Khoảng 30% xe không hoạt động do thiếu tài xế
Tổng hợp phản ánh của nhiều hiệp hội vận tải, nhiều doanh nghiệp vận tải bằng ô tô đầu kéo, kéo sơ mi rơ-mooc, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam nêu thực trạng: Từ tháng 1.2025 đến nay, có khoảng 25 - 30% xe ôtô đầu kéo đỗ ở bãi, không hoạt động do không có lái xe; loại ô tô khách trên 30 chỗ ngồi hay xe giường nằm cũng thiếu lái xe và rất khó tuyển dụng.
Thị trường đang xảy ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng đối với nhân lực làm nghề điều khiển loại xe ôtô đầu kéo, kéo rơ-mooc, sơ mi rơ-mooc (RM/SMRM) và điều khiển loại xe ôtô chở người trên 30 chỗ ngồi, xe giường nằm
ẢNH: NHẬT THỊNH
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những quy định mới về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe. Số lượng người học nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm mạnh. Teo quy định mới về tăng diện tích sân bãi tập, sát hạch lái xe và kích thước hình của một số bài thi sát hạch, nhiều cơ sở đào tạo và sát hạch lái không đủ diện tích và cũng không có kinh phí đầu tư nên đã chuyển xuống hạng thấp hơn, không đủ điều kiện đào tạo hạng CE.
Do đó, số cơ sở đào tạo lái xe, trước đây có đào tạo lái xe nâng hạng CE và hạng D giảm hẳn. Đáng chú ý, Hà Nội hiện không còn cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, trong khi TP.HCM chỉ còn một cơ sở.
Bên cạnh đó, các quy định về độ tuổi và điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe được cho là chưa phù hợp với thực tế, khiến nguồn nhân lực kế cận ngày càng khan hiếm. Cụ thể, người đủ 18 tuổi được đào tạo mới lái xe hạng C1, muốn nâng lên hạng C phải đủ 21 tuổi (sau 3 năm lái xe hạng C1). Sau 3 năm lái xe (đủ 24 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp giấy phép lái xe hạng CE.
Với cấp giấy phép lái xe hạng D, người đủ 24 tuổi trở lên mới được cấp giấy phép lái xe hạng D1, D2. Sau 3 năm lái xe (đủ 27 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp giấy phép lái xe hạng D và chỉ được lái xe đến đủ 57 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ, phải nghỉ nhưng chưa đủ tuổi về hưu.
Với mặt bằng chung về sức khoẻ, điều kiện cuộc sống, làm việc và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng hiện nay, Hiệp hội cho rằng quy định này không phù hợp, gây lãng phí đội ngũ lái xe có kinh nghiệm, kỹ năng rất tốt.
Ngoài ra, thiếu hụt lái xe một phần cũng do giai đoạn chuyển đổi việc sát hạch, cấp giấy phép lái xe từ Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) sang Bộ Công an bị gián đoạn cả về sát hạch và cấp giấy phép lái xe.
Tình trạng già khoá tài xế ở mức cao
Theo phản ánh của doanh nghiệp, việc thiếu lái xe khiến nhiều xe tải đường dài chỉ bố trí được một tài xế thay vì hai người như trước, làm kéo dài thời gian vận chuyển, tăng chi phí và giảm hiệu quả khai thác phương tiện. Hiệp hội cũng cho rằng mức xử phạt vi phạm giao thông cao, cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe cùng những bất cập trong tổ chức giao thông đã tạo thêm áp lực đối với đội ngũ lái xe chuyên nghiệp.
"Hiện nay, tình trạng già hóa ở lực lượng lái xe này đang ở mức cao, nhiều doanh nghiệp sử dụng lái xe đang ở độ tuổi trung bình từ 45 - 50 tuổi. Nếu không có lực lượng kế cận, thay thế, trong khoảng từ 3-5 năm nữa lực lượng lái xe hạng CE và hạng D sẽ giảm đến mức báo động, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng các loại xe sẽ có nguy cơ dừng hoạt động, ảnh hưởng đến chi phí logistics và chuỗi cung ứng hàng hóa, hành khách trên phạm vi cả nước"- phía Hiệp hội nêu rõ.
Để tháo gỡ khó khăn, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi các quy định liên quan đến đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe hạng CE, D. Đồng thời, rà soát hệ thống biển báo giao thông, điều chỉnh những quy định chưa phù hợp với thực tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia giao thông và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.
Cùng với đó, bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050; đồng thời tổ chức đối thoại với các doanh nghiệp vận tải để tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn.