Về định hướng đến năm 2050, đối với hệ thống đường sắt hiện có, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu từng bước cải tạo, nâng cấp, hiện đại hóa để nâng cao năng lực khai thác, đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa; hoàn thiện kết nối tại các đầu mối đường sắt; duy trì và phát triển các tuyến nhánh kết nối cảng biển; tiếp tục mở rộng các ga gắn với đường sắt chuyên dùng và đường sắt địa phương.
Đến 2050, Việt Nam sẽ có thêm 16 tuyến đường sắt mới và 2 siêu đường sắt tốc độ cao
ẢNH: AI
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu chuyển đổi công năng một số tuyến hoặc đoạn tuyến đường sắt hiện có, giao địa phương quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả hơn.
Đối với các tuyến xây dựng mới, việc đầu tư sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp với nhu cầu vận tải và khả năng huy động nguồn lực, bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Cụ thể, đối với mạng lưới đường sắt hiện có gồm 7 tuyến với tổng chiều dài khoảng 2.510 km, ngành giao thông sẽ tập trung cải tạo, nâng cấp 6 tuyến trọng điểm trong giai đoạn trước và sau năm 2030, chủ yếu thuộc các trục kết nối Hà Nội đi TP.HCM, Lào Cai, Hải Phòng, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh. Riêng tuyến Kép - Lưu Xá dài 56 km sẽ được hoàn thiện sau năm 2030.
Song song với việc nâng cấp, quy hoạch mở ra bước ngoặt lớn với 16 tuyến đường sắt mới khổ tiêu chuẩn 1.435 mm. Trong đó, 10 tuyến được ưu tiên triển khai trong giai đoạn trước và sau năm 2030, trải đều từ Bắc vào Nam với các hành lang kinh tế trọng điểm như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau hay Tháp Chàm - Đà Lạt. 6 tuyến còn lại, bao gồm tuyến đường sắt kết nối khu vực Tây Nguyên dài 555 km và các tuyến vành đai, kết nối cửa khẩu, sẽ tiếp tục được đầu tư sau năm 2030.
Đặc biệt, điểm nhấn đột phá của quy hoạch nằm ở 2 tuyến đường sắt tốc độ cao. Trong đó, tuyến Hà Nội - Quảng Ninh được ưu tiên triển khai sớm trước năm 2030, còn siêu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài 1.541 km sẽ được chia làm hai giai đoạn đầu tư trước và sau năm 2030, hứa hẹn thay đổi hoàn toàn diện mạo giao thông Việt Nam trong tương lai.
Tính sơ bộ, từ nay đến 2050, Việt Nam sẽ có thêm 2.460 km đường sắt mới khổ tiêu chuẩn và khoảng 1.661 km đường sắt tốc độ cao.