Quỹ đầu tư quốc gia sẽ hoạt động như thế nào?

Sẽ hình thành Quỹ đầu tư quốc gia

Chia sẻ tại tọa đàm "Để kinh tế Nhà nước dẫn dắt, mở đường trong kỷ nguyên mới" do Báo Tiền Phong tổ chức hôm nay (6/2), ông Lê Thanh Tuấn - Phó Tổng Giám đốc SCIC - cho rằng, Nghị quyết 79 là một dấu mốc rất đặc biệt, có thể nói là chưa từng có tiền lệ trong cách tiếp cận đối với kinh tế nhà nước và doanh nghiệp nhà nước. Lần đầu tiên, khái niệm “Quỹ đầu tư quốc gia ” được nêu rõ trong một nghị quyết của Bộ Chính trị, tạo ra sự thay đổi căn bản về tư duy và định vị.

Khi Nghị quyết 79 chính thức ban hành, ông Tuấn nhấn mạnh, SCIC nhận thức rất rõ yêu cầu mới đặt ra: phải tự đánh giá lại mình để đáp ứng kỳ vọng rất cao của Đảng, Nhà nước và Chính phủ khi được định vị là quỹ đầu tư quốc gia.

SCIC được thành lập tròn 20 năm và là mô hình thể hiện rõ chủ trương tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu vốn. SCIC thực hiện vai trò cổ đông thuần túy, không can thiệp hành chính vào hoạt động doanh nghiệp, mà thông qua Luật Doanh nghiệp và người đại diện vốn, ứng xử bình đẳng như các cổ đông khác.

Sau 20 năm hoạt động, SCIC đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, trong đó tổng số nộp ngân sách nhà nước đạt khoảng 114.000 tỷ đồng, gấp 3 lần giá trị vốn nhà nước ban đầu được giao. Danh mục đầu tư hiện nay gồm hơn 100 doanh nghiệp, với giá trị thị trường khoảng 8 tỷ USD.

Tuy nhiên, ông Tuấn thẳng thắn nhìn nhận, mô hình SCIC hiện nay cũng đã bộc lộ những hạn chế và cần phải chuyển mình mạnh mẽ. Với định vị là quỹ đầu tư quốc gia, SCIC đang xây dựng chiến lược mới cho giai đoạn trước mắt là 5 năm, trong đó yêu cầu quan trọng nhất là tái định vị lại vai trò và phương thức hoạt động.

Thay đổi căn bản nhất, theo lãnh đạo SCIC, là trong giai đoạn tới, SCIC không thể tiếp tục chủ yếu thực hiện các hoạt động tái cơ cấu, thoái vốn như suốt 20 năm qua, mà phải chuyển mạnh sang đầu tư mới. Hoạt động đầu tư của SCIC vẫn phải hướng tới hiệu quả, nhưng đồng thời tập trung vào các ngành, lĩnh vực chiến lược của quốc gia, nơi khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện hoặc chưa sẵn sàng tham gia.

Cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả

Nghị quyết 79 cũng xác định rõ SCIC cần tập trung đầu tư vào các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời nghiên cứu tham gia thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế.

Một định hướng quan trọng khác là vai trò quốc tế của SCIC. Ông Tuấn cho biết, SCIC đang nghiên cứu kinh nghiệm của nhiều quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới như Singapore, Trung Quốc, Malaysia, Indonesia. Trong đó, mô hình mà SCIC hướng tới là Temasek của Singapore - một quỹ đầu tư quốc gia hoạt động theo nguyên tắc thị trường, đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, tập trung gia tăng giá trị tài sản quốc gia.

Theo ông Tuấn, nếu SCIC thực sự được định vị là quỹ đầu tư quốc gia , thì cách đánh giá hiệu quả cũng cần thay đổi. Việc chỉ đánh giá dựa trên doanh thu, lợi nhuận hàng năm sẽ không còn phù hợp, mà cần xem xét trên cơ sở gia tăng giá trị tài sản ròng, tương tự như cách các quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới đang áp dụng.

“Trong thời gian tới, mong muốn của SCIC là từng bước tiệm cận mô hình Temasek, với chiến lược, chương trình hành động rõ ràng, phù hợp với yêu cầu phát triển mới của kinh tế nhà nước và kỳ vọng của Đảng, Nhà nước,” ông Tuấn nhấn mạnh.

Về định hướng SCIC phát triển theo mô hình quỹ đầu tư quốc gia, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, việc xác định tiệm cận mô hình Temasek của Singapore là hướng đi hợp lý.

"Nhà nước đi trước, đầu tư vào những lĩnh vực nền tảng, rủi ro cao, cần vốn lớn và tầm nhìn dài hạn để tạo thị trường, tạo năng lực ban đầu. Khi thị trường đã hình thành, khu vực tư nhân đủ năng lực tham gia, Nhà nước có thể từng bước rút vai trò đầu tư trực tiếp, chuyển sang vai trò kiến tạo và giám sát", bà Lan nói và cho rằng, đặc biệt trong khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần những “đầu tàu” đủ mạnh về vốn, nhân lực và độ tin cậy để dẫn dắt đầu tư dài hạn, điều mà chỉ các tổ chức đầu tư chiến lược của Nhà nước mới có thể đảm đương ở giai đoạn đầu.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng nhấn mạnh, tinh thần cốt lõi ở đây không phải là khu vực nào thắng - khu vực nào thua, mà là cả nền kinh tế cùng mạnh lên. Kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân cần được đặt trong quan hệ cộng hưởng, bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu cuối cùng, một nền kinh tế Việt Nam tự chủ, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững.