Chủ tịch Fed Jerome Powell cảnh báo

Ông cho biết, số liệu việc làm chính thức do chính phủ công bố có thể đã “phóng đại” mức độ tăng trưởng việc làm trong những tháng gần đây, thậm chí chênh lệch có thể lên tới 60.000 việc làm mỗi tháng.

Chủ tịch Fed nói: “Chúng tôi cho rằng đã có sự đánh giá quá mức trong các con số hiện tại.”

Dựa trên ước tính nội bộ của Fed, nền kinh tế Mỹ kể từ tháng 4 đến nay có thể đã không tạo ra thêm 40.000 việc làm mỗi tháng như dữ liệu công bố, mà thực chất là mất khoảng 20.000 việc làm/tháng, một khoảng cách rất đáng kể trong bối cảnh nền kinh tế đang phải đối mặt với lạm phát dai dẳng và dấu hiệu tăng trưởng chậm lại.

Vấn đề chính nằm ở phương pháp thống kê được Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) sử dụng để ước tính số việc làm liên quan đến các doanh nghiệp mới thành lập hoặc đóng cửa, được gọi là mô hình “sinh-tử”. Do khó tiếp cận các công ty vừa ra đời hoặc đã ngừng hoạt động, BLS buộc phải dựa vào mô hình thống kê để “đoán” số lượng việc làm phát sinh hoặc mất đi từ những thay đổi này.

Vấn đề là trong vài năm qua, mô hình này đã liên tục “thổi phồng” quy mô việc làm mới, dẫn đến các đợt điều chỉnh giảm sâu sau đó. Riêng trong năm nay, việc các đợt tuyển dụng chậm lại khiến khả năng số liệu bị sai lệch càng cao. Điều này có thể che giấu thực tế rằng thị trường lao động Mỹ đang co lại, chứ không còn mở rộng.

Tháng trước, BLS đã công bố kế hoạch điều chỉnh cách sử dụng mô hình “sinh-tử”, dự kiến áp dụng từ tháng 2/2026. Nhưng ở thời điểm hiện tại, Fed vẫn phải ra quyết định chính sách dựa trên những số liệu mà chính Powell cho là “khó tin”.

Mối lo ngại từ Powell đã góp phần củng cố lý do khiến Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất lần thứ 3 liên tiếp, dù bề ngoài, thị trường lao động vẫn chưa sụp đổ. Tháng 9 vừa qua, tỷ lệ thất nghiệp chỉ ở mức 4,4%, và nền kinh tế ghi nhận thêm 119.000 việc làm mới. Tuy nhiên, nếu các số liệu này bị “thổi phồng”, thì thực chất thị trường có thể đã yếu hơn rất nhiều so với bức tranh hiện tại.

Dữ liệu việc làm cho tháng 10 và 11, cùng với các điều chỉnh cho những tháng trước, sẽ được Bộ Lao động công bố trong tuần tới và có thể đóng vai trò định hình hướng đi tiếp theo của chính sách tiền tệ.

Sự thiếu chính xác trong dữ liệu không chỉ bắt nguồn từ mô hình thống kê. Trong những năm gần đây, BLS phải đối mặt với hàng loạt thách thức, bao gồm số lượng doanh nghiệp phản hồi khảo sát ngày càng ít, nhân sự và ngân sách của cơ quan này bị cắt giảm liên tục và gần đây nhất là đợt chính phủ Mỹ đóng cửa kéo dài suốt 43 ngày, khiến toàn bộ tiến trình thống kê bị đình trệ.

Những trục trặc này đã lan sang cả chính trường. Tổng thống Donald Trump đã công khai cáo buộc BLS “thao túng số liệu vì mục đích chính trị.” Tháng trước, ông Trump đã cách chức Erika McEntarfer, người đứng đầu BLS, sau khi cơ quan này công bố điều chỉnh giảm mạnh dữ liệu việc làm trong mùa xuân. Hiện tại, BLS đang được dẫn dắt bởi một quan chức khác, trong lúc chờ Nhà Trắng bổ nhiệm lãnh đạo mới.

Tham khảo WSJ