Phát biểu tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - động lực từ kinh tế tư nhân " do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 8.6, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển mạnh về quy mô nhưng vẫn chưa lớn về tầm vóc.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, phát biểu tại hội thảo
ẢNH: TUẤN MINH
Doanh nghiệp hiện phải đối mặt nhiều thách thức, điển hình là bài toán đầu ra. Hơn 60% doanh nghiệp coi việc tìm kiếm khách hàng là trở ngại lớn nhất.
Cạnh đó, tiếp cận nguồn vốn tiếp tục là một điểm nghẽn mang tính cấu trúc đối với doanh nghiệp tư nhân. Hệ thống tín dụng hiện hành vẫn phụ thuộc quá nhiều vào tài sản thế chấp thay vì đánh giá dựa trên dòng tiền, phương án kinh doanh hay tiềm năng tăng trưởng thực tế của doanh nghiệp…
Đặc biệt trăn trở vấn đề tính kết nối lỏng lẻo giữa doanh nghiệp tư nhân trong nước và khối doanh nghiệp FDI , TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và chính sách kinh tế tài chính, phân tích, hiện nay, khu vực FDI và khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu phát triển theo 2 quỹ đạo riêng. Các DN FDI chủ động thiết lập hệ sinh thái và doanh nghiệp trong nước chưa thực sự tham gia sâu vào hệ sinh thái này.
"Các giải pháp của Chính phủ tương đối đa dạng, chính sách hỗ trợ, ưu đãi đã có, nhưng doanh nghiệp tiếp cận còn hạn chế. Một mặt là do điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu còn bất cập. Mặt khác, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chủ động trong tiếp cận thông tin, cơ hội", bà Thảo nói.
Theo ông Nguyễn Vân, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP.Hà Nội, để một doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ vươn lên trở thành nhà cung ứng cấp 1 (tier 1) cho các tập đoàn công nghệ lớn, yếu tố mang tính quyết định nhất không nằm ở một khía cạnh đơn lẻ mà là năng lực đáp ứng toàn diện các tiêu chuẩn khắt khe dựa trên nền tảng tư duy quản trị toàn cầu.
"Vốn là nền tảng quan trọng, nhưng không phải là yếu tố quyết định đầu tiên. Vốn đi sau công nghệ và đơn hàng. Khi doanh nghiệp chứng minh được năng lực công nghệ và được tập đoàn FDI chấp thuận bằng các cam kết đơn hàng dài hạn, việc huy động vốn, tiếp cận dòng vốn vay ưu đãi hoặc hợp tác đầu tư sẽ trở nên khả thi hơn rất nhiều.
Trong khi đó, công nghệ chính là công cụ để doanh nghiệp hiện thực hóa các tiêu chuẩn khắt khe. Doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển dịch từ gia công cơ học đơn thuần sang chế tạo sâu, ứng dụng tự động hóa, robot và trí tuệ nhân tạo vào dây chuyền sản xuất", ông Vân phân tích.
Bà Thảo nhấn mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là nền tảng quan trọng để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của đất nước.
Thời gian tới, cần kích hoạt đồng bộ các chính sách để tạo hiệu quả trong việc kết nối doanh nghiệp FDI và khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Cạnh đó, sự chủ động của doanh nghiệp là yếu tố không thể thiếu để bảo đảm tính hiệu quả của các chính sách.
Kinh tế tư nhân đủ tiềm năng đóng góp lớn cho tăng trưởng
TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và chính sách kinh tế tài chính, khẳng định, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có đủ tiềm năng và năng lực để đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng
ẢNH: TUẤN MINH
Đặt câu hỏi tới hội thảo, TS Dương Đức Đại, Trưởng bộ môn Kinh tế chính trị (Khoa Khoa học chính trị và Nhân văn, Đại học Ngoại thương), bày tỏ băn khoăn: việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân cần thời gian khá dài. Liệu thay đổi chậm như vậy, doanh nghiệp tư nhân có thể thực sự đóng góp được nhiều vào tăng trưởng 2 con số của Việt Nam hay không?
Làm rõ khía cạnh này, bà Thảo nói, nâng cao năng lực cạnh tranh và năng lực nội tại của doanh nghiệp không thể đạt được trong "ngày một ngày hai". Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa khu vực kinh tế tư nhân phải chờ đợi nhiều năm mới có thể đóng góp mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế.
Tăng trưởng hiện không còn diễn ra theo hướng tuần tự mà ngày càng phụ thuộc vào những yếu tố mang tính đột phá như KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị sẽ tác động trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.
Cải cách thể chế là yếu tố cốt lõi để tạo ra sự bứt phá này. Mặc dù hệ thống chủ trương, chính sách về KH-CN và đổi mới sáng tạo đã tương đối đầy đủ, song thách thức hiện nay nằm ở khâu thực thi. Tâm lý e ngại rủi ro, sợ trách nhiệm tại một số cơ quan thực hiện khiến nhiều chính sách chưa được triển khai với tốc độ và mức độ như kỳ vọng.
Do đó, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cần có cơ chế bảo đảm để đội ngũ thực thi yên tâm triển khai các chính sách mới, qua đó đưa các chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp đi vào thực tiễn.
"Kinh nghiệm quốc tế có thể thấy, nhiều quốc gia đã cải thiện đáng kể vị thế cạnh tranh và tốc độ tăng trưởng nhờ những thay đổi mạnh mẽ về thể chế. Vì vậy, nếu tiếp tục đẩy mạnh cải cách, tháo gỡ các rào cản và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có đủ tiềm năng và năng lực để đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng, trở thành động lực quan trọng giúp hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số những năm tới", bà Thảo khẳng định.