Xóa bỏ thuế khoán: Hộ kinh doanh vừa lúng túng sổ sách, vừa lo bị phạt

Lúng túng ghi chép, lo xử phạt

Thực tế ghi nhận, các hộ kinh doanh lựa chọn nhiều cách khác nhau để thích ứng. Bà Phương Loan - chủ hộ kinh doanh quần áo, phụ kiện tại chợ Mơ, Hà Nội - cho biết, từ ngày 1/1 bắt đầu ghi chép thủ công các giao dịch phát sinh. Bà Loan chia sổ thành các cột đơn giản gồm số lượng, tên sản phẩm, tiền mặt và chuyển khoản để theo dõi hàng bán ra mỗi ngày.

“Tôi cũng không rõ cách ghi như vậy đã đúng hay chưa, cơ quan thuế có chấp nhận hay không, nhưng trước mắt cứ làm dần cho quen”, bà Loan chia sẻ và nói thêm dù đã đăng ký phần mềm bán hàng theo hướng dẫn, song chưa biết thao tác như nhập dữ liệu tồn kho, lên đơn hàng...

Theo bà Loan, nhiều tiểu thương trung tuổi khác tại chợ cũng đang áp dụng cách ghi tay tương tự, vừa làm vừa điều chỉnh, chưa rõ đúng - sai ra sao. Các hộ kinh doanh mong muốn được cán bộ thuế hướng dẫn cụ thể, trực tiếp và dễ hiểu hơn, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi ban đầu.

Bà Lan (ngoài 60 tuổi) - kinh doanh quần áo ở chợ Mơ, Hà Nội - một mình quán xuyến mọi việc và dự định thuê kế toán dịch vụ hỗ trợ. Bà Lan đã mua phần mềm nhưng vẫn chưa thực hiện sổ sách kế toán do chưa rõ cách làm.

“Chúng tôi kinh doanh lâu năm, sẵn sàng chấp hành nghĩa vụ thuế. Nhưng điều lo nhất là không biết mình làm đã đúng hay chưa, nhỡ vài năm sau cơ quan chức năng kiểm tra lại thì có bị xử phạt không”, bà Lan băn khoăn.

Nhiều tiểu thương cho biết, chi phí thuê quầy tại chợ dao động từ khoảng 6 triệu đồng/tháng, trong khi sức mua tại chợ truyền thống ngày càng chậm. Dịp cận Tết buôn bán có sôi động hơn, nhưng nhìn chung doanh thu vẫn trong xu hướng giảm. Theo đó, quy định mới nâng mức doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm đối với hộ kinh doanh khiến nhiều người “mừng nhưng vẫn lo” vì các quy định mới thay đổi nhanh, khó cập nhật kịp. Đặc biệt, vấn đề hàng tồn kho, hàng nhập trước đây không có hóa đơn hiện vẫn chưa được hướng dẫn rõ ràng.

Còn mẫu sổ phức tạp

Bộ Tài chính đã ban hành thông tư số 152/TT-BTC hướng dẫn kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, có hiệu lực từ 1/1/2026, thay thế Thông tư số 88/2021/TT-BTC. Thông tư 152 có nhiều thay đổi như giảm số lượng sổ sách, chứng từ…

Trao đổi với PV Tiền Phong , ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas - cho biết Thông tư 152 thay đổi cách tiếp cận khi không còn yêu cầu hộ kinh doanh lập các chứng từ kế toán truyền thống như phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập - xuất kho. Thông tư nêu nguyên tắc chung, hộ kinh doanh được lựa chọn lưu trữ chứng từ kế toán phục vụ xác định nghĩa vụ thuế dưới dạng điện tử hoặc bản giấy. Thông tư 152 cũng rút gọn số lượng sổ kế toán xuống còn 4 mẫu, thay vì 7 mẫu như trước. Các mẫu sổ được thiết kế đơn giản, theo phương pháp ghi chép đơn, gần giống sổ thu - chi cá nhân.

Dù đã có nhiều sự đơn giản và thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh, song ông Tuấn cho rằng thôn tư đáng lẽ phải ra trước 45 ngày trước khi áp dụng quy định để hộ kinh doanh có thời gian chuẩn bị. Thực tế Thông tư 152 ban hành ngày 31/12/2025, sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch mới được đăng tải rộng rãi.

Một hạn chế khác là mẫu sổ S2d-HKD - sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa... Đây có thể là khó khăn với hộ kinh doanh nhiều mặt hàng. “Mẫu sổ phức tạp và rất nhiều thông tin, không phù hợp khi yêu cầu hộ kinh doanh nộp cùng tờ khai thuế hằng tháng/quý hay quyết toán năm", ông Tuấn nói và đề xuất chỉ nên yêu cầu hộ kinh doanh có sự chuẩn bị, kiểm kê thực tế cuối năm. Điều này giúp hộ kinh doanh chủ động kiểm kê thực tế hằng năm và tiết giảm thời gian chuẩn bị dữ liệu kê khai tháng/quý/năm.