Đề xuất loạt cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc về đất đai cho TP.HCM

Bộ Tài chính vừa gửi để Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ đề nghị điều chỉnh xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội điều chỉnh, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM .

Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan quản lý đô thị, tài nguyên và môi trường.

Về chính sách đối với thực hiện hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), Nghị quyết 98 chỉ cho phép sử dụng quỹ đất do Nhà nước quản lý thuộc trường hợp sắp xếp lại, xử lý tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư dự án BT .

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Phạm vi này quá hẹp, trong nhiều trường hợp không đủ quỹ đất để thanh toán, gây chậm trễ trong thực hiện hợp đồng BT. Thủ tục thu hồi, giao đất, cho thuê đất còn rườm rà, kéo dài thời gian thanh toán, phát sinh chi phí và rủi ro pháp lý...

Để giải quyết các vướng mắc, dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung theo hướng: mở rộng phạm vi quỹ đất được sử dụng để thanh toán, bao gồm cả quỹ đất theo hợp đồng BT, đất thuộc diện thu hồi theo luật Đất đai, đất do cơ quan Nhà nước quản lý hoặc kết hợp các loại đất này.

Cạnh đó, cho phép UBND thành phố thu hồi cả khu đất và giao cho thuê đất trực tiếp không qua đấu giá, đấu thầu, nhằm đơn giản hóa thủ tục; bổ sung cơ chế ký kết phụ lục hợp đồng BT để xác định quỹ đất thanh toán, tạo tính linh hoạt trong quá trình thực hiện.

Về nguyên tắc thanh toán, dự thảo Nghị quyết giữ nguyên như quy định tại Nghị quyết 98. Theo đó, việc thanh toán sẽ căn cứ khối lượng công trình BT được nghiệm thu, kiểm toán; giá đất xác định tại thời điểm giao cho thuê đất.

Mở rộng phạm vi các dự án được áp dụng cơ chế chuẩn bị thu hồi đất

Về chính sách đối với việc thu hồi đất và chuẩn bị thu hồi đất của một số dự án tại thành phố, Nghị quyết 98 chỉ cho phép chuẩn bị thu hồi đất đối với một số loại dự án có quy mô rất lớn (từ 300 ha hoặc trên 1.000 hộ bị thu hồi đất trở lên).

ẢNH: N.LONG

Theo Bộ Tài chính, điều này khiến nhiều dự án trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội nhưng quy mô nhỏ hơn hoặc đặc thù (như hạ tầng khu thương mại tự do, cảng biển, trung tâm logistics, dự án bảo tồn di tích đặc biệt...) không thuộc diện áp dụng, dẫn tới chậm trễ trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thẩm quyền và phạm vi thu hồi đất của thành phố bị bỏ hẹp, chưa phù hợp với yêu cầu thu hút các dự án lớn, có tính động lực để phát triển vùng và quốc gia.

Để khắc phục các vướng mắc, dự thảo Nghị quyết bổ sung sửa đổi, bổ sung theo hướng mở rộng phạm vi các dự án được áp dụng cơ chế chuẩn bị thu hồi đất. 

Theo đó, cho phép UBND thành phố thu hồi đất để thực hiện dự án trong khu thương mại tự do và dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, gồm 2 nhóm.

Nhóm 1: dự án đầu tư tại địa bàn đặc biệt khó khăn (cảng hàng không từ 10.000 tỉ đồng trở lên; di tích quốc gia đặc biệt từ 800 tỉ đồng trở lên; bến tàu khách hàng từ 2.000 tỉ đồng trở lên; công trình giao thông kết hợp thương mại, dịch vụ, nhà ở từ 3.000 tỉ đồng trở lên).

Nhóm 2: dự án đầu tư hạ tầng khu thương mại tự do (cảng từ 75.000 tỉ đồng trở lên; trung tâm logistics từ 25.000 tỉ đồng trở lên; khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ từ 20.000 tỉ đồng trở lên).

Đồng thời với việc mở rộng phạm vi, dự thảo nghị quyết sửa đổi, bổ sung tiêu chí quy mô theo hướng chuyển từ quy mô vật lý (đất, hộ dân) sang quy mô vốn đầu tư để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với đặc thù dự án hạ tầng, thương mại tự do, logistics.

Về thẩm quyền và thủ tục, dự thảo nghị quyết bổ sung quy định HĐND thành phố ban hành danh mục dự án để tổ chức chuẩn bị thu hồi đất trước khi tiến hành điều tra, đo đạc, kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, nhưng mở rộng áp dụng cho cả dự án thuộc diện Nhà nước thu hồi đất theo luật Đất đai và các dự án mở rộng (khu thương mại tự do, dự án chiến lược).