Kiến nghị gỡ vướng hàng loạt dự án của doanh nghiệp tư nhân

"Lực cản” từ trong ra ngoài

Sáng nay (15/8), Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức tọa đàm đối thoại chính sách: "Các giải pháp đột phá tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển khu vực kinh tế tư nhân".

GS, TS. Nguyễn Thành Hiếu - Phó Giám đốc ĐH Kinh tế Quốc dân - nhận định, sau gần 40 năm đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Khu vực kinh tế tư nhân đã đóng góp 43% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và chiếm tới 57% vào mức tăng trưởng GDP năm 2024 - lớn nhất trong các thành phần kinh tế.

Tuy nhiên, so với kỳ vọng trở thành trụ cột phát triển kinh tế quốc gia, khu vực kinh tế tư nhân vẫn còn nhiều bất cập. Hiện nay, đây là khu vực có hiệu quả kinh doanh, trình độ khoa học công nghệ, năng suất lao động và thu nhập người lao động thấp nhất trong các thành phần kinh tế. Khu vực này đang có dấu hiệu “hụt hơi” trong quá trình phát triển.

Làm rõ những điểm nghẽn cả từ môi trường chính sách lẫn nội tại, GS, TS. Ngô Thắng Lợi - giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân - nhận định, về thể chế, hệ thống chính sách vẫn thiếu tính bao trùm ở nhiều khía cạnh. Doanh nghiệp tư nhân chưa được bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận cơ hội kinh doanh, nguồn lực đất đai, vốn; gặp khó khăn khi bổ sung vốn trong quá trình sản xuất, kinh doanh; chênh lệch trong chính sách thuế so với doanh nghiệp nhà nước hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Ông Lợi đề xuất hai nhóm giải pháp lớn: Thứ nhất , hoàn thiện mô hình phát triển bao trùm, bảo đảm bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp trong tiếp cận cơ hội và phân phối kết quả hoạt động kinh doanh. Chính sách cần hỗ trợ riêng cho từng nhóm đối tượng, từ doanh nghiệp quy mô lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ đến các hộ kinh doanh, để khuyến khích phát triển và mở rộng quy mô.

Thứ hai , thúc đẩy liên kết nội khối và quốc tế, cần hoàn thiện mô hình hiệp hội kinh doanh, trao quyền điều hành cho các doanh nhân tâm huyết để trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp . Ông Lợi đề xuất nhanh chóng chuyển đổi các hiệp hội mang tính địa phương sang tầm cỡ vùng, xóa bỏ rào cản hành chính, lấy lợi ích kinh tế và sự thống nhất nội tại làm tiêu chuẩn liên kết.

Nhiều chuyên gia khác cho rằng, chính sách có nhiều nhưng chưa đủ mạnh, chưa đủ tạo ra sự đột phát của doanh nghiệp tư nhân.

Doanh nghiệp tư nhân muốn được đối xử bình đẳng

Đứng từ phía doanh nghiệp , ông Hoàng Công Đoàn - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam - cho biết, chưa bao giờ doanh nhân tư nhân được Đảng và Nhà nước ghi nhận vai trò rõ ràng như hiện nay, đặc biệt qua các nghị quyết 57, 59, 66 và 68. Đây là sự khích lệ rất lớn. “Tuy nhiên, trên căn cước công dân của chúng tôi vẫn chỉ ghi “kinh doanh tự do”. Tôi cho rằng, việc ghi rõ “doanh nhân” là hành động nhỏ nhưng có ý nghĩa tinh thần lớn, thể hiện sự công nhận chính thức”, ông Đoàn nói.

Để các nghị quyết đi vào thực tiễn, ông Đoàn đề xuất tháo gỡ ngay các vướng mắc, khó khăn của những dự án doanh nghiệp tư nhân đang triển khai. Khi đó, nghị quyết sẽ nhanh chóng phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhỏ, vừa và đặc biệt là siêu nhỏ nếu phát triển quá nhanh, các doanh nghiệp này dễ bị “bỏ lại phía sau”, giống như người đi xe đạp bị té nước khi xe ô tô chạy vụt qua. Ngay trong Hội Doanh nhân trẻ, chỉ khoảng 5% hội viên là doanh nghiệp lớn, còn lại chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

TS. Trần Văn Thế - Chủ tịch HĐQT Công ty Đầu tư và phát triển InDel Petro - thẳng thắn chỉ ra, những rào cản, hạn chế cũng xuất phát từ chính nội tại doanh nghiệp , môi trường kinh doanh. Vốn mỏng, lao động ít, sức cạnh tranh yếu và phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng nhưng lại khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin tài chính minh bạch.

Ông Thế cũng chỉ ra những rào cản từ môi trường kinh doanh . Hệ thống luật pháp, chính sách liên quan đến doanh nghiệp còn bất cập, thiếu đồng bộ. Doanh nghiệp tư nhân vẫn cảm thấy “chưa được đối xử bình đẳng”, nói không đi đôi với làm khi làm việc với một số cơ quan nhà nước, nhất là trong các dự án hợp tác công tư.

Ông Thế khẳng định thủ tục hành chính còn rườm rà, thực thi chính sách thiếu đồng bộ. “Thực tế, khoảng 80% văn bản xin ý kiến đều kết thúc bằng câu “căn cứ quy định nêu trên”, khiến việc lấy ý kiến trở nên hình thức và kéo dài không cần thiết. Vướng mắc còn nằm ở việc phân quyền cho cấp phường, xã. Dù đã được trao nhiều quyền mới, nhưng nhiều lĩnh vực vẫn chưa thể triển khai do “chưa có hướng dẫn”, dẫn tới tình trạng tắc nghẽn trong xử lý công việc”, ông Thế nói.

Đại diện doanh nghiệp cũng nhấn mạnh bất cập về pháp luật đang đánh đồng chủ doanh nghiệp hoặc người đại diện pháp luật với tổ chức doanh nghiệp . Khi cá nhân này vướng pháp lý, doanh nghiệp gần như bị tê liệt dù vẫn còn đủ năng lực hoạt động, cần tách bạch rõ để đảm bảo tính liên tục trong sản xuất, kinh doanh.