Xe tải điện - ‘Át chủ bài’ giúp thị trường EV tăng 23,8%/năm

Thị trường xe điện đạt 255,6 tỷ USD năm 2030

Theo báo cáo mới nhất từ ResearchAndMarkets.com, thị trường xe thương mại điện toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ. Quy mô thị trường dự kiến sẽ đạt 255,6 tỷ USD vào năm 2030, tăng mạnh từ mức 70,9 tỷ USD năm 2024, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) lên tới 23,8%.

Trong đó, phân khúc xe tải điện hạng trung và hạng nặng (eHGV) được coi là "mũi nhọn" của quá trình chuyển đổi xanh trong ngành logistics . Công nghệ pin lithium-ion thế hệ mới đang giúp nhiều mẫu eHGV đạt quãng đường hơn 500 km chỉ với một lần sạc.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ ba yếu tố then chốt: Chính sách khuyến khích mạnh mẽ từ các chính phủ, sức ép giảm phát thải khí nhà kính và những tiến bộ vượt bậc về công nghệ pin. Xe thương mại điện - bao gồm xe bán tải, xe tải hạng trung, hạng nặng và xe buýt - đang ngày càng chiếm ưu thế nhờ chi phí vận hành thấp hơn hẳn so với xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE).

Milence - liên doanh giữa Daimler Truck, Volvo Group và TRATON - cũng khánh thành trạm sạc eHGV chuyên biệt đầu tiên tại Anh, với sức chứa lên tới 32 xe tải . Động thái này được giới chuyên môn xem là lời khẳng định rằng xe tải điện đã sẵn sàng bước vào giai đoạn thương mại hóa quy mô lớn.

Các nhà sản xuất hàng đầu như BYD (Trung Quốc), Mercedes-Benz (Đức), Volvo (Thụy Điển) và Ford (Mỹ) cũng đang chạy đua tung ra loạt sản phẩm mới trong phân khúc xe tải điện. Một số mẫu xe nổi bật như Mercedes-Benz eActros, Volvo FL Electric, BYD T-Series, Rivian R1T... đều đang được nhiều doanh nghiệp logistics tại châu Âu và Mỹ lựa chọn.

Bên cạnh đó, các mô hình tài chính mới - từ thuê theo tháng, hợp đồng dịch vụ trọn gói, đến gói hỗ trợ đầu tư từ chính phủ - đang giúp doanh nghiệp giảm bớt rào cản chi phí ban đầu. Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình chuyển đổi sang xe tải điện diễn ra nhanh chóng hơn.

2025 - năm bản lề của ngành xe tải điện

Mike Brown, Phó Chủ tịch Công ty tư vấn giải pháp điện hóa đội xe VEV, nhận định: "2025 sẽ là năm bản lề của ngành xe tải điện. Chúng ta đang chứng kiến một cuộc cách mạng Net Zero thực sự trong lĩnh vực vận tải."

Theo ông Brown, ba xu hướng lớn đang đồng thời định hình thị trường:

Thứ nhất, áp lực pháp lý từ các mục tiêu khí hậu toàn cầu đang buộc các nhà sản xuất xe thương mại phải thay đổi. Để đáp ứng mục tiêu cắt giảm 45% lượng khí thải CO₂ vào năm 2030, việc chỉ cải tiến động cơ diesel là không đủ. Các hãng buộc phải đẩy nhanh phát triển xe điện .

Thứ hai, thị trường tiêu dùng cũng đang thay đổi. Khi Amazon công bố triển khai 150 eHGV, còn Kuehne + Nagel tuyên bố dừng hẳn việc mua xe diesel, toàn bộ chuỗi cung ứng đã bắt đầu phản ứng dây chuyền. Đây không còn là những thử nghiệm rời rạc mà đã trở thành chiến lược dài hạn.

Thứ ba, bài toán kinh tế đã dần có lời giải. Tổng chi phí sở hữu của xe điện đang ngày càng cạnh tranh. Các mô hình tài chính sáng tạo, từ hợp đồng thuê xe dài hạn, dịch vụ vận hành theo tháng cho đến hỗ trợ tài chính từ nhà nước, đang giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản chi phí đầu tư ban đầu.

Theo Brown, các doanh nghiệp vận tải nếu không bắt đầu từ bây giờ sẽ sớm tụt lại phía sau. "Đừng đợi đến khi thị trường bão hòa. 2025 là thời điểm vàng để hành động", ông nhấn mạnh.

Vận tải Việt bắt đầu “lên đường xanh”

Tại Việt Nam, làn sóng chuyển đổi sang xe tải điện đang bắt đầu lan tỏa từ các doanh nghiệp lớn đến cộng đồng tài xế.

Vừa qua, Công ty cổ phần GOZO đã ký kết hợp đồng đặt mua tới 2.000 xe tải điện cỡ nhỏ VinFast EC Van từ Xanh SM, nhằm tích hợp vào mạng lưới giao hàng của GOZO Express.

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu GOZO đã đặt cọc 500 xe và dự kiến nhận bàn giao toàn bộ 2.000 xe trong năm 2025. Những chiếc EC Van sẽ được triển khai tại Hà Nội, TP.HCM và dần mở rộng ra các tỉnh thành khác.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Phan Duy Minh - Tổng Giám đốc GOZO Express - chia sẻ: "GOZO và Xanh SM đang cùng nhau thiết lập một chuẩn mực mới cho ngành logistics . Hiệu quả vận hành phải song hành với trách nhiệm môi trường. Chúng tôi kỳ vọng VinFast EC Van sẽ giúp giảm phát thải CO₂ và chi phí nhiên liệu cho toàn hệ thống giao hàng."

Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhiều tài xế xe tải cá nhân cũng bắt đầu quan tâm đến mô hình vận tải xanh.

Anh Nguyễn Văn Lợi (35 tuổi, lái xe tải tại Hà Nội) cho biết: "Trước đây tôi nghĩ xe điện chỉ hợp cho xe con, chứ xe tải thì sợ không đủ tải, không đủ pin đi xa. Nhưng sau khi xem mẫu EC Van, tôi thấy với những chặng giao hàng nội thành, xe điện hoàn toàn hợp lý. Chi phí sạc điện rẻ hơn nhiều so với đổ dầu."

Tương tự, anh Trần Quốc Hưng (40 tuổi, tài xế giao hàng tại TP.HCM) nhận định: "Nếu doanh nghiệp hỗ trợ chi phí đầu tư ban đầu và có sẵn trạm sạc, tôi sẵn sàng chuyển sang lái xe điện . Vừa giảm chi phí xăng dầu, vừa không lo xe bị cấm vào nội đô trong giờ cao điểm vì phát thải."

Các chuyên gia ngành logistics cho rằng, chính sách khuyến khích từ Nhà nước và các gói ưu đãi tài chính từ nhà sản xuất sẽ đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy tốc độ chuyển đổi xanh tại Việt Nam.