"Tuy tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi"
Theo Đề cương, giai đoạn 2024 - 2025, quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của TP.HCM đạt khoảng 100 tỉ USD, dân số thực tế (tính cả người nhập cư chưa đăng ký thường trú) dao động khoảng 10 - 14 triệu người và GRDP bình quân đầu người ở mức gần 7.500 USD/người/năm. Với mục tiêu GRDP dự kiến đến năm 2050 đạt khoảng 1.200 tỉ USD, đồng nghĩa nền kinh tế TP trong 25 năm tới tăng vọt gấp khoảng 12 lần. Về thu nhập bình quân đầu người, đến năm 2030 nếu đạt 14.000 USD thì mức tăng đạt gấp gần 2 lần hiện nay, đến năm 2035 chạm mốc 25.000 USD - gấp gần 3,5 lần, và đến năm 2045 tương đương mức tăng gấp 10 lần hiện nay, đạt 75.000 USD.
TP.HCM đặt tầm nhìn quy hoạch cho 100 năm
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
TS Nguyễn Văn Điển, Trưởng khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị khu vực II, đánh giá: mục tiêu tăng trưởng quy mô kinh tế và thu nhập bình quân đầu người của TP.HCM theo đề án tuy tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi. Cơ sở cho niềm tin này đến từ những lợi thế địa kinh tế, địa chính trị và đặc biệt là bước đột phá về mặt thể chế khi T.Ư đã cho phép TP xây dựng luật Đô thị đặc biệt.
Ông Nguyễn Văn Điển chỉ rõ: TP.HCM hiện đã được phê duyệt đề án khu thương mại tự do, khu logistics thông minh tích hợp, rồi đã hình thành Trung tâm tài chính quốc tế. Đây không chỉ là những "cỗ máy" tạo ra giá trị thặng dư rất cao mà còn là hấp lực hút dòng vốn đầu tư mạnh mẽ từ các nền kinh tế lớn. Trong bối cảnh nhiều nước đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nhân công lao động, già hóa dân số nên nguồn lực sẽ được đẩy về địa chỉ năng động với dân số trẻ, dân số "vàng" như TP.HCM. Các nguồn vốn, nguồn lực từ Singapore, Hồng Kông, Nhật Bản hoặc Mỹ cũng sẽ đổ về đây.
Cùng với đó, TP.HCM với vị thế chiến lược cho phép phát triển mạnh kinh tế biển chất lượng cao tại Cần Giờ , Cái Mép - Thị Vải; kết hợp cùng hạ tầng kết nối giữa đường sắt, đường sắt cao tốc, đường bộ, đường thủy sẽ tạo nên những "hub" kinh tế biển thu hút dân cư, nguồn lực, dòng vốn chất lượng cao. Đây sẽ là một trong những động lực thúc đẩy kinh tế tăng trưởng rất nhanh. Ngoài ra, TP.HCM cũng quy tụ được nguồn kiều hối lớn đổ về mỗi năm, tạo lực đẩy tăng trưởng đầu tư.
"Một lưu ý nữa là đối với những nước đang phát triển và có dư địa phát triển, dân số trẻ cùng tiềm năng thuận lợi thì tốc độ tăng trưởng luôn cao hơn các nước đã phát triển như Nhật Bản hoặc Mỹ. Tốc độ tăng trưởng của các cường quốc trung bình chỉ khoảng 1 - 3%/năm. Nghĩa là giai đoạn các nước phát triển trong 50 năm tới, TP.HCM vẫn hoàn toàn có thể đạt tới mức thu nhập bình quân đầu người vào top đầu của châu Á", TS Nguyễn Văn Điển nói.
Đòi hỏi tư duy vượt giới hạn nhiệm kỳ
TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương TP.HCM, nhận xét việc TP.HCM vừa phê duyệt Đề cương quy hoạch là một bước đi rất đặc biệt, bởi đây không còn là một bản quy hoạch thông thường mà là một chiến lược định vị tương lai của đô thị lớn nhất cả nước. Theo đề cương, TP đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 10%/năm trong suốt giai đoạn 2025 - 2050 và quy mô GRDP đến năm 2050 dự kiến đạt khoảng 1.200 tỉ USD. Nếu đặt trong tương quan quốc tế, mục tiêu GRDP 1.200 tỉ USD là rất tham vọng. Con số này cao gấp nhiều lần quy mô kinh tế hiện nay của TP.HCM và tương đương với GDP của nhiều nền kinh tế phát triển trên thế giới. Điều đó cho thấy TP không còn đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất VN mà đang hướng đến vị thế của một cực tăng trưởng có tầm ảnh hưởng khu vực.
Về tầm nhìn 100 năm, TP.HCM sẽ là siêu đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương , phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, công bằng xã hội và gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa.
(Trích Đề cương quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050,
tầm nhìn 100 năm)
Tuy nhiên, TS Trần Việt Anh cho rằng vấn đề quan trọng không phải là GRDP đạt bao nhiêu mà là chất lượng của GRDP thế nào. Trong quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt trước đó, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 14.800 - 15.400 USD, khu vực dịch vụ chiếm trên 60% GRDP, kinh tế số đóng góp trên 40% GRDP, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp khoảng 60% vào tăng trưởng. Đây mới là những chỉ số phản ánh chất lượng phát triển và năng lực cạnh tranh thực sự của TP.
Điều đặc biệt của quy hoạch lần này là tầm nhìn 100 năm. Trên thế giới, rất ít đô thị xây dựng chiến lược phát triển với khoảng thời gian dài như vậy vì đòi hỏi tư duy vượt ra khỏi giới hạn của các nhiệm kỳ quản lý và các chu kỳ đầu tư thông thường. Theo đề cương mới, TP.HCM được định vị là đầu mối giao thương quốc tế, cửa ngõ kết nối ra biển của quốc gia, vận hành theo mô hình siêu đô thị đa trung tâm với hệ thống hạ tầng hiện đại và quản trị thông minh. Vì thế theo TS Trần Việt Anh, trong tầm nhìn 100 năm, TP.HCM cần xác định ba mục tiêu chiến lược. Thứ nhất, trở thành trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á. Nếu chỉ so với các địa phương trong nước thì tầm nhìn sẽ quá nhỏ. Đối tượng so sánh của TP.HCM phải là các trung tâm như Singapore, Thượng Hải (Trung Quốc) hay Seoul (Hàn Quốc).
Thứ hai, chuyển từ mô hình "thành phố đơn cực" sang "siêu vùng đô thị". Sau khi mở rộng không gian phát triển, phạm vi nghiên cứu quy hoạch TP.HCM đã bao trùm khu vực khoảng 6.772 km2 và liên kết với các địa phương xung quanh như Tây Ninh, TP.Đồng Nai, Đồng Tháp, Lâm Đồng cùng không gian biển liên quan. Đây là cơ sở để hình thành một đại đô thị vùng thay vì chỉ là một đô thị trung tâm như trước đây.
Thứ ba, lấy con người làm trung tâm. Theo quy hoạch hiện hành, dân số thường trú của TP.HCM dự kiến đạt khoảng 11 triệu người vào năm 2030 và khoảng 14,5 triệu người vào năm 2050. Một số kịch bản quy hoạch tổng thể mới còn dự báo quy mô dân số có thể lên tới khoảng 22 triệu người trong dài hạn. Điều đó cho thấy áp lực rất lớn về nhà ở, giao thông, giáo dục, y tế và môi trường sống.
"Tôi cho rằng giá trị lớn nhất của quy hoạch 100 năm không nằm ở mục tiêu GRDP 1.200 tỉ USD hay tăng trưởng hai con số. Những con số đó có thể thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Điều quan trọng hơn là TP.HCM đang bắt đầu trả lời một câu hỏi lớn hơn: Đến cuối thế kỷ 21, TP.HCM muốn được thế giới biết đến như một TP nào? Nếu câu trả lời là một trung tâm tài chính quốc tế , một cực đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á và một đô thị đáng sống của khu vực, thì mọi quy hoạch về hạ tầng, không gian đô thị, giáo dục, khoa học, công nghệ và thu hút nhân tài từ hôm nay đều phải được thiết kế để phục vụ mục tiêu đó. Đó mới là tinh thần cốt lõi của một quy hoạch 100 năm, không phải dự báo tương lai, mà là kiến tạo tương lai", TS Trần Việt Anh kỳ vọng.