Gỡ điểm nghẽn thực thi chính sách

"Nghẽn" về tổ chức thực hiện

Báo cáo tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp do Thủ tướng Chính phủ chủ trì diễn ra ngày 18.7 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và kết quả rà soát của các bộ, ngành, có thể khái quát những khó khăn, vướng mắc hiện nay thành 6 nhóm vấn đề lớn, trong đó, về thể chế và tổ chức thực hiện vẫn là điểm nghẽn lớn nhất. Một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; việc ban hành văn bản hướng dẫn ở một số lĩnh vực còn chậm; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất...

Chia sẻ về vấn đề này, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho rằng thời gian qua, Bộ Chính trị và Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo sửa đổi các luật, quy định để tháo gỡ "điểm nghẽn" về thể chế nhằm tạo động lực phát triển cho kinh tế đất nước. Tuy nhiên, trong vấn đề thực thi vẫn còn độ "vênh" giữa luật và các văn bản hướng dẫn. Ví dụ, luật Nhà ở cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được vay vốn ưu đãi tại Ngân hàng Chính sách xã hội, tổ chức tín dụng nhưng tại điều 77 Nghị định 100/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội lại nêu: trong giai đoạn đến năm 2030, Ngân hàng Chính sách xã hội chưa thực hiện cho vay đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội , nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân...

Hay như một số quy định thiếu độ rõ ràng khiến việc triển khai gặp khó. Chẳng hạn, luật Nhà ở cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở nhưng không giải thích rõ "không phải để ở" là như thế nào, khiến các địa phương cũng lúng túng. Cụ thể, năm 2025, TP.HCM ban hành Quyết định số 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó nêu "Việc cho thuê căn hộ trong nhà chung cư phải đảm bảo đúng mục đích sử dụng để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở". Đến tháng 4 vừa qua, TP đã có Quyết định số 19/2026 bãi bỏ các quyết định trên và cho phép sử dụng căn hộ chung cư cho thuê ngắn hạn. Thế nhưng vẫn có tình trạng một số nơi không cho cá nhân sử dụng căn hộ chung cư cho thuê ngắn hạn. Ông Lê Hoàng Châu đặt vấn đề: "Giả sử một gia đình ở tỉnh lên TP có việc như nuôi người thân bị bệnh, đưa con lên học... thì thuê căn hộ 1 tuần - 10 ngày không phải để ở chứ làm gì? Như vậy quy định không phù hợp thì thực thi cũng không được".

Ảnh: Ngọc Dương

Báo cáo "Dòng chảy pháp luật năm 2025" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) công bố vào đầu tháng 6 nêu rõ các nỗ lực cải cách của Chính phủ đã mang lại kết quả định lượng rõ rệt khi có tới 3.085 quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp tiết kiệm hơn 29.300 ngày giải quyết thủ tục. Bên cạnh đó vẫn còn 38,18% doanh nghiệp cho biết phải trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục cấp phép; 24,04% doanh nghiệp phải hủy bỏ hoặc trì hoãn kế hoạch kinh doanh trong năm 2025 do gặp vướng mắc về thủ tục giấy phép. Điều này cho thấy tính minh bạch ở khâu thực thi cơ sở là nhóm vấn đề cần ưu tiên xử lý trong giai đoạn tới.

Một ví dụ được báo cáo đề cập là tình trạng cán bộ thực thi đặt ra các yêu cầu ngoài quy định. Cụ thể, theo quy định của pháp luật về hóa chất, không phải cung cấp 100% thành phần hóa chất khi thực hiện thông quan, Cục Hải quan cũng đã có văn bản chỉ đạo, chỉ yêu cầu bổ sung thông tin thành phần trong trường hợp không đủ cơ sở xác định hoặc khi chuyển luồng kiểm hóa, phân tích phân loại. Tuy nhiên, cán bộ xử lý thủ tục vẫn có xu hướng yêu cầu cung cấp 100% thành phần ngay từ đầu. Nếu doanh nghiệp không cung cấp được thì phải chờ hải quan phản hồi trên hệ thống hoặc tự yêu cầu chuyển luồng, làm mất thời gian thông quan hàng hóa...

Đánh giá cán bộ, tăng cường Chính phủ số

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường ĐH Sài Gòn, nhìn nhận trong 6 tháng đầu năm nay, VN đã có sự thay đổi lớn trong các chính sách cải thiện thể chế, nhiều quy định tạo động lực phát triển kinh tế. Từ đó mang lại kết quả tăng trưởng GDP cả nước đạt 8,2% - mức cao nhất trong nhiều năm qua. Điều này có ý nghĩa vô cùng to lớn trong bối cảnh toàn cầu vẫn có nhiều khó khăn như xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, lạm phát tại nhiều nước tăng cao... 

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong năm nay, chúng ta vẫn phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện thể chế. Trong đó, công tác quản trị nhà nước, cán bộ thực hiện ở các cấp phường, xã phải được đẩy mạnh. Các cấp lãnh đạo phải phân công rõ người, rõ việc để từ đó đo lường được hiệu quả cụ thể trong xử lý công việc cũng như có chính sách biểu dương kịp thời hoặc thay đổi nhân sự khi cần cũng như không để tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các sở, ngành. "Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số thì những tháng cuối năm rất nặng. Trong đó yếu tố thời gian cũng rất quan trọng. Việc thực thi phải nhanh, hiệu quả sau khi thể chế được hoàn thiện thì mới đồng bộ kích hoạt, thu hút được tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tạo động lực tăng trưởng cao cho cả nước", ông Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh.

Ông Lê Hoàng Châu cũng đồng tình sau nỗ lực tháo gỡ những điểm nghẽn về luật, quy định của Quốc hội, Chính phủ thì các sở ngành phải thật sự nỗ lực thực thi để đưa các quy định đi vào thực tiễn cuộc sống. Muốn vậy, cần thúc đẩy thực hiện Chính phủ số, chính quyền số như thực hiện thủ tục hành chính toàn trình trên môi trường điện tử. Khi đó mới có thể biết được hồ sơ còn "tắc ở ông số 3 hay bà số 6" để tháo gỡ được nhanh nhất. Chỉ có như vậy thì mới tạo được sự đồng bộ và phát huy vai trò kiến tạo của thể chế về một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh. Từ đó thúc đẩy doanh nghiệp phát triển mạnh hơn, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao cho năm nay và giai đoạn tới.