Nhu cầu gần 1 triệu căn
Theo ông Võ Khắc Thái, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, qua khảo sát bước đầu của liên đoàn với công nhân, người lao động thì có khoảng 33.520 trường hợp có nhu cầu tiếp cận nhà ở. Trong đó, 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua. Điều này cho thấy phần lớn người lao động không chỉ cần chỗ ở tạm thời mà đang có nhu cầu ổn định cuộc sống lâu dài, gắn bó với TP. Đây là tín hiệu cho thấy yêu cầu phát triển nhà ở cho công nhân không chỉ mang tính trước mắt mà cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển nguồn nhân lực lâu dài. Thực tiễn cho thấy phần lớn công nhân, người lao động đang sinh sống trong các khu nhà trọ có diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt hạn chế. Nhiều nơi chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về vệ sinh môi trường, PCCC, an ninh trật tự, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu đời sống lâu dài của người lao động. Nếu không giải quyết căn cơ bài toán nhà ở cho công nhân sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, năng suất lao động, sự ổn định nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của TP.
TP.HCM sẽ đẩy mạnh làm nhà ở xã hội, nhà cho thuê
ẢNH: ĐÌNH SƠN
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho biết đến năm 2030, nhu cầu về nhà ở xã hội (NƠXH) trên địa bàn TP.HCM là gần 1 triệu căn, nhưng TP mới đáp ứng được gần 200.000 căn. Nhà lưu trú công nhân chỉ giải quyết được khoảng 25% nhu cầu, phần còn lại phải đi thuê trong những khu nhà trọ không an toàn. "Nhu cầu nhà ở cho thuê cực kỳ lớn, nên giải quyết nhà cho thuê là đúng", ông Châu nhấn mạnh. Tuy nhiên, để khuyến khích doanh nghiệp tham gia làm NƠXH, nhà ở cho thuê, cần miễn tiền sử dụng đất , miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất mà doanh nghiệp tự tạo lập trong cả vòng đời của dự án. Khấu trừ thỏa đáng chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để tạo lập quỹ đất thực hiện dự án. Đồng thời, chỉ nên quy định nộp 30% thuế suất thuế VAT và thuế thu nhập doanh nghiệp... Mặt khác, dự án nhà ở cho thuê phải thực hiện trong thời hạn tối thiểu 20 năm thì mới được hưởng các chính sách ưu đãi.
Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Khải Quốc Bình thông tin hiện TP đang quản lý hơn 13.600 căn hộ, phòng cho thuê và khoảng 41.000 chỗ ở sinh viên. Tỷ lệ khai thác gần như tuyệt đối, cho thấy nhu cầu thực tế rất lớn, rất cấp thiết. Dù vậy, khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán tài chính khi đầu tư nhà ở cho thuê có thời gian thu hồi vốn rất dài, thường từ 20 - 30 năm, trong khi doanh nghiệp phải tiếp cận nguồn vốn thương mại với lãi suất cao, chưa có gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở cho thuê. Cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, hỗ trợ đầu tư hạ tầng cũng còn hạn chế. Ngoài ra, quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở cho thuê gần khu công nghiệp, khu vực tập trung việc làm vẫn còn thiếu, nhiều quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng hiệu quả nhưng việc chuyển đổi công năng còn gặp vướng mắc pháp lý.
Nhà cho thuê sẽ được đưa vào "luồng xanh"
Trước thực trạng trên, ông Khải Quốc Bình cho biết TP xác định sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mạnh, quyết liệt và mang tính đột phá. Đầu tiên là tiếp tục rà soát toàn bộ quỹ đất công , quỹ đất do nhà nước trực tiếp quản lý để ưu tiên phát triển NƠXH và nhà ở cho thuê. Chuyển đổi các quỹ nhà tái định cư sử dụng chưa hiệu quả sang nhà ở cho thuê, khai thác các mặt bằng, trụ sở dôi dư; ưu tiên bố trí quỹ đất gần khu công nghiệp, tuyến giao thông công cộng và khu vực tập trung lao động để làm nhà ở cho thuê. TP sẽ mở rộng cơ chế hỗ trợ tài chính cho nhà đầu tư khi nâng mức vay được hỗ trợ lãi suất từ 200 tỉ đồng lên 300 tỉ đồng/dự án, với lãi suất ưu đãi trong vòng 7 năm. Hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, giảm giá thuê cho người lao động có nhu cầu thuê nhà. TP cũng đang nghiên cứu mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa lâu dài cho phát triển nhà ở cho thuê.
Cũng theo ông Khải Quốc Bình, TP tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo tinh thần rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ; thực hiện cơ chế "luồng xanh", "luồng ưu tiên"; xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý của từng cơ quan. Quan điểm của TP là vướng ở đâu thì xử lý ngay ở đó, khó khăn thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động giải quyết, không để kéo dài, không để đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời giao rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành trong triển khai. TP xác định phát triển nhà lưu trú công nhân không chỉ là nhiệm vụ về nhà ở mà còn là giải pháp giữ chân lực lượng lao động, ổn định sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của TP.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho hay TP.HCM đang trình Quốc hội cơ chế đột phá về đô thị đặc biệt nên hy vọng TP sẽ đưa nhà ở cho thuê vào nghị quyết, quy hoạch dành quỹ đất cho NƠXH và nhà ở cho thuê. Ngoài ra, TP cần thỏa thuận với chủ đầu tư NƠXH dành 10 - 20% làm nhà cho thuê; sử dụng ngân sách đầu tư phát triển nhà cho thuê. "Hiện nay TP có 66 khu công nghiệp, với nhu cầu lên đến hơn 900.000 căn nhà, nhưng nhà lưu trú không nhiều. Nên cần đẩy mạnh nhà cho thuê, nhà lưu trú ở các khu công nghiệp. Có chính sách để thúc đẩy người dân tham gia xây dựng nhà ở cho thuê. Đặc biệt, nên rà soát tài sản công, nhà đất công, nhà tái định cư để trống chuyển đổi sang nhà cho thuê nhằm tránh lãng phí", ông Sinh gợi ý.
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhận định dù mới chỉ đáp ứng được gần 30% nhu cầu NƠXH, nhà ở cho thuê, nhưng đây vẫn là tín hiệu rất mừng khi có nhiều doanh nghiệp đăng ký tham gia chương trình và sẽ còn nhiều doanh nghiệp đăng ký. Do vậy, TP.HCM đặt kỳ vọng sẽ hoàn thành sớm hơn chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về nhà ở cho thuê. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, ông Nguyễn Văn Được chỉ đạo đối với quỹ đất dành cho NƠXH và nhà cho thuê mà doanh nghiệp tự tạo và quỹ đất của nhà nước cần phải tạo "luồng xanh" thủ tục. TP sẽ tạo điều kiện điều chỉnh về quy hoạch chuyển từ đất nông nghiệp, đất sản xuất kinh doanh, đất nhà xưởng di dời để chuyển mục đích sang làm NƠXH, nhà ở cho thuê. TP cũng sẽ bố trí quỹ đất trong tổng thể quy hoạch của TP.HCM để làm NƠXH, nhà ở cho thuê.
"Làm NƠXH, nhà ở cho thuê biên lợi nhuận chỉ 10%. Do đó T.Ư cần có chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất trong một chu kỳ nào đó cho nhà ở cho thuê, miễn giảm lãi suất để kéo nguồn lực tư nhân vì vốn ngân sách đầu tư công còn chưa đủ. Đồng thời, sớm ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn nhà ở cho thuê để người dân tham gia...", Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phát biểu.