TS. Cấn Văn Lực: 'Việt Nam đã bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, tôi đã tham gia trao đổi với các doanh nghiệp bất động sản, nhà đầu tư chứng khoán và có thể thấy rõ điều này'

Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam (Vietnam Investment Forum) 2027 do VietnamBiz tổ chức ngày 12/11, TS. Cấn Văn Lực , Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, nhận định Việt Nam đã bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, với những tín hiệu tích cực từ cả phía cung, phía cầu và các động lực tăng trưởng mới.

"Hôm qua tôi tham gia trao đổi với các doanh nghiệp bất động sản , hôm nay gặp gỡ các nhà đầu tư chứng khoán và có thể thấy khá rõ điều này", ông Lực cho hay.

Theo vị chuyên gia này, kinh tế thế giới năm 2026 dự kiến tăng trưởng khoảng 3%, thấp hơn mức 3,4 - 3,5% của năm trước. Trong khi đó, kinh tế Việt Nam đang có sự bứt phá. Sau khi GDP tăng 8% trong năm 2025, nhóm nghiên cứu của ông dự báo tăng trưởng năm 2026 có thể đạt 9,5 - 9,7%.

Dù vậy, việc đạt tăng trưởng hai con số ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn mới là khá khó khăn, khi nhiều động lực tăng trưởng mới vẫn đang trong quá trình chuẩn bị và vận hành.

Nhiều động lực tăng trưởng đang phát huy hiệu quả

Phân tích về các động lực tăng trưởng, ông Lực cho rằng cần xem xét đồng thời cả phía cung, phía cầu và những động lực mới.

Ở phía cung, khu vực nông nghiệp cần duy trì tăng trưởng khoảng 4 - 4,5%. Trong 9 tháng đầu năm, khu vực này đã tăng 4,2%, cho thấy những tín hiệu tích cực.

Đối với công nghiệp và xây dựng, mức tăng trưởng cần đạt trên 10%. Thực tế, khu vực này đã tăng 10,2% trong 9 tháng đầu năm, cơ bản đáp ứng yêu cầu đặt ra.

Trong khi đó, khu vực dịch vụ vẫn chưa phát huy hết tiềm năng khi mới tăng khoảng 9,3 - 9,4%, thấp hơn mức trên 10% cần thiết để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao.

Ở phía cầu, ông Lực cho biết nhập siêu hàng hóa của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm vào khoảng 19 tỷ USD, nhưng đến hết tháng 10 đã giảm xuống còn khoảng 12 tỷ USD. Nếu tính thêm nhập siêu dịch vụ khoảng 8 tỷ USD, tổng nhập siêu của nền kinh tế vào khoảng 20 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo chuyên gia này, đây chưa phải vấn đề quá đáng lo ngại bởi nhập siêu năm nay xuất phát từ một số nguyên nhân đặc thù.

Thứ nhất, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu trên thế giới đang thúc đẩy nhu cầu xuất nhập khẩu thiết bị công nghệ cao. Trong 10 tháng đầu năm, xuất khẩu điện tử của Việt Nam tăng tới 71%, mức tăng được ông đánh giá là chưa từng có.

Thứ hai, trong bối cảnh rủi ro gia tăng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động nhập khẩu và tích trữ hàng hóa. Đến thời điểm hiện tại, lượng hàng tồn kho được đưa vào sử dụng nhiều hơn, góp phần khiến đà nhập siêu giảm dần.

Thứ ba, giá hàng hóa, đặc biệt là năng lượng, tăng mạnh. Theo ước tính của ông Lực, nhập siêu xăng dầu năm 2026 có thể lên tới 10 tỷ USD, so với khoảng 7 tỷ USD của năm trước.

Dù vậy, điều khiến ông Lực lo ngại nhất trong hoạt động ngoại thương là năng lực của doanh nghiệp trong nước vẫn còn yếu.

Theo ông, khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu và 73% kim ngạch nhập khẩu hiện thuộc về khu vực FDI. Trong khi doanh nghiệp FDI có xu hướng xuất siêu, khu vực doanh nghiệp trong nước lại thường xuyên nhập siêu.

Đây cũng là lý do cần phát triển đồng đều cả ba khu vực kinh tế, gồm kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, thông qua các chính sách và nghị quyết đã được ban hành.

Một động lực quan trọng khác ở phía cầu là đầu tư. Theo ông Lực, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng đầu năm tăng khoảng 15%, trong đó đầu tư nhà nước tăng 17,5%, đầu tư FDI tăng 14,5% và đầu tư tư nhân tăng 14%.

Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tổng vốn đầu tư cần tăng khoảng 15%. Như vậy, kết quả 9 tháng đầu năm về cơ bản đã đạt ngưỡng dự tính.

Đối với tiêu dùng, ông Lực nhấn mạnh đây là động lực đặc biệt quan trọng khi đóng góp khoảng 60 - 62% vào tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Trong 9 tháng đầu năm, tiêu dùng cuối cùng tăng khoảng 8,3 - 8,4%, tích cực hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng đề ra, mức tăng tiêu dùng cần đạt khoảng 9 - 9,5%.

Bên cạnh các động lực truyền thống, những yếu tố mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, liên kết vùng và cải cách thể chế kinh tế cũng được kỳ vọng đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng.

Theo ông Lực, các lĩnh vực này đang được triển khai quyết liệt nhưng cần có thời gian để phát huy hiệu quả. Với đà triển khai hiện nay, ông dự báo tăng trưởng GDP năm 2027 có thể đạt khoảng 10% và cho rằng đây là mục tiêu khả thi.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, TS. Cấn Văn Lực cũng chỉ ra bốn nhóm rủi ro lớn mà kinh tế Việt Nam phải đối mặt trong thời gian tới.

Thứ nhất là áp lực lạm phát . Theo dự báo của ông, lạm phát Việt Nam năm 2026 có thể ở mức 4,5 - 4,7%, trong khi năm 2027 dự kiến khoảng 4,5%.

Thứ hai là thanh khoản của hệ thống tài chính. Theo ông Lực, áp lực thanh khoản hiện lớn hơn, việc huy động và xoay vòng nguồn vốn giữa các khu vực trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi phải được kiểm soát chặt chẽ.

Thứ ba là những rủi ro trên thị trường bất động sản . Chuyên gia này đánh giá thị trường đang phục hồi chậm, thậm chí còn đối mặt với xu hướng suy giảm. Tuy nhiên, ông kỳ vọng quá trình sàng lọc và lành mạnh hóa sẽ giúp thị trường có những chuyển biến tích cực hơn trong năm tới.

Cuối cùng là các yếu tố rủi ro và bất định từ bên ngoài, khi môi trường quốc tế ngày càng khó dự báo và có thể tác động đến triển vọng kinh tế trong nước.

Năm 2027 sẽ là thời điểm kiểm chứng chu kỳ tăng trưởng mới

Cũng tại diễn đàn, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng TPBank, cho rằng có nhiều dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.

Theo ông, dù mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số là thách thức lớn, nền kinh tế đang ghi nhận sự tăng trưởng tương đối đồng đều ở các động lực như đầu tư, xuất nhập khẩu và tiêu dùng.

Tuy nhiên, để xác định nền kinh tế đã thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay chưa, cần xem xét năm yếu tố: doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh trên diện rộng; lợi nhuận và dòng tiền được cải thiện; năng suất lao động tăng; thu nhập hộ gia đình tăng; và hệ thống tài chính, kinh tế vĩ mô duy trì ổn định.

Đối chiếu với các yếu tố trên, ông Việt Anh nhận định hoạt động mở rộng sản xuất kinh doanh đã diễn ra nhưng chưa đồng đều giữa các khu vực.

Trong năm 2026, đầu tư công và khu vực FDI ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa chưa có sự khởi sắc rõ nét.

Đáng chú ý, từ góc nhìn ngân hàng, ông Việt Anh cho biết khoảng 70% dư nợ tín dụng đang phục vụ lĩnh vực thương mại và dịch vụ, hơn 20% dành cho hoạt động đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, phần còn lại phục vụ tiêu dùng.

Điều này cho thấy tăng trưởng tín dụng trong năm 2026 chủ yếu phục vụ hoạt động thương mại, trong khi đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh đã diễn ra nhưng chưa trở thành xu hướng phổ biến trên diện rộng.

Theo lãnh đạo TPBank, đầu tư công, các doanh nghiệp lớn và khu vực FDI hiện vẫn đóng vai trò là những động lực tăng trưởng chủ yếu.

Bên cạnh đó, ông đánh giá những thay đổi về tổ chức bộ máy, cải cách thủ tục hành chính, quản lý thuế và kiểm soát dòng tiền đang tạo ra những chuyển biến quan trọng đối với môi trường kinh doanh.

Đặc biệt, việc đẩy mạnh sử dụng hóa đơn, chứng từ điện tử và minh bạch hóa dòng tiền giúp ngân hàng có thêm cơ sở để đánh giá hoạt động của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ và cung cấp vốn hiệu quả hơn.

Theo ông Việt Anh, năm 2026 mới là giai đoạn tạo tiền đề, còn năm 2027 sẽ là thời điểm kiểm chứng liệu nền kinh tế có thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay không.

Khi các chủ thể trong nền kinh tế dần thích ứng với những thay đổi, dòng tiền, hàng hóa và thông tin sẽ được lưu chuyển thông suốt hơn. Khi đó, mức độ lan tỏa của tăng trưởng sẽ được thể hiện rõ hơn qua năng suất lao động, hiệu quả hoạt động kinh doanh và niềm tin đầu tư trên toàn nền kinh tế.