
Ảnh minh họa
Một nền tảng nghiên cứu đại dương dài 100 m, nặng khoảng 1.000 tấn, được thiết kế để hoạt động theo phương thẳng đứng với phần thân chìm sâu 75 m và không sử dụng động cơ đẩy. Công trình Polar POD sẽ tận dụng dòng hải lưu vòng quanh Nam Cực để thu thập dữ liệu về CO₂, nhiệt độ và hệ sinh thái biển , phục vụ nghiên cứu khí hậu toàn cầu.
Polar POD, viết tắt của Polar Platform Ocean Drifter, là dự án nghiên cứu hải dương học do nhà thám hiểm người Pháp Jean-Louis Étienne khởi xướng, với sự tham gia của Viện Nghiên cứu Khai thác biển Pháp (Ifremer), Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS) và Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ Quốc gia Pháp (CNES).
Công trình được thiết kế dài khoảng 100 m, lấy cảm hứng từ tàu nghiên cứu FLIP của Mỹ. Khi di chuyển đến khu vực hoạt động, Polar POD nằm ngang và được kéo bởi tàu hỗ trợ. Sau đó, hệ thống két nước dằn giúp công trình chuyển sang tư thế thẳng đứng, với phần thân chính chìm sâu khoảng 75 m dưới mặt nước.
Điểm khác biệt của Polar POD là không có động cơ đẩy và không được neo cố định. Sau khi triển khai, công trình sẽ trôi theo dòng hải lưu vòng quanh Nam Cực, tận dụng chuyển động tự nhiên của đại dương để di chuyển qua những khu vực rộng lớn.
Năng lượng phục vụ hoạt động của nền tảng được cung cấp bởi sáu tua-bin gió, mỗi tua-bin có công suất 3,2 kW, kết hợp với các tấm pin mặt trời. Thiết kế không động cơ cũng giúp giảm tiếng ồn và rung động, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu âm thanh dưới nước và động vật có vú biển .
Nam Đại Dương đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết khí hậu Trái đất, thông qua quá trình hấp thụ CO₂ từ khí quyển, lưu trữ carbon và vận chuyển nhiệt lượng giữa các vùng biển .
Theo số liệu được dẫn trong tài liệu giới thiệu dự án, khu vực này hấp thụ khoảng 40% lượng CO₂ do con người phát thải được đại dương hấp thụ. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, sóng lớn và băng biển theo mùa khiến việc thu thập dữ liệu liên tục tại đây gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong mùa đông ở Nam bán cầu.
Polar POD được thiết kế nhằm bổ sung nguồn dữ liệu còn thiếu. Nền tảng sẽ thực hiện các phép đo về sự trao đổi CO₂ giữa đại dương và khí quyển, nhiệt độ, độ mặn, đa dạng sinh học biển , vi nhựa và các chất ô nhiễm. Dữ liệu thu thập được cũng có thể hỗ trợ hiệu chỉnh các phép đo vệ tinh và cải thiện mô hình khí hậu toàn cầu.
Dòng hải lưu vòng quanh Nam Cực kết nối Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đồng thời thúc đẩy quá trình trao đổi giữa các khối nước ở nhiều độ sâu. Việc hiểu rõ hơn cơ chế vận chuyển carbon và nhiệt lượng tại đây có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng dự báo những biến đổi khí hậu trong tương lai.
Theo kế hoạch, Polar POD có thể hoạt động liên tục trong nhiều tháng, với thời gian nhiệm vụ dự kiến lên đến ba năm. Công trình được thiết kế phục vụ thủy thủ đoàn tám người, trong khi tàu hỗ trợ Persévérance đảm nhiệm việc tiếp tế và thay ca định kỳ.
Chương trình dự kiến có sự tham gia của 43 viện nghiên cứu thuộc 12 quốc gia, với dữ liệu được cung cấp cho cộng đồng khoa học.
Polar POD được phát triển từ năm 2010 và bước vào giai đoạn xây dựng năm 2022. Ngân sách chế tạo được ước tính khoảng 28 triệu euro, chi phí vận hành dự kiến thêm 13 triệu euro.
Quá trình chế tạo có sự tham gia của xưởng đóng tàu Piriou và doanh nghiệp 3C Metal. Tuy nhiên, dự án gặp khó khăn về tài chính và tiến độ trong năm 2024. Các thông tin công bố năm 2025 cho biết những bất đồng liên quan đến chi phí giữa Ifremer và các đơn vị đóng tàu đã ảnh hưởng đến quá trình triển khai.
Kế hoạch đưa Polar POD vào hoạt động vì vậy được lùi lại, với mốc triển khai dự kiến năm 2027.
Nếu hoàn thành, công trình có thể bổ sung nguồn dữ liệu dài hạn tại một trong những khu vực có ảnh hưởng lớn đến khí hậu toàn cầu nhưng còn thiếu quan trắc liên tục. Dù vậy, hiệu quả thực tế của dự án vẫn phụ thuộc vào khả năng hoàn thiện công trình, bảo đảm kinh phí vận hành và duy trì hoạt động an toàn giữa điều kiện khắc nghiệt của Nam Đại Dương.