Ngân hàng Thế giới (WB) cảnh báo Campuchia có thể chứng kiến thêm khoảng 1,1 triệu người rơi vào cảnh nghèo đói nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Trong báo cáo cập nhật kinh tế Campuchia mới nhất, WB cho biết việc giá nhiên liệu tăng 60% có thể làm tỷ lệ nghèo của nước này tăng hơn 6 điểm phần trăm, do chi phí vận chuyển và sản xuất tăng cao ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và đẩy giá cả hàng hóa và dịch vụ thiết yếu lên cao.
Tính đến cuối quý 1/2026, Campuchia có khoản nợ WB là 1,9 tỷ USD, theo Bộ Tài chính Campuchia .
Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Campuchia đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ giá nhiên liệu leo thang, kiều hối giảm sút và nhu cầu nội địa suy yếu. Tăng trưởng kinh tế dự kiến sẽ chậm lại ở mức 3,9% trong năm nay, do các hộ gia đình thắt chặt chi tiêu và các doanh nghiệp phải đối mặt với môi trường ngày càng bất ổn.
Tuy nhiên, trong khi những cú sốc kinh tế hiện nay tiềm ẩn những rủi ro trước mắt, WB cho rằng một thách thức lớn hơn nhiều vẫn còn ở phía trước.
Dân số trong độ tuổi lao động của Campuchia dự kiến sẽ đạt đỉnh vào khoảng năm 2043, điều này có nghĩa là đất nước chỉ còn chưa đến 2 thập kỷ để thúc đẩy năng suất, củng cố nguồn nhân lực và tạo ra nhiều việc làm tốt hơn trước khi dân số già hóa bắt đầu gây áp lực lớn hơn lên tăng trưởng.
Một trong những cú sốc kinh tế lớn nhất xảy ra sau khi gần 1 triệu lao động nhập cư Campuchia trở về từ Thái Lan sau căng thẳng biên giới năm 2025. Trong nhiều năm, kiều hối gửi về từ người thân làm việc ở nước ngoài là nguồn thu nhập thiết yếu cho nhiều gia đình nông thôn, giúp trang trải học phí, chi phí y tế, và đảm bảo sinh hoạt.
Tuy nhiên, nguồn lực tài chính này đã suy yếu đáng kể.
Theo Ngân hàng Thế giới, lượng kiều hối hàng năm giảm xuống còn 3,6% GDP vào năm 2025, giảm so với mức trung bình 6% trong giai đoạn 2019-2024. Sự sụt giảm này đã làm giảm sức mua ở nhiều cộng đồng, đặc biệt là ở các tỉnh nơi việc làm ở nước ngoài đã trở thành trụ cột của các hộ gia đình.
Áp lực càng gia tăng do giá dầu toàn cầu tăng cao vì xung đột ở Trung Đông. WB cho rằng gánh nặng thực sự có thể sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế.
Giá nhiên liệu tăng cao làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa, vận hành doanh nghiệp và sản xuất thực phẩm, những chi phí này thường được chuyển sang người tiêu dùng. Đối với các hộ gia đình vốn đã phải đối mặt với thu nhập giảm và chi phí sinh hoạt tăng cao, điều đó có thể khiến việc mua sắm các nhu yếu phẩm hàng ngày trở nên khó khăn hơn.
Đối với nhiều hộ gia đình vốn đã gặp khó do thu nhập giảm sút và chi phí sinh hoạt tăng cao, những khoản chi phí phát sinh này có thể càng làm suy yếu khả năng trang trải cuộc sống của họ.
Nhà nông là một trong những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiên liệu, phân bón và thuốc trừ sâu hiện chiếm một phần đáng kể chi phí sản xuất nông nghiệp. Giá năng lượng tăng cao có thể khiến lợi nhuận suy giảm, dẫn tới thu nhập giảm và áp lực lên an ninh lương thực gia tăng, đặc biệt là đối với các hộ gia đình nghèo có ít dự trữ tài chính.
Theo WB, Campuchia đã tạo ra khoảng 800.000 việc làm vào năm 2025, trong đó có hơn 400.000 việc làm trong khu vực chính thức. Các chương trình tái hòa nhập do chính phủ hỗ trợ đã giúp hàng trăm nghìn người hồi hương tìm được việc làm, giảm thiểu những xáo trộn về kinh tế và xã hội nghiêm trọng hơn nhiều nếu tình trạng này tiếp diễn.
Ngoài những áp lực kinh tế trước mắt, WB cảnh báo rằng Campuchia đang tiến gần đến một bước ngoặt nhân khẩu học quan trọng.
Trong phần lớn 2 thập kỷ qua, nước này đã được hưởng lợi từ lực lượng lao động trẻ và ngày càng tăng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, thu hút đầu tư nước ngoài và giúp hàng triệu người thoát nghèo. Nhưng nhân khẩu học, giống như kinh tế, không ngừng biến đổi.
Campuchia có dân số trẻ hơn nhiều so với các nước láng giềng Đông Á, nhưng tỷ lệ sinh đã giảm trong khi tuổi thọ trung bình liên tục được cải thiện. Do đó, tỷ lệ người trong độ tuổi lao động chính dự kiến sẽ đạt đỉnh điểm vào khoảng năm 2043 trước khi bắt đầu giảm dần.
Sự thay đổi đó có vẻ còn xa vời vào thời điểm hiện tại. Nhưng các nhà kinh tế cho rằng những quyết định được đưa ra trong 2 thập kỷ tới có thể định hình con đường phát triển của Campuchia trong nhiều thế hệ.
Khi dân số già đi, số lượng người lao động phải hỗ trợ số lượng người cao tuổi ngày càng tăng sẽ ngày càng ít đi. Sự thay đổi này dự kiến sẽ gây áp lực ngày càng lớn lên hệ thống chăm sóc sức khỏe, các chương trình bảo trợ xã hội, ngân sách nhà nước và mạng lưới hỗ trợ gia đình.
Nhiều quốc gia đã tận dụng thành công lợi thế dân số trẻ đã bước vào giai đoạn già hóa dân số sau khi đạt được mức năng suất và thu nhập cao hơn nhiều. Tuy nhiên, Campuchia vẫn phải đối mặt với những khoảng trống đáng kể trong giáo dục, chăm sóc sức khỏe và kỹ năng lực lượng lao động.
Mối lo ngại không phải là sự già hóa dân số. Mà là liệu Campuchia có thể trở nên năng suất hơn đáng kể trước khi những lợi thế về dân số đã hỗ trợ tăng trưởng bắt đầu suy yếu hay không.
Theo báo cáo, việc thu hẹp khoảng cách về vốn nhân lực có thể làm tăng tiềm năng thu nhập trong tương lai lên khoảng 68%, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào giáo dục, chăm sóc sức khỏe và phát triển nguồn nhân lực.
Giải quyết những thách thức đó sẽ cần nhiều hơn là các biện pháp cứu trợ ngắn hạn.
Việc quốc gia này có đạt được tham vọng trong Tầm nhìn 2050 về việc trở thành một nền kinh tế thu nhập cao hay không có thể phụ thuộc vào việc sử dụng hiệu quả những năm tới như thế nào để chuyển đổi lực lượng lao động trẻ thành một lực lượng lao động năng suất hơn, có kỹ năng hơn và cạnh tranh hơn trước khi lợi thế về nhân khẩu học bắt đầu suy giảm.
Theo Cambodianess