Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long (CLRRI) ngày 2/6/2026 cho biết, Viện vừa tổ chức thành công 3 buổi sinh hoạt học thuật định kỳ trong tháng 5/2026.
Một trong số đó là tâm huyết của Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú với chủ đề "Áp dụng một số giải pháp kỹ thuật trong canh tác lúa phù hợp với điều kiện thực tế tại Cuba".
Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú (công tác tại Viện CLRRI) là kỹ sư nông nghiệp Việt Nam tham gia dự án hợp tác "Việt Nam - Cuba phát triển sản xuất lúa gạo" vào tháng 9/2024.
Dự án "Việt Nam - Cuba phát triển sản xuất lúa gạo" đã mang lại nhiều kết quả khả quan.
Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú cùng với rất nhiều cộng sự của mình đã vượt nửa vòng Trái đất mang nhiều giống lúa đến Cuba với mong muốn gieo xuống những thửa ruộng khô cằn tại Cuba giống lúa mới, phương pháp mới, niềm tin mới cho người dân quốc đảo vùng Caribe.
Chia sẻ trên báo Dân Việt, kỹ sư nông nghiệp Phạm Ngọc Tú cho biết: "Việc đầu tiên chúng tôi triển khai khi sang Cuba phối hợp cùng với điều phối viên và kỹ thuật viên của bạn hoàn thiện xây dựng quy trình canh tác cho từng vùng, trên cơ sở kinh nghiệp sản xuất lúa của Việt Nam và điều kiện thực tế sản xuất của bạn.
Tiếp đó, chúng tôi tuyên truyền, vận động nông dân chuyển đổi từ phương thức gieo sạ khô sang gieo ướt như ở Việt Nam - tức là hạt giống được ngâm ủ nảy mầm và geio sạ trên nền đất ướt; kết hợp chủ động tưới, tiêu và quản lý nước hiệu quả.
Nhờ áp dụng cách này, nhiều công đoạn trong khâu làm đất được rút ngắn, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí nhiên liệu và vật tư nông nghiệp so với phương thức truyền thống của bạn".
Ảnh: Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú
Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú - Trưởng nhóm chuyên gia Việt Nam - giải thích, quy trình cày khô và gieo khô ở nhiều vùng của Cuba bao gồm 12-14 bước, dẫn đến chi phí nhiên liệu rất cao (80-120 lít dầu/ha); trong khi ở Việt Nam, với phương pháp gieo hạt, mức tiêu thụ chỉ khoảng 30-40 lít/ha.
Việc áp dụng phương pháp gieo hạt của Việt Nam, mức tiêu thụ nhiên liệu tại Cuba sẽ giảm, từ đó tiết kiệm được chi phí trong bối cảnh Cuba vẫn còn nhiều khó khăn trong lĩnh vực năng lượng.
Không chỉ gieo giống lúa mới, phương pháp trồng mới, đoàn công tác của ViệT Nam còn khuyến khích người dân nơi đây giảm lượng giống gieo sạ xuống chỉ còn 80 – 90 kg/ha đối với giống lúa thuần. Riêng đối với giống lúa lai CT16 của Việt Nam, chỉ gieo sạ 30-40 kg/ha tùy theo thời vụ.
"Năng suất thu được vượt quá mong đợi của chúng tôi. Các chuyên gia Việt Nam mang đến cho chúng tôi những hạt giống rất tốt. Vật tư nông nghiệp của họ cũng rất tốt. Trước đây chúng tôi thiếu hụt trầm trọng vật tư, nhưng giờ mọi thứ đều thuận lợi. Giờ đây tôi đang gặt lúa với năng suất lên đến 8 tấn/ha".
Đây là chia sẻ của anh nông dân Jesús Roberto Miranda Pérez trên Đài phát thanh Guamá tỉnh Pinar del Río năm 2025. Anh là một trong những người đầu tiên tham gia vào mô hình sản xuất lúa gạo theo mô hình mới từ Việt Nam.
Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez (áo kẻ, bên phải) trong chuyến thị sát tại tỉnh Pinar del Río. Ảnh: Estudios Revolución
Với kỳ tích mới nhất đạt 9 tấn lúa/ha - một năng suất chưa từng có tại Cuba trong nhiều năm - đích thân Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez đã đến tỉnh Pinar del Río vào sáng 28/5/2026 thăm và cảm ơn các chuyên gia Việt Nam và bà con Cuba cùng nhau vượt nhiều khó khăn về vật tư, điều kiện để cùng tạo nên kết quả tươi sáng cho lĩnh vực lúa gạo Cuba.
Việt Nam - Cuba: Gieo mầm tình bạn
Trong các giống lúa Việt Nam mang sang Cuba, có giống lúa lai ba dòng CT16 do Học viện Nông nghiệp Việt Nam chọn tạo.
CT16 là giống lúa lai ba dòng, được lai tạo từ tổ hợp lai có dòng mẹ là Nhị 32A và dòng bố là R16. Giống mới này được công nhận giống cây trồng mới tại Việt Nam từ năm 2011.
Giống lúa CT16 là một trong những món quà "vượt nửa vòng Trái đất" của Việt Nam sang Cuba. Ảnh: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Học viện Nông nghiệp Việt Nam thông tin, giống CT16 tại Việt Nam có thời gian sinh trưởng vụ Xuân từ 125-135 ngày, vụ Mùa hoặc Hè Thu từ 100-115 ngày. Giống CT16 gieo cấy được cả 2 vụ/năm. Năng suất đạt từ 7-8 tấn/ha/vụ. Giống có khả năng chống chịu sâu bệnh hại tự nhiên ở mức trung bình. CT16 có khả năng chống đổ và chịu lạnh tốt. Sản xuất hạt giống lai F1 cho năng suất cao, từ 3-3,5 tấn/ha.
Tại Cuba, các kỹ sư Việt đã gieo trồng thử nghiệm giống CT16 tại huyện Los Palacios, tỉnh Pinar del Rio trên một vùng đất rộng 16 ha. Khi áp dụng biện pháp canh tác mới đã cho năng suất trung bình gấp 2 lần (7-8 tấn/ha) so với gieo trồng truyền thống của đất nước Cuba (3-4 tấn/ha).
Sau 3 vụ mùa kiên trì canh tác lúa trong dự án hợp tác "Việt Nam - Cuba phát triển sản xuất lúa gạo", năng suất lúa vượt trội so với mức trung bình hiện nay của cả nước Cuba.
Với nghiên cứu mới nhất của Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú trình bày vào tháng 5/2026, người Trưởng nhóm chuyên gia Việt Nam từng sang Cuba năm đó vẫn đau đáu vì bà con Cuba.
Và có lẽ, món quà của người Việt trao cho người Cuba không chỉ là những giống lúa mới, là phương pháp mới phù hợp với đất của nước bạn, mà trên hết còn là tình cảm bền chặt giữa hai quốc gia.