Vì sao VinFast được 'chọn mặt gửi vàng' cho gói thầu 260 tỉ chuyển đổi xanh?

Đáp ứng những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.Hà Nội vừa ban hành Quyết định chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói EQ- 01: Xe buýt và hệ thống thiết bị bảo dưỡng, sửa chữa và trạm sạc - thuộc Dự án Tăng cường giao thông đô thị bền vững cho tuyến đường sắt số 3 Hà Nội (Trôi - Nhổn - ga Hà Nội - Hoàng Mai).

ẢNH: V.G

Gói thầu có giá trị 259,7 tỉ đồng được tài trợ bởi vốn vay từ ADB. Hình thức lựa chọn là đấu thầu cạnh tranh quốc tế, với mục tiêu nhằm thúc đẩy phát triển giao thông công cộng thân thiện với môi trường, thông qua mô hình vận tải đa phương tiện. Trong đó, các tuyến buýt gom đóng vai trò kết nối và hỗ trợ vận hành tuyến metro số 3.

Gói thầu bao gồm việc cung cấp 53 xe buýt điện cỡ trung tích hợp hệ thống giao thông thông minh (ITS), 27 trụ sạc và các thiết bị đi kèm, với thời gian hoàn thành là 8 tháng.

Để vượt qua vòng xét chọn, doanh nghiệp tham gia thầu phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí khắt khe từ phía ADB về năng lực như: Có kinh nghiệm triển khai các hợp đồng có giá trị 8 triệu USD; doanh thu bình quân hàng năm tối thiểu 20 triệu USD… Ngoài ra, doanh nghiệp tham gia đấu thầu phải có dòng tiền ổn định để tiếp cận tài sản lưu động, hạn mức tín dụng và các nguồn tài chính khác.

Kết quả công bố cho thấy, liên danh ba doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã vượt qua một doanh nghiệp nước ngoài để chính thức trúng thầu. Trong đó, riêng gói thầu của VinFast đã có giá trị gần 248 tỉ đồng, phần còn lại thuộc về 2 công ty chuyên về sản xuất và phân phối thiết bị, phần mềm trong nước.

Ảnh: VF

Khẳng định năng lực quốc tế của doanh nghiệp Việt

Một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực giao thông nhìn nhận: Thông tin VinFast trúng gói thầu do ADB tài trợ là tín hiệu tích cực với doanh nghiệp Việt. Trước đây, với các gói thầu quốc tế, lợi thế thường nghiêng về các nhà thầu nước ngoài hay các doanh nghiệp nhà nước lớn.

"Việc một liên danh nhà thầu tư nhân trong nước do VinFast đứng đầu trúng gói thầu ODA do tổ chức nước ngoài tài trợ cho thấy năng lực của khối doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã đủ sức tham gia những dự án phức tạp, tiêu chuẩn cao", chuyên gia này nói.

Đồng quan điểm, ông Trần Đặng Anh Minh, chuyên gia có hơn 20 năm trong lĩnh vực đầu tư quốc tế khẳng định, điều kiện cho vay của các tổ chức tài chính như ADB là vô cùng chặt chẽ. Không chỉ dừng ở hồ sơ tài chính lành mạnh và năng lực sản xuất, ADB còn đòi hỏi kinh nghiệm triển khai trong những lĩnh vực ưu tiên như bảo vệ môi trường, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phù hợp với Chiến lược 2030 và danh mục ưu tiên của họ.

Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp muốn tiếp cận dự án do ADB tài trợ không thể chỉ "làm ăn hiệu quả" theo nghĩa thông thường, mà phải cho thấy được mô hình kinh doanh gắn với mục tiêu phát triển bền vững, có hệ thống quản trị môi trường - xã hội đạt chuẩn quốc tế và khả năng thực thi các dự án quy mô, tác động rộng ở tầm quốc gia.

"Vì thế, việc trúng thầu của VinFast không chỉ thể hiện năng lực cung ứng xe điện cho một gói thầu, mà là năng lực chuẩn quốc tế, có thể cạnh tranh, thậm chí vượt qua nhiều doanh nghiệp nước ngoài của thương hiệu Việt", ông Trần Đặng Anh Minh nhìn nhận.

PGS-TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu GTVT Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức (TP.HCM) thông tin: Việt Nam hiện nằm trong top 4 quốc gia dẫn đầu về chuyển đổi giao thông điện tại ASEAN, cùng Singapore, Thái Lan và Indonesia.

Có được vị trí này, động lực đầu tiên đến từ việc Chính phủ Việt Nam là một trong số ít chính phủ ở ASEAN cam kết giảm phát thải ròng về 0 vào 2050. Đồng thời ban hành hàng loạt chính sách khuyến khích chuyển đổi năng lượng trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Tuy nhiên, lợi thế lớn nhất, cũng là yếu tố quyết định là Việt Nam tự chủ trong việc sản xuất ô tô điện, trong đó VinFast là doanh nghiệp đi đầu - vừa sản xuất, vừa phân phối từ ô tô điện cá nhân tới xe máy điện, hình thành hệ thống Xanh SM… Nhờ vậy, chỉ trong một thời gian rất ngắn đã, hàng vạn xe điện đã được vào vận hành, bắt đầu từ các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, rồi nhanh chóng lan sang các tỉnh, thành khác. Đây là một lợi thế bởi ở nước ngoài rất ít taxi điện.

PGS-TS Vũ Anh Tuấn đánh giá VinFast là một trong những tập đoàn tư nhân đi tiên phong trong chuyển đổi giao thông xanh . Họ vừa có năng lực sản xuất xe, vừa sản xuất được pin, mà pin chính là trái tim của phương tiện điện, chiếm tới 45 - 55% giá thành của phương tiện điện. Chủ động giúp giá xe điện tại Việt Nam được duy trì mức hợp lý, nhiều đối tượng người dân dễ dàng tiếp cận. 

Ngoài ra, VinFast còn đi đầu phát triển mạng lưới trạm sạc, phủ khắp các tỉnh thành. Tài xế sử dụng xe điện tiện lợi, có thể dễ dàng biết rõ khu vực trạm sạc ở đâu thông qua ứng dụng trên xe, thanh toán cũng qua online, rất tiện lợi. Đó là một trong những yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất thúc đẩy người dân Việt Nam chuyển đổi sang sử dụng xe điện.

"Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới các giải pháp mạnh mẽ để bảo vệ môi trường, sự xuất hiện của các doanh nghiệp có năng lực, tầm vóc như VinFast là lợi thế rất lớn. Những doanh nghiệp như VinFast sẽ là nhân tố quan trọng tạo động lực cho quá trình chuyển đổi xanh, không chỉ ở Việt Nam mà còn tại nhiều nơi VinFast đang hiện diện", PGS-TS Vũ Anh Tuấn đánh giá.