'Mỏ vàng' nông sản giúp Việt Nam thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm

Trong bức tranh đó, hồ tiêu tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”. Số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương cho thấy, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 240.000 - 245.000 tấn hồ tiêu , giảm nhẹ 3-5% về sản lượng so với giai đoạn cao điểm trước đây. Tuy nhiên, kim ngạch lại đạt xấp xỉ 1,6-1,65 tỷ USD, tăng khoảng hơn 20% so với năm 2024, tương đương hơn 40.000 tỷ đồng. Mức tăng này đến từ giá xuất khẩu bình quân cải thiện mạnh và tỷ trọng đơn hàng chất lượng cao, chế biến sâu gia tăng.

Hiện tại, Mỹ, châu Âu (EU) và Trung Đông vẫn là các thị trường chủ lực, chiếm hơn 50% kim ngạch, với yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, dư lượng và truy xuất nguồn gốc.

Nếu hồ tiêu là trụ cột, thì quế đang nổi lên như một điểm sáng tăng trưởng của các sản phẩm gia vị trong thời gian gần đây. Đến hết năm 2025, kim ngạch xuất khẩu quế ước đạt 280-300 triệu USD, tăng khoảng 15-20% so với năm trước, tương đương 7.000 - 7.500 tỷ đồng. Sản lượng xuất khẩu tăng hai chữ số, trong khi giá trị duy trì đà đi lên nhờ nhu cầu ổn định từ Ấn Độ, Mỹ và EU. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu quế hàng đầu thế giới, với lợi thế về nguồn cung và chủng loại.

Điểm mạnh của quế không chỉ nằm ở vai trò gia vị, mà còn ở khả năng mở rộng sang thực phẩm chế biến, dược phẩm, mỹ phẩm và tinh dầu. Tuy nhiên, hiện vùng nguyên liệu phân tán, chất lượng chưa đồng đều, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp; nếu không được tháo gỡ, tốc độ tăng giá trị của quế sẽ sớm chậm lại, dù sản lượng vẫn tăng.

Với hoa hồi, thông tin từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết, năm 2025, xuất khẩu hoa hồi đạt khoảng 50-55 triệu USD, tăng nhẹ 5-7% so với năm trước. Thị trường của hoa hồi chủ yếu tập trung ở Trung Quốc, Ấn Độ và Trung Đông. Dư địa tăng trưởng của sản phẩm này đang nằm ở tinh dầu, chiết xuất và các sản phẩm hương liệu, nơi giá trị có thể cao gấp nhiều lần so với bán nguyên liệu.

Bên cạnh các mặt hàng truyền thống, nhóm gia vị mới nổi đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng chú ý. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu ớt của Việt Nam vượt mốc 100 triệu USD, tăng khoảng 30-40% so với năm trước, tương đương hơn 2.500 tỷ đồng, nhờ nhu cầu tăng mạnh từ Trung Quốc và Đông Á. Các mặt hàng gừng, nghệ, gia vị tươi và sấy khô dù kim ngạch từng loại chưa lớn, nhưng cộng gộp lại cũng mang về vài trăm triệu USD mỗi năm, tăng bình quân 10-15%, hưởng lợi từ xu hướng tiêu dùng thực phẩm tự nhiên, thực phẩm chức năng và ẩm thực châu Á trên toàn cầu.

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam , năm 2026, thị trường gia vị thế giới được dự báo tiếp tục duy trì nhu cầu ổn định, thậm chí tăng nhẹ ở các phân khúc trung - cao cấp. Nhu cầu với nhiều loại gia vị chủ lực như hồ tiêu , quế, hoa hồi khó có khả năng tăng mạnh trong ngắn hạn do diện tích trồng bị thu hẹp ở một số quốc gia và chi phí sản xuất gia tăng, qua đó tạo nền giá tương đối vững cho giai đoạn 2026-2027.

Tuy nhiên, các thị trường lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu về tính bền vững, khiến những doanh nghiệp chỉ xuất khẩu thô, phụ thuộc thương lái và cạnh tranh bằng giá đứng trước nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Do đó, doanh nghiệp ngành gia vị cần đầu tư bài bản vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu có thể tận dụng tốt mặt bằng giá mới để gia tăng biên lợi nhuận, thay vì chỉ chạy theo sản lượng.