Chỉ còn một thời gian ngắn nữa, những điểm mới trong công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ sẽ chính thức đi vào đời sống. Trong đó, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe ô tô đang là một chủ đề nóng, nhận được sự quan tâm vô cùng lớn từ phía dư luận cũng như cộng đồng tài xế. Tuy nhiên, không phải toàn bộ các loại phương tiện đều nằm trong diện bắt buộc phải trang bị thiết bị này.
Lộ trình áp dụng và những đối tượng được miễn trừ
Theo quy định tại Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung cho khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét trên xe ô tô, người lái xe phải sử dụng, đồng thời hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ,.
Đáng chú ý, Luật số 118 đã linh hoạt lùi thời gian có hiệu lực của quy định này đến ngày 1/7/2026, thay vì mốc thời gian áp dụng từ 1/1/2026 như trong văn bản luật trước đó. Sự điều chỉnh này được đánh giá là một bước lùi cần thiết, tạo thêm thời gian để người dân và cơ quan quản lý chuẩn bị cơ sở vật chất cũng như làm quen với chính sách mới. Bên cạnh đó, với trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét tuyệt đối không được phép ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, ngoại trừ trường hợp chiếc ô tô đó chỉ có duy nhất một hàng ghế.
Tuy nhiên, điều khoản này cũng quy định rõ một trường hợp ngoại lệ mang tính bản lề: "trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách". Như vậy, theo quy định hiện hành, toàn bộ các phương tiện thuộc nhóm xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách như xe taxi, xe công nghệ, xe hợp đồng, xe buýt hay xe khách tuyến cố định đều không thuộc phạm vi bắt buộc phải lắp đặt thiết bị an toàn cho trẻ em .
Chỉ có các xe ô tô gia đình, ô tô cá nhân không kinh doanh vận tải (biển số trắng) mới phải bắt buộc lắp ghế an toàn cho trẻ em từ ngày 1/7/2026. Ảnh: Cục CSGT
Quy định này đồng nghĩa với việc, trong giai đoạn hiện tại, chỉ có các xe ô tô gia đình, ô tô cá nhân không tham gia kinh doanh vận tải (mang biển số trắng) mới là đối tượng bị bắt buộc phải trang bị ghế an toàn cho trẻ em từ ngày 1/7/2026.
Giải tỏa áp lực cho ngành kinh doanh vận tải
Việc chính thức loại bỏ quy định bắt buộc đối với taxi và xe công nghệ đã mang lại sự "thở phào" nhẹ nhõm cho giới tài xế chạy dịch vụ. Việc yêu cầu một phương tiện dịch vụ công cộng phải luôn mang theo các loại ghế trẻ em chuyên dụng là một bài toán rất khó khả thi. Khó khăn lớn nhất nằm ở việc chiếm dụng không gian khoang hành khách, làm giảm khả năng phục vụ những vị khách thông thường, đồng thời tạo ra gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu không hề nhỏ đối với các chủ xe, hợp tác xã kinh doanh vận tải.
Tuy nhiên, mặc dù được miễn lắp thiết bị an toàn, các tài xế dịch vụ vẫn phải tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc cốt lõi: không được phép để trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét ngồi ở hàng ghế lái, trừ khi xe chỉ có một hàng ghế. Đối với xe ô tô cá nhân mang biển trắng, người lái xe sẽ phải đối mặt với các chế tài xử phạt nếu phớt lờ quy định. Cụ thể, theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
An toàn của trẻ em vẫn phải đặt lên hàng đầu
Các chuyên gia cảnh báo, trẻ em luôn là nhóm hành khách dễ bị tổn thương nhất trong các vụ va chạm giao thông, đặc biệt là trong những hành trình đường dài hoặc khi phương tiện di chuyển với tốc độ cao. Vì vậy, dù luật không bắt buộc, các chủ xe và tài xế xe kinh doanh dịch vụ vẫn nên chủ động cân nhắc trang bị các thiết bị an toàn phù hợp hoặc bố trí vị trí ngồi hợp lý để giảm thiểu rủi ro chấn thương cho các hành khách nhỏ tuổi.
Thiết bị an toàn được thiết kế đặc thù để hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ em , hấp thụ lực tác động trong tình huống xe giảm tốc độ đột ngột hoặc va chạm. Ảnh: AI
Cụ thể, theo Quy chuẩn quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn được thiết kế đặc thù để hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ em , hấp thụ lực tác động trong tình huống xe giảm tốc độ đột ngột hoặc va chạm. Các hệ thống này được chia thành Hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) cấu thành từ ghế, dây đai, khóa an toàn, nôi... và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System) hỗ trợ kết nối ISOFIX chắc chắn vào khung xe.
Chính sách linh hoạt, phân định rõ ràng giữa phương tiện cá nhân và phương tiện kinh doanh vận tải không chỉ đảm bảo tính thực tiễn mà còn tạo điều kiện tốt nhất cho quá trình hội nhập và nâng cao văn hóa giao thông an toàn tại Việt Nam.