Đó là chia sẻ từ ông Phạm Văn Quân, Cục phó Cục Công nghiệp (Bộ Công thương ) tại hội thảo: "Mở khóa tăng trưởng - Động lực kinh tế tư nhân ", do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 8.6, tại Hà Nội.
Ông Phạm Văn Quân chia sẻ tại hội thảo
ẢNH: ĐÌNH HUY
Việt Nam thu hút nhiều doanh nghiệp FDI trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của họ khá hạn chế.
Lý giải nguyên nhân thực trạng này, ông Phạm Văn Quân, cho rằng thực tế đang có sự chênh lệch khá lớn về năng lực giữa khu vực kinh tế trong nước và khối FDI; hiệu ứng lan tỏa công nghệ và tri thức quản trị từ khối FDI sang khu vực nội địa thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Doanh nghiệp Việt chật vật để chen chân vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI.
Các tập đoàn đa quốc gia luôn mang theo hệ sinh thái khép kín, ưu tiên sử dụng mạng lưới nhà cung ứng cùng quốc tịch hoặc các đối tác truyền thống đã gắn kết toàn cầu. Doanh nghiệp nội địa vừa phải cạnh tranh lẫn nhau vừa cạnh tranh với doanh nghiệp vệ tinh FDI.
Trong khi đó, khối tư nhân chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nền tảng công nghệ trung bình, thiếu tiềm lực tài chính và nhân lực kỹ thuật cao. Ngoài ra, chính sách thu hút FDI giai đoạn trước đây khá "mở", chủ yếu tập trung ưu đãi thuế, đất đai và tận dụng lao động giá rẻ, nhưng thiếu các ràng buộc pháp lý đủ chặt chẽ về nghĩa vụ chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung ứng bản địa.
Cũng theo ông Phạm Văn Quân, định hướng của T.Ư Đảng về phát triển kinh tế tư nhân trở thành đòn bẩy xây dựng Việt Nam thịnh vượng hướng tới xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo làm đột phá hàng đầu.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo trên, Bộ Công thương đang triển khai các giải pháp thúc đẩy nghiên cứu phát triển (R&D), nhân lực kỹ thuật cao, hạ tầng thử nghiệm - kiểm định, chuyển đổi số trong sản xuất và chuyển đổi xanh trong công nghiệp nhằm chuyển dịch mô hình sản xuất từ gia công, lắp ráp sang từng bước làm chủ công nghệ, vật liệu, linh kiện và năng lực thiết kế.
Bộ Công thương xác định, thu hút đầu tư nước ngoài rất quan trọng nhưng phải theo hướng chọn lọc hơn, gắn các ưu đãi, hỗ trợ với tiêu chí và lộ trình phát triển nhà cung cấp trong nước, lan tỏa công nghệ, hình thành trung tâm R&D tại Việt Nam.
3 chiến lược phát triển kinh tế tư nhân
Đại diện lãnh đạo Cục Công nghiệp cho rằng, dịch chuyển từ thuần gia công, lắp ráp sang các công đoạn thượng nguồn có giá trị gia tăng cao là con đường tất yếu để xây dựng một nền công nghiệp độc lập, tự chủ, tự cường như định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước.
Các chuyên gia, khách mời tham gia chia sẻ tại hội thảo
ẢNH: ĐÌNH HUY
Quán triệt sâu sắc mục tiêu chiến lược tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân , Bộ Công thương xác định 3 định hướng chiến lược dài hạn.
Thứ nhất, dịch chuyển mạnh sang khâu thiết kế và làm chủ công nghệ; chuyển trọng tâm từ "thu hút công nghệ FDI" sang "xây dựng năng lực nội sinh".
Theo đó, Bộ Công thương tập trung nguồn lực từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ quốc gia để hỗ trợ kinh phí, kết nối hạ tầng và nhân lực cho các doanh nghiệp tư nhân tập trung vào R&D, mua bán, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và bền vững; nâng cấp và tối ưu hạ tầng kỹ thuật dùng chung (R&D, thử nghiệm, kiểm định) của Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp.
Thứ hai, tạo đột phá trong công nghiệp vật liệu và sản xuất linh kiện cốt lõi. Cho rằng gốc rễ của một nền công nghiệp tự chủ nằm ở năng lực cung ứng vật liệu và linh kiện cốt lõi, ông Quân cho biết, Bộ Công thương sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành liên quan hoàn thiện thể chế (đặc biệt là dự án luật Công nghiệp trọng điểm), xây dựng chiến lược công nghiệp vật liệu, nhằm thu hút, hình thành các dự án quy mô lớn về công nghiệp vật liệu thượng nguồn (như thép chế tạo, vải kỹ thuật cao, hóa chất và hạt nhựa chuyên dụng).
Đồng thời, Bộ Công thương tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước đầu tư chiều sâu, nâng cấp máy móc để sản xuất bằng được các chi tiết, linh kiện cốt lõi có độ chính xác cao cho ngành công nghiệp trọng điểm (năng lượng, điện tử, ô tô và bán dẫn).
Thứ ba, nuôi dưỡng các tập đoàn tư nhân lớn đóng vai trò dẫn dắt chuỗi giá trị. Ông Quân cho rằng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một nền công nghiệp quốc gia không thể mạnh nếu thiếu các doanh nghiệp dẫn dắt có năng lực cạnh tranh vĩ mô để định hướng và kéo theo hệ sinh thái.
Ông Quân nhấn mạnh, theo tinh thần Nghị quyết 68 -NQ/TW, Bộ Công thương sẽ tham mưu Chính phủ các cơ chế khuyến khích, đặt hàng các tập đoàn tư nhân lớn tiên phong đầu tư vào ngành công nghiệp trọng điểm và tham gia các công trình, dự án công nghiệp, năng lượng và hạ tầng quy mô lớn để tạo dung lượng thị trường ban đầu ổn định.
Qua đó, các doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam sẽ nâng dần năng lực sản xuất, tạo hiệu ứng lan tỏa, dẫn dắt và kéo theo hệ sinh thái gồm các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.