối giữa TPHCM và TP Đồng Nai. Đó là đoạn Thủ Thiêm-Long Thành (hơn 46km) và đoạn Suối Tiên - Biên Hoà - LongThành (hơn 44km) cùng metro số 3 đoạn Vũng Tàu-Bà Rịa-Phú Mỹ-Long Thành dài hơn 40km. Các đoạn tuyến này đều đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ để chuẩn bị khởi công vào cuối năm 2026, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Điểm chung của nhóm dự án đều kết nối với sân bay Long Thành (TP Đồng Nai) với các trung tâm hành chính, kinh tế, du lịch của TPHCM để nâng cao hiệu quả khai thác.

Việc triển khai loạt dự án trên, cùng với nhóm dự án đang xây dựng như Bến Thành-Tham Lương, Bến Thành-Cần Giờ, Bến Thành-Thủ Thiêm… được kỳ vọng không chỉ tạo ra mạng lưới đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao mà còn làm thay đổi bộ mặt giao thông đô thị chung của khu vực phía Nam, với metro là “xương sống”. Đáng chú ý, với lượng khách hàng chục triệu mỗi năm của metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên cho thấy, metro là mô hình được đông đảo người dân khu vực phía Nam sử dụng và mong muốn. Trong tương lai không chỉ người dân TPHCM mà các tỉnh, thành phố lân cận cũng có nhu cầu mở rộng hệ thống đường sắt hiện đại, rất tiện ích này.

Trong khi đó, theo Tiến sĩ Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế Quản lý TPHCM, mạng lưới metro trong tương lai không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn có vai trò kết nối các đô thị trong vùng. Đây là điều kiện để người dân lựa chọn sinh sống tại các khu vực xa trung tâm, nơi quỹ đất và không gian phát triển còn lớn. Đặc biệt, nếu metro được triển khai đồng bộ với mô hình TOD, các khu đô thị mới có thể hình thành quanh nhà ga. Người dân có thể đi bộ, sử dụng xe buýt hoặc phương tiện kết nối để tiếp cận nhà ga, sau đó di chuyển vào trung tâm bằng metro .

Với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự hình thành của nhiều đô thị vệ tinh, gồm cả các đô thị ở tỉnh, thành phố lân cận của TPHCM, việc mở rộng các tuyến đường sắt đô thị là yêu cầu tất yếu và vô cùng cần thiết. Điều này sẽ giúp mạng lưới hạ tầng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.