Thái Lan đón tin không vui

Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới, chiếm tới hơn 90% tổng khối lượng sầu riêng nhập khẩu toàn cầu. Đến năm 2024, nước này nhập khẩu khoảng 1,56 triệu tấn sầu riêng , trị giá gần 7 tỷ USD, tăng trưởng cả về khối lượng và giá trị so với năm trước.

Thái Lan lâu nay vẫn giữ vị trí đầu bảng về cung cấp sầu riêng tươi cho Trung Quốc. Trong 11 tháng của năm 2025, Thái Lan xuất khẩu sang Trung Quốc khoảng 903.000 tấn, đem về 3,9 tỷ USD, tương đương 50,39% thị phần. Tuy nhiên, con số này đã giảm so với 52,04% cùng kỳ năm trước, cho thấy dấu hiệu mất dần ưu thế.

Ngược lại, Việt Nam đang tiến rất sát. Trong cùng kỳ, nước ta đạt kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc 3,24 tỷ USD, với thị phần tăng lên 49,33%, cao hơn mức 47% của năm trước. Khoảng cách giữa hai nước ngày càng nhỏ đến mức khiến giới truyền thông và chuyên gia Thái Lan phải cảnh báo về “mối đe dọa tiềm tàng”.

Một trong những yếu tố khiến Việt Nam nổi bật là tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc trong vòng thời gian ngắn. Từ khi bắt đầu xuất khẩu sầu riêng chính ngạch vào Trung Quốc từ năm 2020, thị phần của Việt Nam đã vọt từ 0% lên khoảng 40% chỉ sau ba năm, theo báo cáo của Ngân hàng HSBC.

Việc duy trì đà tăng trưởng này không phải điều đơn giản. Nhưng lịch thu hoạch kéo dài và khác mùa so với Thái Lan giúp Việt Nam gia tăng xuất khẩu. Điều này góp phần tạo ra lợi thế cạnh tranh theo mùa trên thị trường Trung Quốc.

Bên cạnh đó, mức giá trung bình xuất khẩu sầu riêng từ Việt Nam thường thấp hơn từ 10–15% so với từ Thái Lan. Điều này khiến sản phẩm Việt hấp dẫn hơn đối với nhiều nhà nhập khẩu Trung Quốc.

Dù vậy, con đường tiến đến vị trí số một không hề bằng phẳng. Chất lượng và truy xuất nguồn gốc vẫn là điểm các doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư mạnh hơn để đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt của Trung Quốc. Vấn đề dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hệ thống kiểm định chất lượng đã từng khiến một số lô hàng gặp ách tắc hoặc bị trả lại. Đây là điều mà các nhà xuất khẩu cần cải thiện liên tục.

Cạnh tranh trong khu vực cũng không chỉ là giữa Việt Nam và Thái Lan. Nhiều quốc gia ASEAN khác như Malaysia, Campuchia và Indonesia , Lào đã được Trung Quốc chấp thuận xuất khẩu sầu riêng , mở rộng nguồn cung và tạo thêm áp lực cạnh tranh.

Các chuyên gia thương mại cho rằng nếu đà tăng trưởng hiện tại tiếp tục, Việt Nam có thể trở thành nước xuất khẩu sầu riêng lớn nhất sang Trung Quốc trong vòng 3 năm tới, vượt qua Thái Lan. Đây không chỉ là cuộc “soán ngôi” về số liệu thị phần, mà còn phản ánh sự thay đổi lớn trong chuỗi giá trị nông sản khu vực.