Cửa khẩu vẫn nhộn nhịp
Ngày 1.6 là thời điểm bắt đầu áp dụng Lệnh 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) về đăng ký và quản lý doanh nghiệp nước ngoài sản xuất, chế biến và lưu trữ thực phẩm xuất khẩu qua nước này. Thay đổi lớn nhất là cách quản lý chuyển từ mô hình đánh giá quốc gia sang đánh giá hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của từng doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp cho rằng quy định mới siết chặt hơn việc quản lý chất lượng nông sản, khiến việc đưa hàng xuất khẩu chính ngạch khó khăn hơn, mất thời gian nhiều hơn.
Đại diện một doanh nghiệp tại Đồng Nai cho biết quy trình đăng ký mới của Hải quan Trung Quốc hiện nay yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo chi tiết thông tin nhà máy, dây chuyền sản xuất, công suất, tình hình thương mại trong 2 năm gần nhất, nguyên liệu sử dụng, thuốc bảo vệ thực vật, quy trình sản xuất và các cam kết an toàn thực phẩm. Nhiều loại hồ sơ phải tải lên hệ thống như giấy phép sản xuất, sơ đồ nhà xưởng, hồ sơ kiểm tra gần nhất của cơ quan chức năng, ảnh sản phẩm, nhãn hàng hóa. Trong quá trình này, không ít lần doanh nghiệp bị từ chối và không chỉnh sửa được mà phải nộp lại từ đầu.
Xuất khẩu thực phẩm, nông sản sang Trung Quốc sẽ được kiểm soát chặt hơn
ẢNH: ĐÀO TRỌNG CƯỜNG
Một doanh nghiệp khác cho biết thêm: Trung Quốc hiện yêu cầu 18 nhóm thực phẩm phải được cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu đề xuất đăng ký trước khi được Hải quan Trung Quốc (GACC) xem xét cấp mã. Các nhóm này gồm: thủy sản, thịt và sản phẩm thịt, sữa, tổ yến, mật ong, gia vị, rau quả khô, hạt giống, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt... Những mặt hàng không nằm trong 18 nhóm trên doanh nghiệp phải tự đăng ký trực tiếp với GACC. Điều này dẫn đến việc khai báo hết sức phức tạp, dễ bị trả lại hồ sơ hoặc kéo dài thời gian xử lý.
Dù vậy, ghi nhận của PV Thanh Niên, ngày 3.6, trên các tuyến đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa ở khu vực cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, các phương tiện chở hàng hóa xuất khẩu vẫn tấp nập. Thống kê của Ban quản lý cửa khẩu, tổng số phương tiện chở hàng xuất nhập khẩu trong ngày lên đến 2.145 xe, trong đó lượng xe đưa hàng qua Trung Quốc là 636 xe, chủ yếu chở hàng nông sản, hoa quả.
Lãnh đạo Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn khẳng định: Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu, đường chuyên dụng, lối thông quan trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn diễn ra bình thường, không có yếu tố đột biến, bất thường. Lũy kế từ ngày 1.6 đến hết ngày 3.6 đạt 71.001 xe thông thương. Tổng trọng lượng nông sản xuất khẩu ngày 3.6 khoảng 3.951 tấn, trong đó trọng lượng hàng quả vải tươi xuất khẩu là 290 tấn.
Vừa siết lại vừa mở
Thông tin mới nhất từ Văn phòng SPS VN, thị trường Trung Quốc vẫn đang siết mạnh tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Trong đợt cập nhật gần đây, Trung Quốc chiếm tới 29/43 thông báo dự thảo mới, cho thấy nước này đang đẩy mạnh quá trình chuẩn hóa và nâng tiêu chuẩn quản lý thực phẩm nhập khẩu trên diện rộng.
Doanh nghiệp Việt phải đầu tư nâng cao chất lượng nông sản để cạnh tranh và giữ khách hàng
ẢNH: Q.T
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về kiểm soát ô nhiễm hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) áp dụng cho ngũ cốc, thịt, thủy sản, dầu mỡ và sữa. Đây là nhóm hợp chất có nguy cơ gây ung thư, thường phát sinh trong quá trình hun khói, nướng, chiên ở nhiệt độ cao hoặc từ việc sử dụng nhiên liệu không phù hợp. Những yêu cầu này được đánh giá sẽ tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp chế biến thủy sản hun khói, thực phẩm nướng, chiên và thực phẩm chế biến xuất khẩu sang Trung Quốc. Các doanh nghiệp trong nhóm ngành này được khuyến nghị sớm rà soát lại quy trình sản xuất và nguồn nhiên liệu sử dụng.
Đối với ngành sữa, Trung Quốc cũng có dự thảo sửa đổi các tiêu chuẩn về sữa tiệt trùng và sữa thanh trùng với các yêu cầu kỹ thuật chi tiết hơn. Theo đó, sữa bò tiệt trùng phải có hàm lượng chất béo tối thiểu 3,2g/100g và protein tối thiểu 2,9g/100g; với sữa dê tiệt trùng, các mức tương ứng là 3,1g và 2,8g/100g. Ngoài ra, Trung Quốc bổ sung yêu cầu ghi nhãn riêng đối với các sản phẩm được sản xuất hoàn toàn từ sữa tươi nguyên liệu.
Nhận định về những tác động của chính sách quản lý mới từ thị trường Trung Quốc , đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN cho biết Trung Quốc và Hồng Kông vẫn đang tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất của xuất khẩu thủy sản VN với kim ngạch đạt 1,2 tỉ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng tới 40,5% so với cùng kỳ năm trước. Nhu cầu tăng đối với các mặt hàng như tôm, cá tra, cua, nhuyễn thể và nhiều loại hải sản giá trị cao đã góp phần đáng kể vào kết quả chung của toàn ngành. Tuy nhiên, thị trường này cũng đang chuyển nhanh sang hình thức nhập khẩu chính ngạch với các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về chất lượng, an toàn sinh học, đăng ký doanh nghiệp, mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc.
Trung Quốc cũng nâng chuẩn với nhóm thực phẩm từ hạt và quả hạch như hạt điều, hạt sen, hạt bí. Theo dự thảo mới, tỷ lệ hạt bị mốc ở sản phẩm còn vỏ không được vượt quá 2%, trong khi với sản phẩm đã bóc vỏ, mức tối đa chỉ còn 0,5%. Trung Quốc đồng thời siết chặt các chỉ tiêu về peroxide và giới hạn vi sinh đối với thực phẩm ăn liền đóng gói sẵn.
Các chuyên gia cho rằng đây là nội dung mà các doanh nghiệp chế biến điều, hạt sen và các sản phẩm từ hạt của VN xuất khẩu sang Trung Quốc cần sớm cập nhật vào hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ để tránh rủi ro khi quy định chính thức có hiệu lực.
Việc Lệnh 280 có hiệu lực từ ngày 1.6.2026 thay thế Lệnh 248 được xem là tín hiệu cho thấy tăng trưởng tại Trung Quốc sẽ gắn liền với quá trình chuẩn hóa hoạt động xuất khẩu. Việc Trung Quốc tập trung vào truy xuất nguồn gốc và điều kiện đăng ký doanh nghiệp thực phẩm nhập khẩu diễn ra trong bối cảnh nước này tăng cường quản lý an toàn thực phẩm xuyên biên giới. Với doanh nghiệp VN, đây vừa là áp lực tuân thủ, vừa là cơ hội thúc đẩy chuẩn hóa sản xuất, nâng chất lượng hàng xuất khẩu.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN, thông tin: Tình hình xuất khẩu mặt hàng rau quả hiện nay đang rất khả quan. Dù Trung Quốc "siết" chất lượng nhưng vẫn đang mở rộng thêm cho nhiều mặt hàng nông sản mới như bưởi, chanh… Vì vậy, tiềm năng tăng trưởng kim ngạch từ đây đến cuối năm vẫn rất tốt.
Đối với vấn đề siết chặt quản lý chất lượng, ông Nguyễn Văn Mười nhận định đây là áp lực nhưng cũng là cơ hội để ngành sản xuất trong nước chuyển dịch theo hướng tốt hơn, chuẩn hơn nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường tiêu thụ. "Khách hàng bỏ tiền ra mua với giá trị không hề nhỏ, họ đều mong muốn có được sản phẩm tốt nhất, an toàn nhất. Vì vậy, tôi cho rằng nông dân, những nhà sản xuất cần phải tự chuyển đổi để thích ứng", ông Nguyễn Văn Mười nhấn mạnh. t\