Zhang, một shipper tại miền Trung Trung Quốc từng được mệnh danh là “nhân viên chăm chỉ nhất” sau khi tiết lộ phải làm việc 17 tiếng/ngày, hoàn thành 4 đơn giao hàng/giờ và chỉ kịp ăn ngày 1 bữa.
Lịch trình làm việc dày đặc được trích từ báo cáo điều tra dịch tễ học của huyện Định Tương, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc hồi năm 2022. Zhang đã tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc COVID-19 nên phải báo cáo lại mọi hoạt động di chuyển của mình. Những người tiếp xúc với Zhang theo đó sẽ bị truy vết và buộc cách ly tại nhà.
Cụ thể, vào ngày 2/11, công nhân họ Zhang bắt đầu làm việc lúc 6:20 sáng và kết thúc lúc 10:53 tối. Anh đã hoàn thành 65 đơn hàng, chỉ có 10 phút để ăn cơm và vội vàng thực hiện lần test COVID-19 trong ngày, theo Red Star News.
Zhang cho biết ngày mệt mỏi đó chỉ là một trong vô số những ngày “bình thường” khác, sau 3 năm gắn bó với ngành giao hàng.
“Tôi không có thời gian ăn. Tôi muốn giao nhiều đơn hàng nhất có thể để kiếm thêm tiền. Nếu ăn trưa, tôi sẽ lãng phí một giờ đồng hồ đó. Tôi không muốn đang ăn, song phải vội vã đi ship hàng. Khách muốn nhận đồ nhanh chóng, trong khi tôi lại không đáp ứng được”, anh nói thêm.
Theo SCMP, Zhang chỉ kiếm được 0,48 USD, tức gần 12 nghìn đồng cho mỗi lần giao hàng. Mỗi tháng, tổng số hàng anh thanh niên này giao được ước chừng 1.500 đơn. Tâm sự với Red Star News , nhân viên giao hàng cho biết anh vừa mới cưới vợ và sắp lên chức bố.
“Tôi mong mình có thể kiếm thêm tiền mua sữa cho con. Tôi không muốn bố mẹ mình phải làm việc vất vả nữa”, anh nói.
Theo quản lý của Zhang, trong số các nhân viên giao hàng, Zhang nằm trong top 4 người làm việc năng suất nhất.
“Mỗi nhân viên giao hàng của chúng tôi đều gửi tới 60-70 đơn hàng một ngày. Việc Zhang bận đến nỗi không có thời gian ăn là chuyện bình thường”, người quản lý nói, đồng thời cho biết thành tích giao đồ ăn của Zhang đã khiến anh trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội.
“Đọc tin này, tôi chỉ muốn khóc. Đây chính là cuộc sống của những người dưới đáy xã hội”, một người dùng Weibo chia sẻ. “Nhưng anh ơi, anh phải ăn cơm thường xuyên, nếu không sẽ đau dạ dày. Anh có vợ và con rồi nên phải chú ý giữ gìn sức khỏe nhé”.
Được biết các shipper Trung Quốc phải chịu rất nhiều áp lực. Thông thường, họ sẽ bị phạt nếu không đáp ứng thời hạn giao hàng hoặc có khách hàng khiếu nại.
Đôi khi, những nhân viên này còn bị khách hàng lạm dụng. Dù là người mang bữa cơm đến tận cửa cho hàng triệu gia đình, họ thường xuyên bị từ chối quyền vào thang máy chính, bị bảo vệ xua đuổi hoặc chịu đựng những lời quát tháo từ khách hàng chỉ vì chậm vài phút.
Một video từng lan truyền tại đại lục kể câu chuyện một khách hàng ở tỉnh Sơn Đông không cho một nhân viên giao đồ ăn sử dụng thang máy của tòa nhà, thậm chí còn tức giận ném mì nóng vào người shipper .
"Cô không xứng đáng đi thang máy, leo thang bộ đi", thực khách nói. Đoạn video này sau đó đã được lan truyền rộng rãi và khiến cư dân mạng bức xúc trước thái độ mất lịch sự của vị khách hàng.
Vài năm trở lại đây, hình ảnh những shipper tất bật trên đường phố đã trở nên quen thuộc ở hầu hết các đô thị châu Á. Họ là mắt xích quan trọng của nền kinh tế số, bảo đảm cho thương mại điện tử, giao đồ ăn và dịch vụ theo yêu cầu vận hành trơn tru. Thế nhưng, phía sau tốc độ giao hàng tính bằng phút là rất nhiều áp lực, rủi ro và bất ổn mà giới truyền thông ngày càng phản ánh rõ nét.
Một ví dụ điển hình là ông Xu Hui, một tài xế giao đồ ăn 35 tuổi ở Bắc Kinh-Trung Quốc, thường bắt đầu ca lúc 11h sáng và kết thúc sau 23h30. Người đàn ông này thực hiện gần 50 đơn hàng/ngày, di chuyển gần 100 km nhưng thu nhập chỉ khoảng 7 Nhân dân tệ/đơn, tức chưa đến 1 USD/đơn. Sau khi trừ chi phí xăng xe, bảo dưỡng, điện thoại và ăn uống, phần tiền còn lại đủ trang trải sinh hoạt cơ bản chứ khó tích lũy lâu dài.
Theo một nghiên cứu được Tạp chí An toàn Lao động Trung Quốc công bố, 84% nhân viên giao nhận làm việc hơn 10 giờ/ngày. Trung bình, shipper tại Bắc Kinh làm việc tới 11,4 giờ/ngày và phát sinh rất nhiều vấn đề về sức khoẻ vì hoạt động quá sức. Sixth Tone cho hay, tỷ lệ shipper làm việc trên 10 tiếng/ngày tại Trung Quốc đã tăng từ 36,5% (năm 2018) lên đến 62,6% (năm 2021).
Không chỉ chịu áp lực về công việc, đội ngũ shipper còn gặp rất nhiều rủi ro và nguy hiểm khi làm ca đêm và sáng sớm. Chuyện tài xế vội vàng, muốn tăng năng suất nên vượt đèn đỏ, đi ngược chiều diễn ra rất thường xuyên. Những lái mới thậm chí còn vừa đi vừa sử dụng định vị để dò đường dẫn nên rất dễ gặp tai nạn.
Trước sức ép dư luận, một số nền tảng giao hàng lớn đã triển khai các chương trình bảo hiểm tai nạn, quản lý thời gian làm việc hoặc hỗ trợ nhà ở cho tài xế. Tuy nhiên theo SCMP, các biện pháp này chỉ bao phủ một phần lực lượng lao động. Cốt lõi vấn đề là địa vị pháp lý của shipper trong nền kinh tế vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Theo: SCMP, WSJ