Tập đoàn Volkswagen vừa thông báo sẽ cắt giảm tới một nửa số lượng các dòng xe đang kinh doanh nhằm tối ưu hóa chi phí và tăng cường năng lực cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc. Tuy nhiên, gã khổng lồ ô tô Đức vẫn giữ kín câu trả lời về số phận của hàng vạn người lao động - những người vốn đang nơm nớp lo sợ trước viễn cảnh sa thải quy mô lớn và đóng cửa nhà máy.
Kế hoạch này, được đưa ra ngay sau cuộc họp hội đồng quản trị, giống như một sự thừa nhận ngầm rằng bộ máy của công ty đã trở nên quá cồng kềnh, phức tạp. Volkswagen buộc phải thu mình để sinh tồn trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ từ xe động cơ đốt trong sang xe điện (EV) - một làn sóng chuyển đổi vốn đang đảo lộn trật tự của nhiều hãng xe lâu đời và dọn đường cho sự trỗi dậy của các nhà sản xuất Trung Quốc.
“Căng thẳng địa chính trị, chi phí leo thang, chủ yếu do rào cản thuế quan, các quy định pháp lý ngày càng thắt chặt cùng môi trường cạnh tranh toàn cầu gay gắt đã làm trầm trọng thêm những thách thức mà ngành ô tô phải đối mặt trong giai đoạn chuyển dịch sâu rộng này”, Volkswagen nhấn mạnh trong một thông cáo.
Trước đó vài ngày, truyền thông Đức rầm rộ đưa tin Volkswagen đang chuẩn bị cho một kịch bản khắc nghiệt: sa thải 100.000 nhân sự từ nay đến cuối thập kỷ và đóng cửa 4 nhà máy tại châu Âu.
Những biện pháp cắt giảm như vậy vốn là điều tối kỵ đối với văn hóa doanh nghiệp của Volkswagen nói riêng và nền công nghiệp Đức nói chung - nơi luôn ưu tiên những bước chuyển dịch mang tính cuốn chiếu, chậm rãi. Hiện tại, các đại diện công đoàn và các nhà lãnh đạo chính trị từ bang Lower Saxony (Đức) đang nắm giữ đa số ghế trong Hội đồng Giám sát gồm 20 thành viên của công ty và họ đã bắn tín hiệu sẽ không hậu thuẫn cho bất kỳ kế hoạch cắt giảm quá mạnh tay nào.
Tại Neckarsulm (vùng Tây Nam nước Đức), nơi có khoảng 15.000 công nhân đang ngày đêm lắp ráp các dòng xe cho thương hiệu hạng sang Audi của Volkswagen , người dân địa phương lo sợ rằng việc đóng cửa nhà máy sẽ bóp nghẹt nền kinh tế vùng vốn vận hành hoàn toàn xung quanh nhịp sống của các ca kíp nhà máy.
“Nếu Audi chết, mọi thứ ở đây cũng sẽ chết theo”, ông Cayli Halin, 54 tuổi, một nhân viên tại trung tâm kiểm thử của nhà máy chia sẻ.
Hiện vẫn chưa rõ bao nhiêu người trong tổng số 657.000 nhân viên của Volkswagen trên toàn cầu phải mất việc khi công ty thu hẹp quy mô sản xuất. Trong quý I, lợi nhuận của tập đoàn đã lao dốc tới 28%, xuống còn 1,6 tỷ Euro (tương đương 1,8 tỷ USD), đồng thời doanh số bán hàng cũng giảm 2%.
Ngay cả Porsche - công ty con vốn đóng góp tỷ trọng lợi nhuận lớn cho toàn tập đoàn cũng đang phải hứng chịu tổn thất nặng nề từ chính sách áp thuế 25% của Tổng thống Trump đối với ô tô nhập khẩu. Các dòng xe thể thao và xe SUV của Porsche đều được sản xuất tại Đức, sau đó xuất khẩu sang Mỹ - một trong những thị trường cốt lõi của thương hiệu này.
Những rắc rối của Volkswagen là tín hiệu báo động đỏ cho các hãng xe truyền thống thuộc khối phương Tây và Nhật Bản. Ở những mức độ khác nhau, tất cả đều đang phải chật vật thích nghi trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và áp lực cạnh tranh nghẹt thở từ các nhà sản xuất Trung Quốc như BYD hay Geely - cái tên đang tung ra thị trường những chiếc xe ngập tràn công nghệ tiên tiến với mức giá rẻ đến giật mình.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), tính chung tại Liên minh châu Âu (EU) và Anh, tổng doanh số của các hãng xe Trung Quốc trong tháng Năm đã chính thức vượt mặt các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản.
Được tiếp sức bởi các khoản trợ cấp từ chính phủ đại lục, các hãng xe Trung Quốc đã đổ dòng vốn vào canh bạc xe điện từ nhiều năm trước. Khoản đầu tư đón đầu này đã mang lại cho họ lợi thế tuyệt đối khi người tiêu dùng châu Âu bắt đầu dịch chuyển sang dòng xe này. Hiện tại, cứ 5 chiếc xe mới bán ra tại châu Âu thì có 1 chiếc là xe điện.
Volkswagen là cái tên dễ bị tổn thương nhất bởi trong suốt nhiều năm, phần lớn lợi nhuận của hãng đều đến từ thị trường Trung Quốc - nơi họ từng nắm giữ ngôi vương tuyệt đối. Thế nhưng, doanh số của Volkswagen tại quốc gia tỷ dân này đã bốc hơi tới 20% chỉ trong quý I, nối dài chuỗi suy giảm nghiêm trọng trong vài năm trở lại đây.
Nỗi sợ hãi về việc đóng cửa nhà máy đang làm rúng động nước Đức - nơi ngành công nghiệp ô tô, đặc biệt là thương hiệu quốc dân Volkswagen , từ lâu đã chiếm giữ vị trí thâm nghiêm trong tâm thức người dân và là trụ cột gánh vác cả nền kinh tế.
Thủ tướng Friedrich Merz cùng chính phủ của ông đã ra sức vực dậy ngành công nghiệp này bằng các gói trợ cấp mới, đồng thời gây áp lực lên các quan chức EU tại Brussels nhằm nới lỏng một số quy định kiểm soát khí thải ô tô, với hy vọng giúp các hãng xe Đức có thêm dưỡng khí để đấu lại các đối thủ Trung Quốc.
Dù Thủ tướng Merz không trực tiếp đề cập đến những tin đồn sa thải trước thềm cuộc họp hội đồng quản trị mới đây, nhưng phát ngôn viên Stefan Kornelius tuần trước đã khẳng định chắc nịch với báo giới: “Mục tiêu tối thượng của chúng tôi là ngăn chặn kịch bản đóng cửa các nhà máy tại Đức”.
Anh Ali Alp Cagan, 31 tuổi, một chuyên gia CNTT đã làm việc tại Audi gần hai năm, không quá lo lắng về việc mình có tên trong danh sách sa thải hay không, bởi anh tự tin vào triển vọng nghề nghiệp của bản thân. “Tuy nhiên, nhìn nhận một cách tổng thể, bầu không khí trong nhà máy hiện tại đang vô cùng căng thẳng”, anh nói.
Anh Cagan cùng nhiều công nhân khác đổ lỗi cho ban lãnh đạo công ty khi rời nhà máy sau khi tan ca. Họ cho rằng Volkswagen đã thất bại trong cuộc đua đổi mới sáng tạo, tạo sơ hở để Trung Quốc vươn lên chế tạo ra những chiếc xe vừa rẻ hơn, vừa chất lượng hơn.
Các nhà lãnh đạo dân sự và chủ doanh nghiệp trong thành phố không giấu nổi sự lo lắng cho tương lai. Bà Pauline Spies, 56 tuổi, cho biết những rắc rối của Volkswagen đã bắt đầu ngấm và gây thiệt hại trực tiếp đến tình hình kinh doanh tại đại lý du lịch Michigan Tours của bà.
Tương tự, ông Harry Leinmüller, 67 tuổi, cũng nhận thấy chi tiêu sụt giảm rõ rệt tại cửa hàng trà Teecultur của vợ - một cửa hàng có vị trí đắc địa đón đầu dòng công nhân về nhà sau ca làm. Ông lo ngại làn sóng sa thải sẽ còn để lại hệ lụy thảm khốc hơn.
“Có rất nhiều người trẻ ở đây; một số người vừa mới vay tiền mua đất xây nhà ở vùng ngoại ô. Nhiều người trong số họ sẽ đứng trước nguy cơ không còn khả năng trả nợ vay mua nhà nữa”, ông chia sẻ đầy trăn trở. “Người Trung Quốc đang đi nhanh hơn chúng ta, và họ nắm giữ nhiều bí quyết công nghệ hơn”.
Thị trưởng thành phố, ông Steffen Hertwig, 56 tuổi, thừa nhận việc đóng cửa nhà máy sẽ là một đòn chí mạng cho toàn vùng. Tuy nhiên, ông vẫn kiên định tin rằng Volkswagen sẽ không đóng cửa nhà máy Audi này vì đây là một trung tâm có hàm lượng đổi mới sáng tạo rất cao. Tình hình hiện tại, theo ông, hoàn toàn không thể đánh đồng với cuộc khủng hoảng tại Detroit vào những năm 1980.
Theo: The NY Times, Financial Times