Vẫn tranh cãi về 'đạp lút ga' khi kiểm định

Vì sao Cục Đăng kiểm bác kiến nghị sửa đổi kiểm định khí thải ?

Theo Cục Đăng kiểm VN, phương pháp đo khí thải bằng gia tốc tự do thực tế đã được triển khai từ năm 1999. Tuy nhiên, trước đây do tiêu chuẩn khí thải áp dụng còn thấp (mức 1, mức 2), thời gian đạp bàn đạp ga để tăng tốc được quy định dài hơn, khoảng 2 - 5 giây. Đồng thời, tốc độ vòng quay động cơ chỉ được lấy trong khoảng 90% tốc độ công suất lớn nhất. Theo Cục, cách kiểm tra này chưa phản ánh đầy đủ mức độ phát thải thực tế của phương tiện nên hiệu quả kiểm định khí thải và đóng góp cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế. Từ ngày 1.3, việc kiểm định vẫn áp dụng phương pháp gia tốc tự do nhưng thời gian đạp ga được rút ngắn xuống dưới 1 giây, nhằm đưa động cơ tăng tốc nhanh từ tốc độ không tải lên tốc độ vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất.

Dù vậy, trên các diễn đàn mạng xã hội vẫn có nhiều luồng ý kiến trái chiều, trong đó có cả những thông tin gây xôn xao như: Cơ sở đăng kiểm kiểm định khí thải xe diesel đạp lút ga gây hỏng máy, gãy tay biên xe, thậm chí có cả những video về việc đo khí thải gây cháy xe ngay tại cơ sở đăng kiểm...

Ảnh: Quang Thuần

Phản hồi, Cục Đăng kiểm khẳng định đây là những thông tin chưa được kiểm chứng nhưng lại đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền khiến người dân, chủ xe hoang mang, lo lắng. Nhiều người phản ứng về quy định mới, số khác lo ngại không dám đưa xe đi kiểm định vì sợ hỏng xe.

Cục Đăng kiểm cho biết đã xác minh các đoạn video, hình ảnh đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội, cho thấy thông tin sai sự thật. Các hình ảnh, video được cắt ghép, ngụy tạo, thậm chí là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng lại được chia sẻ với tốc độ chóng mặt, đi kèm nhiều bình luận tiêu cực, mang tính quy chụp về việc các cơ sở đăng kiểm kiểm tra khí thải như "phá xe".

Ông Nguyễn Tô An, Cục phó Cục Đăng kiểm VN, nhấn mạnh những ý kiến cho rằng quy trình kiểm tra khí thải "đạp hết ga" hiện nay sẽ gây hư hỏng cho động cơ diesel, nhất là với xe cũ, là không đúng. Khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất, nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.

Cục Đăng kiểm chỉ rõ khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp. Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp…, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải.

Cũng theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm VN, quy trình kiểm định khí thải mới đã được xây dựng dựa trên quy chuẩn thế giới và khẳng định quy chuẩn đúng, đã được nghiên cứu kỹ.

Ảnh: Quang Thuần

Đạp lút ga có gây nguy cơ hư hỏng xe?

Trước đó, kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô VN cho rằng khi đạp ga đến hết hành trình bàn đạp, lượng nhiên liệu sẽ được bơm, phun vào buồng đốt lớn nhất, pít tông và các bộ phận, chi tiết động của động cơ phải di chuyển, làm việc với tốc độ lớn nhất, áp suất và nhiệt độ buồng đốt tăng cực đại, dầu bôi trơn có thể không kịp bôi trơn đến hết các phần của mỗi chi tiết, bộ phận bắt buộc phải bôi trơn. Trạng thái này ít nhất gây giảm tuổi thọ động cơ, nguy cơ gây hư hỏng một số bộ phận, như cháy, vỡ bạc biên, vỡ thành vách thân (block) máy... Bên cạnh đó, theo kiến nghị, quy trình kiểm tra khí thải hiện nay gây lãng phí tiêu hao nhiên liệu khi đạp ga đến hết hành trình bàn đạp; thời gian kiểm định mỗi xe tăng lên; lượng khói, khí thải lớn, làm tăng ô nhiễm môi trường nói chung và gây độc hại cho chính các đăng kiểm viên, cán bộ, nhân viên cơ sở đăng kiểm và các lái xe đang chờ kiểm định. Như vậy kiểm định khí thải nhưng lại làm tăng phát thải không khí.

Trong khi đó, Cục Đăng kiểm thông tin: Trong khoảng 3 tuần triển khai, nhiều cơ sở đăng kiểm đã phải từ chối kiểm định ngay từ bước kiểm tra ban đầu do phát hiện phương tiện không bảo đảm an toàn kỹ thuật. Các dấu hiệu phổ biến gồm: xe chảy dầu, động cơ hoạt động không ổn định, có tiếng gõ lạ, khi đạp ga xuất hiện khói trắng, khói xanh, khói đen hoặc hệ thống dầu bôi trơn, nước làm mát, quạt làm mát không bảo đảm. Trong những trường hợp này, cơ sở đăng kiểm buộc phải đề nghị chủ phương tiện đưa xe đi bảo dưỡng chuyên sâu. Thậm chí có xe phải tháo dỡ gần như toàn bộ động cơ để vệ sinh, sửa chữa, sau đó quay lại kiểm định mới đạt yêu cầu.

Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, với các phương tiện được chăm sóc và bảo dưỡng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, dù xe đã sử dụng nhiều năm vẫn có thể dễ dàng vượt qua kiểm định. Ngược lại, nếu không quan tâm bảo dưỡng, ngay cả xe mới sử dụng vài năm cũng có thể không đạt tiêu chuẩn khí thải.

Ở góc độ người sử dụng xe, ông Nguyễn Tâm Hoàng (55 tuổi, ngụ P.Xóm Chiếu, TP.HCM) chia sẻ: "Tôi có chiếc xe động cơ diesel sắp tới ngày đăng kiểm nên rất quan tâm đến các quy định mới. Hiện nay tôi thấy nhiều người lo lắng bất an khi chiếc xe của mình bị đạp lút ga trong vòng 1 giây. Có thể xe không bị hư hỏng ngay lập tức, nhưng cảm giác xót dạ của chủ xe là không thể phủ nhận. Xe là tài sản đồng thời cũng là bạn đường, tôi và nhiều người khác chăm sóc xe rất cẩn thận, đạp ga cũng hết sức nhẹ nhàng, chưa bao giờ dùng toàn lực nhấn lút bàn đạp. Chính vì vậy, tôi mong chờ một sự lắng nghe để điều chỉnh từ phía cơ quan quản lý đăng kiểm".