Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Thăm dò trước giờ G và cuộc đua sống còn của Đảng Cộng hòa

Khi cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 đến gần, các dự báo từ các cuộc thăm dò chính trị đang dần thu hẹp khoảng cách.

Cuộc đua này mang tính sống còn đối với Đảng Cộng hòa! Nếu Đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện, người ta tin rằng họ sẽ tìm cách đảo ngược mọi chính sách của Tổng thống Donald Trump – dù tốt hay xấu – và tiếp đó tiến hành luận tội để loại ông khỏi Nhà Trắng. Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện, nước Mỹ sẽ rơi vào tình trạng bế tắc. Trong hai năm tới đây, sẽ không có một quyết sách quan trọng nào được thông qua do sự đối đầu không khoan nhượng giữa Quốc hội và Tổng thống. Ngược lại, nếu Đảng Cộng hòa giành chiến thắng ở cả Hạ viện và Thượng viện, Tổng thống Trump – dù đang ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ – vẫn sẽ nắm quyền kiểm soát Quốc hội và có thể sẽ càng quyết liệt hơn trong việc thúc đẩy các chính sách của mình.

Các cuộc thăm dò cho thấy điều gì?

Giới truyền thông gọi việc liên tục cập nhật các cuộc thăm dò dư luận là “làm báo kiểu đua ngựa” – tập trung từng phút một vào việc ai đang dẫn trước hay tụt lại phía sau!

Nhiều cuộc thăm dò và dự báo cho thấy Đảng Dân chủ đang dẫn trước Đảng Cộng hòa từ 7% đến 9% trong các cuộc khảo sát chung (hỏi cử tri trực tiếp rằng họ muốn ứng viên Đảng Dân chủ hay Đảng Cộng hòa giành chiến thắng). Để kiểm soát Hạ viện, một đảng cần đạt đa số với 218 ghế; hiện tại, Đảng Dân chủ có khả năng giành được từ 220 đến 230 ghế. Tại Thượng viện, các cuộc thăm dò cho thấy thế trận rất sít sao, với khả năng kiểm soát có thể nghiêng về bất kỳ đảng nào – Dân chủ hoặc Cộng hòa.

Hiện nay, nhiều người đang theo dõi các cuộc thăm dò trên nền tảng Polymarket, thị trường dự đoán lớn nhất thế giới. Khảo sát mới nhất của họ được thực hiện vào ngày 22/10/2026. Tỷ lệ dự đoán như sau:

◦Kiểm soát Hạ viện: Đảng Dân chủ, 91–92%

◦Kiểm soát Thượng viện: Đảng Dân chủ, 66%

◦Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện: 65–67%

◦Kết quả chia rẽ (Đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện + Đảng Cộng hòa kiểm soát Thượng viện): 25–27%

◦Đảng Cộng hòa giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện: ~8–10%

Với kết quả này, có vẻ như Đảng Cộng hòa đang đứng trước một tình thế cam go!

Lịch sử cho thấy...

Kể từ năm 1946, trong 90% các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ (18 trên 20 lần), đảng của tổng thống đương nhiệm để mất ghế ở Hạ viện. Các tổng thống có tỷ lệ ủng hộ thấp – chẳng hạn như ông Trump với mức 30% – thường mất nhiều ghế hơn so với các tổng thống được lòng dân; trung bình, họ mất tới 37 ghế! Như vậy, với thế đa số mong manh của Đảng Cộng hòa tại Hạ viện, trước mắt ông Trump đang đối mặt với bất lợi.

Tại Thượng viện, lịch sử cho thấy đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất từ 3 đến 4 ghế. Con số này khiêm tốn vì chỉ có một phần ba số thượng nghị sĩ phải tái tranh cử trong các kỳ bầu cử tổng thống hoặc bầu cử giữa nhiệm kỳ (tức là 2 năm một lần).

Tuy nhiên, lịch sử cũng có thể sai!

Theo tôi, đây chính là vấn đề lớn nhất khi diễn giải kết quả thăm dò dư luận: những năm gần đây, các phương tiện truyền thông bắt đầu công bố “biên độ sai số” – thường ở mức 3–4% đối với các cuộc thăm dò quy mô toàn quốc đáng tin cậy. Điều này có nghĩa là một kết quả thăm dò 10% thực tế có thể dao động từ 6% đến 14%. Thế nhưng, các bình luận viên lại coi con số 10% đó là chính xác tuyệt đối. Hơn nữa, cuộc đua càng sít sao thì kết quả thăm dò càng dễ thiếu chính xác.

Ngoài ra, còn có những yếu tố khác.

Tỷlệcử tri ĐảngCộnghòađibỏphiếulàmộtyếutố then chốt!

Quan trọng hơn, trong các năm 2016, 2020 và 2024, các cuộc thăm dò đã liên tục đánh giá thấp số lượng cử tri Đảng Cộng hòa ủng hộ ông Trump. Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018 và 2022 có kết quả chính xác hơn đôi chút. Hệ quả là ông Trump đã giành chiến thắng bất ngờ vào năm 2016 và 2024. Những người ủng hộ ông Trump tin rằng lẽ ra ông đã thắng cả năm 2020 nếu không có sự can thiệp bầu cử quy mô lớn từ phía Đảng Dân chủ.

Bởi vậy, kể cả khi các cuộc thăm dò đang đánh giá thấp tỷ lệ cử tri Đảng Cộng hòa đi bỏ phiếu thì đảng này vẫn hoàn toàn có thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ!

Tại sao dự báo tỷ lệ cử tri Đảng Cộng hòa lại thấp? Các phương tiện truyền thông – từ truyền thông dòng chính đến mạng xã hội – luôn đưa tin về ông Trump theo hướng tiêu cực. Các nghiên cứu cho thấy 85% thông tin đưa tin về ông mang tính tiêu cực. Truyền thông cũng thường dán nhãn những người ủng hộ ông Trump là ngu ngốc, phát xít, cố chấp hay phân biệt chủng tộc. Vì vậy, khi nhận cuộc điện thoại hỏi sẽ bỏ phiếu cho ứng cử viên nào, cử tri Đảng Cộng hòa thường chọn cách cúp máy vì không tin tưởng các đơn vị thăm dò. Điều này vô tình khiến mẫu khảo sát nghiêng về phía những người ủng hộ Đảng Dân chủ, khiến kết quả trở nên thiên lệch.

Kể cả khi được hỏi ngay bên ngoài điểm bỏ phiếu sau khi đã hoàn tất việc bỏ phiếu, cử tri Đảng Cộng hòa cũng thường có xu hướng từ chối trả lời phỏng vấn. Khi tham gia các cuộc thăm dò, cử tri Cộng hòa có xu hướng không bộc lộ sự hào hứng đối với ông Trump, Đảng Cộng hòa hay bất kỳ vấn đề cụ thể nào. Nhiều người được hỏi có thể nhận ra thái độ của người hỏi đối với một ứng cử viên—ủng hộ hay phản đối—thông qua giọng điệu của người hỏi. Điều này có thể ảnh hưởng đến câu trả lời của cử tri.

Cáccuộcthămdòcũngchịutácđộngtừnhữngsựkiệndiễn ra tronggiaiđoạnnướcrútngaytrướcthềmbầucử.

Rất khó để dự đoán tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu dựa trên dữ liệu thăm dò vì mọi thứ luôn biến động. Nếu các cuộc thăm dò cho thấy một ứng cử viên đang dẫn trước, bỏ xa đối thủ, những người ủng hộ có thể sẽ lấy đó làm yên tâm và không đi bỏ phiếu; hoặc ngược lại, họ có thể trở nên phấn khích quá mức, nô nức bỏ phiếu theo đám đông với tâm lý đứng về phía chiến thắng—“hiệu ứng đoàn tàu” hay “hiệu ứng đám đông”. Nếu một ứng cử viên đang bị tụt lại phía sau, những người ủng hộ có thể sẽ đi bỏ phiếu để ủng hộ ứng cử viên đó—hiệu ứng "ủng hộ người yếu thế”—hoặc họ cũng có thể rơi vào tâm lý bỏ cuộc và chọn cách ngồi nhà.

Những sự kiện bất ngờ vào phút chót (thường được gọi là "bất ngờ tháng Mười") có thể tác động đến tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu, chẳng hạn như khi truyền thông hoặc phe đối lập tung ra thông tin tiêu cực về một ứng cử viên, bất kể thông tin đó đúng hay sai. Chúng ta đang chứng kiến những tình huống bất ngờ như vậy tại hai bang quan trọng: cuộc đua vào Thượng viện ở Michigan với sự tham gia của một ứng cử viên theo đạo Hồi và các cuộc đua tại Texas với ứng cử viên là một mục sư Cơ Đốc giáo.

Nhiều cử tri không thực sự quan tâm đến chính trị cho đến khi cuộc bầu cử cận kề — hiệu ứng "quyết định giờ chót”. Trong trường hợp đó, các quảng cáo vận động tranh cử vào phút chót có thể tác động đến nhóm cử tri này hoặc trở thành cú hích khiến họ ra mặt ủng hộ ứng cử viên của mình. Vấn đề nằm ở chỗ, các cuộc thăm dò phải được thực hiện liên tục để nắm bắt suy nghĩ của cử tri theo từng ngày, nhưng chính quá trình thăm dò đó lại có thể làm thay đổi lựa chọn của họ.

Khôngphảimọicuộcthămdòđềucógiátrịnhưnhau.

Các phương tiện truyền thông dòng chính rất hiếm khi đưa tin về các cuộc thăm dò kém chất lượng hoặc giả mạo. Tuy nhiên, trên mạng xã hội lại không thiếu các loại thăm dò không đáng tin cậy—chẳng hạn như khi một người dẫn chương trình podcast kêu gọi khán giả bình chọn trong phần bình luận. Điều này ít nhiều ảnh hưởng đến cách những người quan sát nhìn nhận các kết quả thăm dò chính thống.

Ngoài ra, các cuộc thăm dò do chính ứng cử viên tài trợ thường làm sai lệch kết quả. Đôi khi, các ứng cử viên sẽ rò rỉ dữ liệu thăm dò nội bộ nếu kết quả đó có lợi cho họ, biến nó thành thông tin đáng chú ý. Nhưng thông tin đó có đáng tin cậy hay không thì không ai biết được.

Hình thức khảo sát ý kiến bằng thảo luận nhóm tập trung cũng có thể gây ra vấn đề. Dù việc phỏng vấn một nhóm nhỏ có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan truyền thông và các đảng phái chính trị, nhưng phương pháp này không thực sự chính xác trong việc dự đoán tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu.

Nhiềucuộcthămdòmangtínhthiênkiến.

Một số tổ chức thăm dò thường mang tư tưởng nghiêng hẳn về cánh tả hoặc cánh hữu, hoặc thiên vị một đảng phái cụ thể—như Đảng Cộng hòa hay Đảng Dân chủ. Điều này xuất phát từ cách chọn mẫu và cách đặt câu hỏi. Đôi khi, người thực hiện thăm dò đặt những câu hỏi có lợi cho đảng này hơn đảng kia, từ đó tác động đến câu trả lời của người tham gia. Chẳng hạn, nếu một khảo sát viên hỏi: “Bạn có ủng hộ hành động ném bom bất hợp pháp vào Gaza hay không?”, người trả lời sẽ dễ dàng nhận ra sự thiên kiến trong câu hỏi đó.

Đó là lý do tại sao cử tri nên tham khảo nhiều cuộc thăm dò khác nhau để có cái nhìn chính xác hơn. Tôi không chắc liệu việc lấy giá trị trung bình từ các cuộc thăm dò có phải là giải pháp tối ưu hay không, dù nhiều người hy vọng rằng các sai lệch sẽ tự triệt tiêu lẫn nhau.

ThămdòtrênnềntảngPolyMarket

Gần đây, nhiều người bắt đầu theo dõi các cuộc thăm dò trên PolyMarket vì nền tảng này đưa ra xác suất thắng cử của các đảng ở Hạ viện và Thượng viện. Kết quả này khá tương đồng với các dữ liệu thăm dò khác như đã đề cập ở trên. Tuy nhiên, các đơn vị thực hiện điều tra như Reuters News, tạp chí Wired, Sports Business Journal và The Block đã đưa ra những chỉ trích về nền tảng này; bản thân tôi không thể xác nhận hay bác bỏ các cáo buộc đó. Trong các thị trường dự đoán, những nhà đầu tư lớn thường có tầm ảnh hưởng áp đảo so với các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Do đó, các "ông lớn" này có thể tác động đến kết quả thăm dò thông qua cách thức và thời điểm họ tham gia thị trường. Trong cuộc bầu cử lần này, họ dường như ủng hộ các kết quả thăm dò hiện tại, nhưng cũng có khả năng họ đang đánh giá quá cao mức độ đó.

Để vận may quyết định

Tôi đã từng thực hiện các cuộc thăm dò chuyên nghiệp cho các cơ quan truyền thông trong hơn một thập kỷ. Sau khi phân tích cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này cùng các kỳ bầu cử năm 2016, 2020 và 2024, tôi cho rằng tốt nhất chúng ta nên tung đồng xu để vận may quyết định người chiến thắng.

Vấn đề của những cuộc bầu cử có kết quả sít sao là phe thua cuộc sẽ cảm thấy chán nản và sẵn sàng phản kháng, trong khi phe thắng cuộc dù vui mừng trong ngắn hạn nhưng lại gặp rất nhiều khó khăn trong việc điều hành đất nước. Hệ quả sẽ là sự hỗn loạn.