Chọn nhà thầu Trung Quốc xây tuyến đường sắt 56.000 tỷ đồng, một quốc gia tuyên bố chấm dứt hợp đồng sau 8 năm chờ vốn, chốt công nghệ gì?

Chọn nhà thầu Trung Quốc xây tuyến đường sắt 56.000 tỷ đồng, một quốc gia tuyên bố chấm dứt hợp đồng sau 8 năm chờ vốn, chốt công nghệ gì? - Ảnh 1

Sau nhiều năm không thể triển khai dự án đường sắt với doanh nghiệp Trung Quốc do vướng mắc về nguồn vốn, Uganda đã chấm dứt hợp đồng và chuyển sang lựa chọn nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ. Tuyến Malaba – Kampala dài khoảng 272 km, có tổng vốn đầu tư 2,7 tỷ euro, được kỳ vọng mở đường vận chuyển hàng hóa từ Uganda tới cảng Mombasa bên bờ Ấn Độ Dương.

Năm 2015, Uganda ký hợp đồng xây dựng tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn (SGR) với China Harbour and Engineering Company (CHEC), doanh nghiệp Trung Quốc chuyên về xây dựng hạ tầng giao thông và cảng biển. Dự án dài 273 km, nối thủ đô Kampala với thị trấn biên giới Malaba, giáp Kenya, có chi phí dự kiến khoảng 2,2 tỷ USD.

Theo thỏa thuận, CHEC có trách nhiệm hỗ trợ Uganda tìm kiếm nguồn vốn từ Trung Quốc. Tuy nhiên, sau nhiều năm đàm phán, khoản tài trợ từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (China Exim Bank) vẫn không được giải ngân. Uganda cho biết đã gửi hồ sơ đề nghị cấp vốn từ tháng 2/2021 nhưng không nhận được phản hồi trong thời gian dài.

Tháng 12/2022, chính phủ Uganda quyết định chấm dứt hợp đồng với CHEC. Nguyên nhân trực tiếp là thỏa thuận xây dựng phụ thuộc vào việc huy động được nguồn vốn từ Trung Quốc, nhưng điều kiện này không thành hiện thực.

Uganda sau đó chuyển hướng sang doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ Yapı Merkezi. Ngày 14/10/2024, hai bên ký hợp đồng xây dựng tuyến Malaba – Kampala với giá trị khoảng 2,7 tỷ euro, tương đương 3 tỷ USD, tương đương 77.000 tỷ đồng. Thời gian thi công dự kiến là 48 tháng kể từ khi dự án được chính thức triển khai đầy đủ.

Tuyến đường sắt có cầu vượt sông Nile và đường hầm

Malaba – Kampala là đoạn đầu tiên trong kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt khổ tiêu chuẩn chạy điện dài khoảng 1.700 km của Uganda . Tuyến đi qua các khu vực Tororo, Butaleja, Namutumba, Luuka, Iganga, Mayuge, Jinja, Buikwe, Mukono và Wakiso trước khi đến thủ đô Kampala.

Với vị trí không giáp biển, Uganda hiện phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ để đưa hàng hóa tới các cảng biển trong khu vực. Khi hoàn thành, tuyến đường sắt mới sẽ kết nối với mạng lưới SGR của Kenya, tạo hành lang vận chuyển hàng hóa tới cảng Mombasa bên bờ Ấn Độ Dương.

Theo thiết kế của Yapı Merkezi, tuyến chính dài khoảng 273 km, kèm một nhánh phụ dài 30,3 km. Hệ thống gồm 2 nhà ga chính, 4 ga trung bình, một bãi tập kết và phân loại tàu hàng cùng 3 ga hàng hóa. Tốc độ thiết kế tối đa của tàu chở hàng là 120 km/h.

Hai hạng mục kỹ thuật đáng chú ý là cầu vượt sông Nile dài 553 m tại khu vực Jinja và đường hầm Mbuya – Kampala dài khoảng 2,12 km. Đây là những công trình quan trọng trên tuyến kết nối khu vực phía đông Uganda với thủ đô.

Khi đi vào khai thác, tuyến đường sắt được thiết kế để vận chuyển khoảng 25 triệu tấn hàng hóa và 2,5 triệu lượt hành khách mỗi năm. Uganda kỳ vọng công trình sẽ giúp giảm chi phí logistics, hạn chế ùn tắc và giảm áp lực bảo trì đường bộ nhờ chuyển một phần hàng hóa sang vận tải đường sắt.

Nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ hoàn thành công tác chuẩn bị

Dù hợp đồng được ký từ năm 2024, dự án vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng thu xếp tài chính. Trong năm 2026, Uganda tiếp tục làm việc với các tổ chức tài chính quốc tế và chỉ định Citibank hỗ trợ huy động vốn.

Theo cập nhật của Chính phủ Uganda ngày 17/11/2026, Yapı Merkezi đã hoàn thành gói công việc chuẩn bị trị giá 75 triệu euro, triển khai từ tháng 5/2025 đến tháng 10/2026. Công việc bao gồm khảo sát địa chất, khảo sát tuyến, thiết kế, chuẩn bị mặt bằng và mua sắm thiết bị phục vụ thi công.

Tại khu vực Iganga, nhà thầu đã xây dựng các hạng mục phục vụ dự án như khu lán trại công nhân, trạm trộn bê tông, bãi đúc cấu kiện, nhà máy sản xuất tà vẹt đường sắt và phòng thí nghiệm vật liệu.

Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn tất. Trong tổng số 12.946 trường hợp bị ảnh hưởng, chính phủ mới chi trả bồi thường cho 7.721 trường hợp. Khoảng 2.108 trong tổng số 3.536 mẫu Anh đất cần thu hồi đã được bàn giao; khoảng 130 km hành lang tuyến có mặt bằng liên tục để triển khai công việc.

person

Thấy bài viết hữu ích?

Chia sẻ với bạn bè của bạn!