Cục Đường bộ Việt Nam vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng, phản ánh cụ thể những ảnh hưởng của biến động giá xăng dầu đối với các dự án đầu tư xây dựng và công tác bảo trì đường bộ năm 2026.
Biến động giá xăng dầu tác động mạnh đến các dự án đầu tư xây dựng và bảo trì đường bộ
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Hoãn thi công do thiếu nhựa đường, giá cao
Theo Cục Đường bộ, trước diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, đặc biệt là xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, giá nhiên liệu toàn cầu có xu hướng tăng mạnh, kéo theo những tác động rõ rệt đến lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ trong nước.
Từ đầu tháng 3 đến nay, giá dầu thô thế giới tăng cao đã khiến giá nhiên liệu trong nước liên tục điều chỉnh. Giá xăng tăng khoảng 15%, trong khi dầu diesel tăng mạnh khoảng 70%. Đáng chú ý, giá nhựa đường - vật liệu quan trọng trong thi công bê tông nhựa mặt đường - tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng 2.
Cục Đường bộ nhìn nhận trong trường hợp xung đột tiếp tục kéo dài, giá dầu thô có thể duy trì ở mức 100 - 120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ giá nhiên, vật liệu tiếp tục neo ở mức cao.
Bên cạnh đó, nguồn cung nhựa đường có dấu hiệu gián đoạn do phụ thuộc vào nhập khẩu, các đơn vị cung cấp thông báo hạn chế về sản lượng cung ứng ra thị trường. Điều này gây khó khăn lớn cho các nhà thầu trong việc đảm bảo vật liệu phục vụ thi công, đặc biệt là các hạng mục bê tông nhựa vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị xây dựng công trình đường bộ.
Đối với các dự án đầu tư công do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, việc biến động giá nhiên, vật liệu đã làm gia tăng đáng kể chi phí thực hiện.
Đơn cử, tại dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14E đoạn Km15+270 - Km89+700, tỉnh Quảng Nam cũ, các gói thầu đang triển khai áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói, theo quy định không được điều chỉnh giá. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chi phí gói thầu thi công bê tông nhựa mặt đường tăng khoảng 25% do tác động của giá nhiên, vật liệu.
Trong khi đó, tại dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 28B qua tỉnh Bình Thuận cũ và tỉnh Lâm Đồng hiện nay, tổng chi phí dự kiến tăng khoảng 56,422 tỉ đồng do biến động giá nhiên, vật liệu, trong đó phần tăng cho các khối lượng thực hiện từ 1.3 đến khi hoàn thành công trình khoảng 47,8 tỉ đồng. May mắn, do các gói thầu áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và chi phí dự phòng của dự án còn khoảng 65,6 tỉ đồng, nên vẫn bảo đảm không vượt tổng mức đầu tư.
Lo tiến độ các dự án xây dựng, bảo trì đường bộ ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bão giá nhiên - nguyên vật liệu
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Đối với các dự án bảo trì đường bộ thuộc kế hoạch bảo trì năm 2026, Cục Đường bộ cho biết tác động của biến động giá xăng dầu càng thể hiện rõ nét hơn.
Hiện nay, các Khu quản lý đường bộ đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu đối với 89/119 gói thầu và đang tiến hành ký kết hợp đồng, với tất cả các gói thầu đều áp dụng đơn giá cố định. Trong bối cảnh giá nhiên liệu và nhựa đường tăng cao, các nhà thầu đối mặt với nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Qua rà soát sơ bộ, nếu cập nhật theo mặt bằng giá đầu tháng 4, tổng chi phí các gói thầu bảo trì đường bộ ước tính tăng khoảng 946 tỉ đồng, tương đương mức tăng 28,7% (từ 3.294 tỉ đồng lên 4.240 tỉ đồng). Do các dự án bảo trì chủ yếu là sửa chữa thảm bê tông nhựa mặt đường, nên chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ từ biến động giá xăng dầu và nhựa đường.
Đáng chú ý, đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, nếu tiếp tục triển khai thi công, các nhà thầu sẽ chịu thiệt hại lớn do chi phí tăng cao. Thực tế đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu trì hoãn triển khai, dẫn đến nguy cơ kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và an toàn công trình, đồng thời không bảo đảm tiến độ giải ngân vốn được giao trong năm nay.
Cấp bách gỡ khó cho nhà thầu
Trước tình hình đó, Cục Đường bộ đã triển khai một số giải pháp nhằm giảm thiểu tác động. Đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, các chủ đầu tư tổ chức làm việc với nhà thầu để chia sẻ khó khăn, đồng thời điều chỉnh kế hoạch thi công theo hướng ưu tiên các hạng mục ít chịu ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu như hệ thống an toàn giao thông, thoát nước.
Đối với các gói thầu đã lựa chọn nhà thầu nhưng chưa ký hợp đồng, thực hiện xử lý theo quy định như thu bảo lãnh dự thầu, đàm phán với nhà thầu tiếp theo hoặc tổ chức đấu thầu lại. Với các gói thầu chưa đấu thầu, tiến hành cập nhật lại giá gói thầu và chuyển sang áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh.
Tuy nhiên, quá trình triển khai đang gặp vướng mắc lớn về mặt pháp lý, đặc biệt là đối với việc điều chỉnh hợp đồng đơn giá cố định. Các quy định hiện hành giữa luật Xây dựng, luật Đấu thầu và các nghị định liên quan còn thiếu thống nhất, chưa có hướng dẫn cụ thể trong trường hợp biến động giá nhiên, vật liệu. Việc xác định đây có phải là trường hợp bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản để làm căn cứ điều chỉnh hợp đồng vẫn chưa có cơ sở rõ ràng.
Từ thực tiễn nêu trên, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Chính phủ và Quốc hội nghiên cứu tác động của biến động giá xăng dầu đối với lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ.
Đồng thời, cần sớm hoàn thiện, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tạo cơ sở cho việc điều chỉnh hợp đồng đối với các hợp đồng trọn gói và hợp đồng đơn giá cố định, góp phần bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả các dự án giao thông trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.