Mỹ dọa tấn công Iran lần nữa, 4 nước họp khẩn tìm lối thoát: Cuộc họp phút chót ở Tehran

Trong bối cảnh Mỹ và Israel cân nhắc nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran, các cường quốc khu vực đã tổ chức cuộc họp chưa từng có tiền lệ tại Tehran hôm 26/10, nhằm tìm cách ngăn chặn một cuộc xung đột mới.

Cuộc họp có sự tham gia của các quan chức Iran, Ả Rập Xê Út, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Cuộc gặp chưa từng có tiền lệ ở Iran

Các cuộc tấn công thường xuyên của Houthi nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Ả Rập Xê Út đang gia tăng sức ép lên nền kinh tế toàn cầu, vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông.

Sau khi cuộc họp khẩn cấp kết thúc, bốn quốc gia ra tuyên bố chung, cho biết: "Các bên tham gia nhất trí tiếp tục đối thoại để tăng cường hợp tác giữa bốn quốc gia trong khu vực, bao gồm cả vì hòa bình và an ninh trong khu vực", theo The War Zone.

Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa Iran và ba quốc gia còn lại kể từ khi họ thành lập liên minh quân sự mới vào tháng 8, được gọi là Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca.

Sự tham gia của Ả Rập Xê Út đặc biệt đáng chú ý, bởi Iran đã nhiều lần tấn công nước này trong Chiến dịch Epic Fury. Riyadh cũng từng cho phép lực lượng Mỹ đóng quân để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Trong thời gian gần đây, lực lượng Houthi tại Yemen, vốn được Iran hậu thuẫn, liên tục sử dụng máy bay không người lái và tên lửa tấn công Ả Rập Xê Út.

Tuy nhiên, thông tin chi tiết về cuộc họp kín vẫn còn hạn chế. Các quan chức cho biết đây mới chỉ là bước đầu tiên trong một loạt nỗ lực tương tự dự kiến được tổ chức.

"Chúng tôi đã có những cuộc thảo luận rất tốt đẹp", ông Mohsen Rezaei, Bí thư Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nói với đài truyền hình nhà nước Iran.

Ông Rezaei cho biết thêm: "Chúng tôi đã đạt được sự hiểu biết chung với Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Xê Út rằng an ninh của khu vực được đảm bảo thông qua các quốc gia trong khu vực".

Trước khi cuộc họp bắt đầu hôm 26/10, Thứ trưởng Ngoại giao Công chúng Ả Rập Xê Út Rayed Krimly viết trên mạng xã hội X rằng chuyến thăm Tehran là một phần trong nỗ lực của các nước tham gia Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca nhằm giảm leo thang căng thẳng, thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm giải pháp ngoại giao.

Theo ông Krimly, các nỗ lực này cũng hỗ trợ hoạt động hòa giải do Qatar và Pakistan thực hiện.

"Chuyến thăm nhấn mạnh vai trò then chốt của các quốc gia tham gia Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca trong việc tăng cường an ninh và ổn định khu vực, cũng như hợp tác với tất cả các quốc gia trong khu vực để đạt được mục tiêu đó", ông nói.

Ông Krimly cho biết cuộc gặp có sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao. Thái tử Khalid bin Salman bin Abdulaziz Al-Saud, Bộ trưởng Quốc phòng Ả Rập Xê Út, dẫn đầu phái đoàn nước này. Thống chế Asim Munir, Tham mưu trưởng Quân đội Pakistan, và ông Ibrahim Kalin, Giám đốc Tình báo Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, cũng đã gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian.

Trước cuộc gặp, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết cuộc họp được đề xuất trong chuyến thăm Tehran của ông Munir vào tuần trước. Theo ông, đây có thể là bước đầu tiên hướng tới thiết lập các cơ chế an ninh khu vực dựa trên lợi ích của các quốc gia trong khu vực.

Nỗ lực ngoại giao trước nguy cơ Mỹ nối lại các cuộc tấn công

Theo Reuters dẫn nguồn truyền thông Iran, các quan chức Iran đã nói với ông Munir trước cuộc gặp rằng Tehran sẽ không đàm phán với Washington cho đến khi những yêu cầu của mình được đáp ứng.

Hiện chưa rõ kết quả cuộc họp tại Tehran có ảnh hưởng đến kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran hay không. Trước khi cuộc họp diễn ra, một quan chức cấp cao Mỹ đã hạ thấp tầm quan trọng của sự kiện này.

"Mỹ đang ở vị thế rất mạnh mẽ khi kiểm soát eo biển Hormuz và nền kinh tế Iran đang sụp đổ", quan chức này nói khi được hỏi liệu cuộc gặp tại Tehran có ảnh hưởng đến quyết định tiếp theo của ông Trump hay không.

"Iran đã bị tàn phá nặng nề, và bằng cách này hay cách khác, cuộc xung đột ở Iran sẽ sớm kết thúc. Tổng thống Trump nắm giữ tất cả các quân bài và sẽ làm bất cứ điều gì tốt nhất cho Mỹ", quan chức Mỹ nói thêm.

Cuộc đàm phán diễn ra sau khi ông Trump một lần nữa tuyên bố đang đứng trước bước ngoặt trong việc quyết định cách tiếp cận Iran. Hôm 25/10, nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng đã đến lúc phải quyết định liệu Washington sẽ đạt được thỏa thuận mới với Tehran hay tiếp tục các cuộc tấn công, trong bối cảnh những mối đe dọa nhằm vào người Mỹ tại Trung Đông từ Iran và lực lượng Houthi tiếp tục gia tăng.

"Tôi phải đưa ra quyết định: Liệu tôi có nên kết thúc mọi chuyện, điều đó rất dễ dàng, hay là tôi nên thỏa thuận? Chỉ vậy thôi", ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với chương trình Sunday Morning Futures của Fox News. "Chúng tôi không chơi trò chơi".

Cuối ngày 25/10, khi rời Nhà Trắng, ông Trump nói với các phóng viên: "Sẽ không có cuộc tấn công nào hôm nay".

Trước đó, hôm 23/10, Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack từng gợi ý Washington có thể tấn công Iran ngay từ cuối tuần, nhưng điều này đã không xảy ra.

Dù vậy, căng thẳng khu vực vẫn gia tăng.

CNN hôm 25/10 dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết lực lượng Mỹ tại Trung Đông đã sẵn sàng triển khai các chiến dịch quân sự mới, có thể trên quy mô lớn, nhằm vào Iran trong vòng 96 giờ sau khi nhận được lệnh từ Tổng thống Trump.

"Hiện đã có đủ lực lượng được triển khai trong khu vực để thực hiện các cuộc tấn công tiềm tàng", các nguồn tin cho biết.

Theo các quan chức này, phạm vi của những chiến dịch mới có thể vượt xa các hoạt động nhằm duy trì hiện trạng hoặc tấn công các radar, bệ phóng và những mục tiêu khác của Iran có thể nhanh chóng được khôi phục. Đây là những hoạt động Mỹ đã tiến hành kể từ khi ông Trump chấm dứt các chiến dịch chiến đấu toàn diện hồi đầu năm nay.

Thêm vào những lo ngại của Washington, The Wall Street Journal hôm 24/10 đưa tin tình báo Mỹ cho thấy các hoạt động chuẩn bị của Iran nhằm tấn công người Mỹ trên khắp Trung Đông đã bước vào "giai đoạn nâng cao". Diễn biến này dẫn đến việc nhân viên được rút khỏi một số đại sứ quán và căn cứ quân sự trong khu vực.

Tờ báo cho biết Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton đã tóm tắt những phát hiện này trong một bản ghi nhớ ngắn gửi Ngoại trưởng Marco Rubio hôm 23/10.

"Iran đã tăng cường đáng kể các nỗ lực nhằm mục tiêu vào nhân viên Mỹ. Các âm mưu giết người của Iran nhằm vào công dân Mỹ đã đạt đến giai đoạn cao độ ở cả Trung Đông và một số quốc gia khác", ông Clayton viết.

Theo The Wall Street Journal, trong những ngày gần đây, Mỹ đã yêu cầu các nhà ngoại giao và nhân viên rời khỏi đại sứ quán tại Ả Rập Xê Út và một số quốc gia khác, ban đầu viện dẫn các mối đe dọa từ lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ở Yemen. Các quan chức Mỹ nắm rõ kế hoạch cũng cho biết Washington đã sơ tán nhân sự khỏi các căn cứ quân sự trên khắp khu vực để chuẩn bị cho khả năng giao tranh mới.

Hôm 25/10, ông Trump nói với các phóng viên rằng ông nhận được "hai bộ báo cáo tình báo rất khác nhau về Iran".

"Tôi có cả hai. Chúng rất khác nhau", ông nói.