Dự án, nhà riêng lẻ bớt thủ tục, chi phí

Người dân, doanh nghiệp hưởng lợi

Chỉ tính riêng tại TP.HCM, mỗi năm có hàng chục nghìn hồ sơ xin cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ . Trước đây người dân phải tốn nhiều thời gian, chi phí để hoàn thiện thủ tục xin phép xây dựng, nhưng từ khi bỏ thủ tục xin phép xây dựng, mọi thứ đã khác.

Anh Ngọc Tuân, ở xã Nhà Bè, TP.HCM, so sánh, để xin được tờ giấy phép xây dựng (GPXD) trước đây, anh phải đi lại nhiều lần, bổ sung giấy tờ liên tục. Không chỉ vậy, chi phí làm hồ sơ thủ tục mất hàng chục triệu đồng từ việc thuê người đo vẽ đến việc phải thuê dịch vụ làm hồ sơ. Tuy nhiên hiện nay các thủ tục xin cấp phép xây dựng đã đơn giản hơn, anh có thể tự đi nộp, thậm chí nộp hồ sơ trực tuyến tại nhà, đỡ rất nhiều áp lực, cũng như thời gian và tiền bạc.

ẢNH: ĐÌNH SƠN

"Mới đây tôi đi xin cấp phép xây dựng cho căn nhà nằm trong khu quy hoạch 1/500 ở xã Nhà Bè chỉ mất 12 ngày, tính cả 2 ngày cuối tuần, là có được thông báo khởi công xây dựng. Chi phí cho thủ tục này cũng giảm đi rất nhiều, khi chỉ tốn tiền thuê đơn vị vẽ bản vẽ thiết kế", anh Tuân kể và nhận xét việc bỏ GPXD đã giúp người dân rút ngắn thời gian chuẩn bị xây dựng, giảm chi phí không chính thức, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, phiền hà. Không chỉ vậy, trong suốt quá trình thi công cũng không thấy đô thị hay thanh tra xây dựng xuống kiểm tra, người dân được hoàn toàn tự chủ, tự xây dựng đúng như bản vẽ được duyệt.

Với các doanh nghiệp (DN), việc bỏ quy định phải xin phép xây dựng với các dự án đã có quy hoạch 1/500 thực sự là bước đột phá. Bởi với các dự án nhà ở thương mại, thủ tục cấp phép xây dựng thường là một trong những khâu quan trọng nhất, vì dự án muốn khởi công được phải có giấy phép. Theo ông Dương Tuấn Tú, Tổng giám đốc Công ty Anh Tuấn, DN của ông có dự án đang triển khai cũng nằm trong diện được miễn GPXD. Khi hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án được Bộ Xây dựng phê duyệt, từ đó DN có thể lấy để triển khai bản vẽ kỹ thuật thi công, trong khi trước đây làm hồ sơ xin phép xây dựng mất nhiều thời gian, phải lặp lại hồ sơ như đi xin thiết kế cơ sở. Khi thủ tục cấp phép xây dựng được gỡ bỏ cũng đồng nghĩa với việc dự án rút ngắn được từ 2 - 3 tháng, thậm chí còn hơn.

Ông Tú nhận xét những thay đổi này rất giá trị, bởi nó không chỉ giúp rút ngắn thời gian mà khi dự án triển khai sớm, DN sẽ có thêm cơ hội nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường, bán được hàng, thu hồi vốn và có dòng tiền. Điều này cũng giúp chi phí vốn, chi phí tài chính được giảm bớt, nhất là trong bối cảnh lãi suất đang tăng quá cao như hiện nay.

"Trước đây sau khi được duyệt thiết kế cơ sở, DN vẫn phải làm thiết kế kỹ thuật thi công mới cấp phép xây dựng được. Còn nay mọi việc đã khác, nhanh hơn rất nhiều. Điều này giúp DN tăng tính tự chủ nhưng phải kiểm soát được các rủi ro, không được làm sai thiết kế được duyệt để tránh các phiền phức và sau này nghiệm thu nhanh, cấp sổ hồng cho người mua nhà dễ dàng hơn", ông Dương Anh Tú nói.

Cú hích cho cả nền kinh tế

Nếu năm 2025, hơn 30% thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực bất động sản (BĐS) đã được loại bỏ, thì theo kế hoạch mới nhất, đến hết năm 2026 con số này sẽ tăng lên 50% và giảm 50% thời gian thực hiện.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, phân tích: Trong BĐS và xây dựng, chi phí lớn nhất của DN thường không chỉ là tiền, mà là thời gian chờ thủ tục. Một dự án càng kéo dài khâu pháp lý thì càng tăng chi phí vốn, chi phí cơ hội, chi phí quản trị và rủi ro thị trường. Khi thủ tục được rút gọn, DN có thể triển khai dự án nhanh hơn, quay vòng vốn tốt hơn, giảm áp lực lãi vay và giảm tình trạng "đất treo, dự án treo". Đây là lý do cải cách thủ tục trong lĩnh vực này có tác động lan tỏa lớn hơn nhiều ngành khác. "Bộ Xây dựng đang quản lý một khối lượng thủ tục và điều kiện kinh doanh rất lớn. Năm 2025, Thủ tướng từng yêu cầu rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa 361 TTHC và 447 điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của bộ; đồng thời yêu cầu giảm mạnh thời gian và chi phí tuân thủ. Điều đó cho thấy dư địa cải cách trong ngành còn rất nhiều và rộng lớn, nên cần phải hành động dứt khoát theo chủ trương giảm 50% TTHC bắt đầu từ tháng 4.2026", ông Thuận nhấn mạnh.

TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách, Trường ĐH Hùng Vương TP.HCM, cũng cho rằng việc Bộ Xây dựng cắt giảm tới 50% TTHC theo yêu cầu của Thủ tướng là một động thái rất quyết liệt, phản ánh đúng tinh thần lấy cải cách thể chế làm động lực phát triển. Bởi trong nhiều năm qua, một trong những điểm nghẽn lớn nhất của thị trường BĐS là thủ tục pháp lý kéo dài và chồng chéo. Một dự án BĐS có thể mất từ 2 - 5 năm chỉ để hoàn tất các bước pháp lý, thậm chí lâu hơn. Chi phí lớn nhất của DN vì vậy không phải chi phí xây dựng, mà là chi phí thời gian, bao gồm lãi vay, chi phí cơ hội và rủi ro pháp lý. Nên khi 50% thủ tục được cắt bỏ, cùng với đó là giảm 50% thời gian thực hiện không chỉ mang lại lợi ích cho DN mà cho cả nền kinh tế.

Nếu việc cắt giảm thủ tục được thực hiện thực chất, tác động sẽ rất lớn khi rút ngắn thời gian triển khai dự án , giúp DN sớm đưa sản phẩm ra thị trường, qua đó tăng nguồn cung và giảm áp lực giá. Khi thủ tục đơn giản, minh bạch, DN không phải "đi vòng", từ đó hạn chế chi phí không chính thức và nâng cao tính minh bạch của thị trường. Đồng thời đây cũng là yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt là vốn FDI. Nhà đầu tư quốc tế không ngại chi phí, nhưng họ rất ngại sự không chắc chắn về thủ tục và thời gian.

Tuy nhiên theo TS Trần Việt Anh, vấn đề không nằm ở cắt giảm bao nhiêu, mà ở việc cắt như thế nào. Nếu cắt về số lượng nhưng không giảm về thực chất, thủ tục vẫn tồn tại dưới hình thức khác hoặc cắt bỏ khâu kiểm soát cần thiết, dẫn đến rủi ro về pháp lý, quy hoạch và chất lượng dự án . Do đó, điều quan trọng không phải là giảm bao nhiêu thủ tục mà là thiết kế lại toàn bộ quy trình theo hướng khoa học, minh bạch và có thể dự báo được.