Việt Nam đang triển khai xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng nhằm nâng cao vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị tài chính khu vực. Tuy nhiên, theo chuyên gia, để các trung tâm này vận hành hiệu quả, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở hạ tầng hay chính sách mà còn ở đội ngũ quản lý và vận hành tài chính cấp cao.
Tòa nhà trung tâm tài chính mới Marina IFC tại TP Hồ Chí Minh.
Giáo sư Andrew K. Rose, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS Business School), cho rằng việc Việt Nam triển khai các trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Centres - IFC) cho thấy một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc trong chiến lược kinh tế của quốc gia.
Theo ông, các trung tâm này được thiết kế nhằm hỗ trợ các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như khoa học dữ liệu, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tài chính và các dịch vụ tài chính hiện đại. Điều này phản ánh định hướng chuyển đổi của Việt Nam từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản xuất sang nền kinh tế ngày càng được dẫn dắt bởi đổi mới sáng tạo, trung gian tài chính và kết nối dòng vốn xuyên biên giới.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu về năng lực lãnh đạo và quản trị trở nên cấp thiết.
"Việt Nam đã xác định một tầm nhìn phát triển rõ ràng, được hỗ trợ bởi các sáng kiến chính sách mạnh mẽ. Khi các sáng kiến này chuyển từ giai đoạn thiết kế sang triển khai, việc tiếp tục đầu tư vào năng lực lãnh đạo và giáo dục có thể giúp đảm bảo các thể chế và thị trường vận hành hiệu quả và bền vững", Giáo sư Andrew K. Rose nhận định.
Khi nền kinh tế phát triển nhanh và trở nên phức tạp hơn, các doanh nghiệp và tổ chức tài chính sẽ cần những nhà quản lý có khả năng kết nối giữa chính sách, hạ tầng và công nghệ nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Giáo sư Andrew K. Rose, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh NUS, Singapore.
Qua nghiên cứu nhiều trung tâm tài chính trên thế giới, ông cho rằng số mô hình thực sự thành công không nhiều. Để vận hành hiệu quả, các trung tâm tài chính cần có sự tham gia của nhiều định chế tài chính, sự phối hợp giữa khu vực công và tư, cùng với đội ngũ vận hành có chuyên môn cao. Với các trung tâm tài chính của Việt Nam, nguồn nhân lực quản lý và vận hành chuyên nghiệp vẫn còn thiếu.
"Các trung tâm tài chính đòi hỏi sự tham gia của nhiều định chế tài chính tín dụng và các đơn vị từ cả khu vực công và tư. Điều này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về nguồn nhân lực, đặc biệt là các nhà quản lý chuyên nghiệp", ông nói và chia sẻ các chương trình đào tạo MBA, chương trình quản trị cấp cao, cũng như các chương trình chuyên sâu về tài chính bền vững, tài chính xanh hay đổi mới sáng tạo có thể góp phần chuẩn bị đội ngũ nhân lực cho các mô hình trung tâm tài chính hiện đại. Với hơn 50.000 học viên từ hơn 100 quốc gia theo đuổi các chương trình đào tạo nhà quản lý, Giáo sư Andrew K.Rose cho rằng mô hình đào tạo của NUS sẽ hỗ trợ cho TP Hồ Chí Minh về nguồn nhân lực quản lý cấp trung và cao.
Trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia, Việt Nam đang triển khai mô hình trung tâm tài chính quốc tế với hai địa điểm tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong đó, TP Hồ Chí Minh được xác định là trung tâm quy mô lớn, hướng tới vai trò trung tâm cầu nối và dịch vụ tài chính của khu vực Đông Nam Á, tập trung vào các lĩnh vực như thị trường vốn, ngân hàng, quản lý quỹ, fintech và các dịch vụ tài chính quốc tế.
Thành phố hiện là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, quy mô dân số hơn 14 triệu người sau hợp nhất hành chính, tập trung khoảng một phần ba số doanh nghiệp của Việt Nam và đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng. Trong các định hướng phát triển mới, TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng tiếp tục dẫn dắt nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới.
Các sáng kiến trung tâm tài chính quốc tế cũng được kỳ vọng giúp Việt Nam tăng cường khả năng kết nối với dòng vốn toàn cầu, thúc đẩy các lĩnh vực công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao.
Bên cạnh hạ tầng tài chính và khuôn khổ pháp lý, yếu tố con người được các chuyên gia nhận định sẽ đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng năng lực cạnh tranh cho các trung tâm này.
Theo ông Bùi Doãn Huy, chuyên gia tư vấn độc lập và cựu nghiên cứu sinh của NUS, Việt Nam đang đi sau nhiều trung tâm tài chính trong khu vực, do đó cần tìm ra những lợi thế riêng thay vì sao chép các mô hình sẵn có.
"Nếu lựa chọn Singapore làm mô hình và cố gắng xây dựng trung tâm tài chính giống Singapore thì rất khó cạnh tranh, bởi Singapore đã quá phát triển và thành công. Việt Nam cần tìm ra sự khác biệt của mình", ông Huy nói và nhận định thêm: một trong những lợi thế lớn của Việt Nam chính là nguồn nhân lực trẻ, năng động và ngày càng có khả năng tiếp cận tri thức và công nghệ quốc tế. Bên cạnh đó, quy mô nền kinh tế nội địa lớn, tiềm năng xuất nhập khẩu và vị trí địa lý gần các nền kinh tế lớn cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các dịch vụ tài chính gắn với thương mại và logistics.
Theo các chuyên gia, năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính quốc tế ngày nay không còn được đo bằng quy mô hạ tầng hay số lượng tòa nhà tài chính, mà nằm ở mật độ tri thức và công nghệ.
Các trung tâm tài chính muốn phát triển cần hội tụ đội ngũ chuyên gia tài chính, quản trị, công nghệ cùng các nhà hoạch định chính sách có khả năng vận hành những thị trường tài chính phức tạp và kết nối với mạng lưới tài chính toàn cầu.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, việc phát triển đội ngũ lãnh đạo và quản trị chất lượng cao được xem là yếu tố nền tảng để duy trì tăng trưởng dài hạn.
"Khi nền kinh tế ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp hơn, tăng trưởng dài hạn sẽ được định hình bởi khả năng phát triển đội ngũ lãnh đạo", Giáo sư Andrew K. Rose nói.