Thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế?

Thu nhập trên 28,6 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế

Lần đầu tiên sau nhiều thập niên có hiệu lực, người đóng thuế được trừ chi phí y tế , giáo dục . Nghị định 253/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, người làm công ăn lương từ năm 2026 sẽ được khấu trừ thêm chi phí y tế và giáo dục , đào tạo với tổng mức tối đa 47 triệu đồng mỗi năm.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Cụ thể, người nộp thuế được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm đối với các khoản chi khám chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục được bảo hiểm y tế chi trả. Đồng thời, các khoản chi cho giáo dục , đào tạo tại các cơ sở giáo dục trong nước cũng được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm, bao gồm học phí từ bậc mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp và các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn theo quy định.

Cũng từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh đối với bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng. Bộ Tài chính tính toán, một người nộp thuế có một người phụ thuộc và được hưởng đầy đủ các khoản giảm trừ sẽ được khấu trừ tổng cộng 307,4 triệu đồng mỗi năm. Khoản này bao gồm 186 triệu đồng giảm trừ cho bản thân, 74,4 triệu đồng giảm trừ cho một người phụ thuộc, 23 triệu đồng chi phí y tế và 24 triệu đồng chi phí giáo dục , đào tạo. Với mức giảm trừ trên, người lao động có một người phụ thuộc chỉ bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế khi thu nhập sau các khoản bảo hiểm bắt buộc vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng.

Nghị định mới cũng nâng hàng loạt khoản được miễn hoặc giảm trước khi tính thuế như tiền ăn giữa ca, ăn trưa do doanh nghiệp chi cho người lao động chỉ tính vào thu nhập chịu thuế nếu vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng, thay vì mức 730.000 đồng/tháng như trước đây. Trường hợp doanh nghiệp trực tiếp tổ chức bữa ăn, mua suất ăn hoặc phát phiếu ăn cho người lao động thì toàn bộ khoản này không tính vào thu nhập chịu thuế.

Ngoài ra, quy định mới bổ sung việc không tính thuế đối với phần trợ cấp thôi việc, mất việc vượt mức nếu được quy định trong quy chế nội bộ của doanh nghiệp. Tiền lương, tiền công trả cho những ngày nghỉ phép chưa sử dụng cũng được miễn thuế thu nhập cá nhân. Mức khấu trừ tối đa đối với khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện cũng được nâng từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng mỗi tháng.

TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và công nghệ Hà Nội, đánh giá việc bổ sung các khoản chi y tế , giáo dục , đào tạo vào diện được giảm trừ là một trong những điểm tiến bộ nhất của lần sửa đổi luật thuế. Chỉ tính riêng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế (không có người phụ thuộc) cùng khoản giảm trừ tối đa đối với chi phí y tế và giáo dục đã giúp người nộp thuế được khấu trừ khoảng 233 triệu đồng mỗi năm, tương đương mức thu nhập trên 19,41 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phải nộp thuế. Nếu cộng thêm các khoản được miễn trừ khác như tiền ăn giữa ca hay các khoản hỗ trợ hợp lệ, ngưỡng thu nhập chịu thuế thực tế có thể còn cao hơn. Trong trường hợp người nộp thuế có 2 hay 3 người phụ thuộc thì mức thu nhập chịu thuế sẽ còn cao hơn.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Ngọc Tú cũng lưu ý đây là mức tính trong trường hợp người nộp thuế đáp ứng đầy đủ điều kiện để được hưởng tất cả các khoản giảm trừ. Trên thực tế, việc khấu trừ chi phí y tế , giáo dục , đào tạo phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo quy định. Vì vậy, ngưỡng thu nhập chịu thuế của mỗi cá nhân sẽ khác nhau tùy thuộc vào điều kiện và khoản chi thực tế phát sinh.

"Trần" chi phí y tế , giáo dục còn thấp

Dù chính sách thuế thu nhập cá nhân khi cho trừ chi phí y tế , giáo dục , đào tạo cũng như một số thu nhập được trừ trước khi xác định thu nhập chịu thuế, tuy nhiên theo đánh giá thực tiễn, ông Nguyễn Thái Sơn, chuyên gia về thuế, cho rằng các quy định mới vẫn tồn tại một số giới hạn nhất định khi áp dụng vào bối cảnh chi phí sinh hoạt và dịch vụ y tế , giáo dục ngày càng gia tăng. Đơn cử chi phí y tế , giáo dục , đào tạo khống chế 47 triệu đồng/năm vẫn còn thấp so với chi phí dịch vụ y tế và giáo dục trong thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống dịch vụ tư nhân ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. Khống chế mức trần chưa phản ánh đầy đủ gánh nặng chi phí thực tế của người dân, nhất là các trường hợp có chi phí y tế lớn hoặc kéo dài nhiều năm. Chính vì vậy, ông Nguyễn Thái Sơn kiến nghị nếu được thì nên mở rộng toàn bộ các khoản chi phí y tế , miễn sao người nộp thuế cung cấp đầy đủ chứng từ.

Một trong những quy định còn gây nhiều tranh cãi là ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc. Theo Thông tư 87/2026 của Bộ Tài chính, người nộp thuế được tính giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc nếu người đó không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng/tháng, nâng từ 1 triệu trước đây. Bộ Tài chính lý giải, việc điều chỉnh được xây dựng trên cơ sở tham chiếu chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027 - 2030, với mức thu nhập từ 2,2 - 2,8 triệu đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và đô thị, đồng thời tính đến mức chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 là 2,977 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mức 3 triệu đồng/tháng chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt hiện nay. TS Nguyễn Ngọc Tú lấy làm tiếc khi kiến nghị nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên bằng mức giảm trừ gia cảnh hiện hành là 6,2 triệu đồng/tháng chưa được tiếp thu. Theo ông Tú, việc áp dụng cùng một mức sẽ bảo đảm tính thống nhất và công bằng trong chính sách thuế. Bởi nếu 6,2 triệu đồng được coi là mức chi phí cơ bản của một người thì thu nhập 3 triệu đồng/tháng vẫn khó có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu.

"Việc nâng các ngưỡng thu nhập là phù hợp hơn với biến động kinh tế - xã hội sau nhiều năm không điều chỉnh, góp phần giảm gánh nặng thuế cho một bộ phận người dân. Dù vậy, mức thu nhập dùng để xác định người phụ thuộc vẫn được cho là còn thấp so với thực tế chi tiêu, cần có sự điều chỉnh trong thời gian tới", một chuyên gia thuế nói.

Tương tự, sau 13 năm, ngưỡng thu nhập vãng lai phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân 10% cũng được điều chỉnh từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng mỗi lần chi trả. Theo quy định mới, tổ chức hoặc cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao và các khoản thu nhập khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng phải khấu trừ thuế 10% nếu khoản chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Đối với các khoản chi trả dưới 5 triệu đồng/lần, việc khấu trừ thuế chỉ thực hiện khi cá nhân có yêu cầu. Trường hợp người lao động chỉ có khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ theo tỷ lệ 10% nhưng ước tính tổng thu nhập sau khi giảm trừ gia cảnh chưa đến ngưỡng phải nộp thuế, họ có thể lập cam kết theo mẫu quy định gửi đơn vị chi trả để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế.

Trúng vé số, quà tặng, thừa kế nộp thuế thế nào?

Một điểm đáng chú ý là nâng ngưỡng chịu thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng đối với thu nhập từ trúng thưởng; tiền bản quyền; nhượng quyền thương mại; nhận thừa kế, quà tặng; thu nhập khác.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, giải thích: Thu nhập từ trúng thưởng sẽ được tính thuế trên phần vượt của 20 triệu đồng tiền trúng thưởng. Ví dụ, một cá nhân trúng thưởng xổ số 50 triệu đồng, trước đây tiền thuế nộp là 4 triệu đồng (50 triệu đồng - 10 triệu đồng x 10%), số tiền nhận là 46 triệu đồng. Còn hiện nay, với số tiền trúng 50 triệu đồng, số tiền thuế nộp là 3 triệu đồng (50 triệu đồng - 20 triệu đồng x 10%), số tiền nhận là 47 triệu đồng. Do đó, việc nâng ngưỡng chịu thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng khiến số thuế phải nộp giảm đi.

Tương tự, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng vượt trên 20 triệu đồng có thuế suất là 10%, theo từng lần phát sinh. Việc xác định thu nhập tính thuế đối với các loại tài sản nhận thừa kế, quà tặng phải bảo đảm phù hợp với giá giao dịch thông thường trên thị trường của tài sản cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh thu nhập.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm tổ chức, cá nhân tặng cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thừa kế, quà tặng. Nghị định quy định rõ, đối với nhận thừa kế, quà tặng là chứng khoán niêm yết thì giá trị được căn cứ vào giá tham chiếu trên Sở Giao dịch chứng khoán. Đối với chứng khoán không thuộc trường hợp trên thì giá trị căn cứ vào giá trị sổ sách kế toán của công ty phát hành tại thời điểm lập báo cáo tài chính gần nhất theo quy định của pháp luật về kế toán.

Nếu thừa kế, quà tặng là phần vốn trong các tổ chức, cơ sở kinh doanh, thu nhập tính thuế được xác định căn cứ vào giá trị sổ sách kế toán tại thời điểm gần nhất trước thời điểm đăng ký quyền sở hữu phần vốn góp.

Đối với nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản, thu nhập tính thuế được tính như sau: Giá đất được xác định căn cứ theo bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất (nếu có) theo quy định của pháp luật về đất đai tại thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu bất động sản.

Ông Lê Văn Tuấn lưu ý người nộp thuế tại Nghị định 253 có 2 thay đổi quan trọng trong quan điểm tiếp cận về thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Thứ nhất, tiền thù lao nhận được từ cung cấp dịch vụ cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế được xác định thuộc nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công, thay vì được xem như thu nhập từ hoạt động kinh doanh độc lập như trước đây.

Thứ hai, quy định chỉ liệt kê một số loại thu nhập không thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay. Khi đó, các khoản thu nhập còn lại mà chưa thực hiện khấu trừ thuế và nộp thay, sẽ phải tự kê khai và nộp thuế với cơ quan thuế. Ví dụ như thu nhập từ dịch vụ tự do, do tổ chức hoặc cá nhân tại VN hay nước ngoài (không đăng ký thuế tại VN) chi trả, nhưng chưa thực hiện khấu trừ thuế thì phải trực tiếp kê khai và nộp thuế với cơ quan thuế.

"Việc không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ các khoản thu nhập phát sinh có thể bị xem xét là hành vi vi phạm nghĩa vụ thuế. Tùy mức độ có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, bao gồm cả các trường hợp liên quan đến hành vi trốn thuế", ông Lê Văn Tuấn lưu ý.